Να μην επιστραφεί στην Τουρκία κανένας Σύρος, με κανέναν τρόπο

Ελλάδα, άνοιξη 2016. Ο Μ.F., ένας σαρανταεξάχρονος Σύρος πρόσφυγας, κάνει αίτηση ασύλου. Λέει ότι είναι γκέι και ότι στην Κωνσταντινούπολη δέχτηκε απειλές από τον ISIS – γι’ αυτό και αναζήτησε καταφύγιο στην Ελλάδα.

Ασυλο, την ίδια περίοδο, ζητάει και ο J.B., Σύρος χριστιανός, αρμενικής καταγωγής.

Δύο ιδεοτυπικές περιπτώσεις, βγαλμένες από κάποιο σχετικό εγχειρίδιο, prima facie προσφύγων που δικαιούνται άσυλο, καθώς εκτός του ότι είναι Σύροι, που από μόνο του θα αρκούσε, συντρέχουν και πολλοί άλλοι λόγοι (σεξουαλικός προσανατολισμός, εθνοτική καταγωγή, θρήσκευμα, απειλές); Ασφαλώς.

Ωστόσο, ενίοτε η πραγματικότητα υπερβαίνει και τη θεωρία και τη φαντασία: οι αιτήσεις ασύλου τους απορρίφθηκαν, τόσο σε πρώτο όσο και σε δεύτερο βαθμό, και οι δύο, τις επόμενες μέρες, θα «επιστραφούν» στην Τουρκία.

Γιατί, εκτός όλων των παραπάνω, υπάρχει ένα στοιχείο-κλειδί: και οι δύο ήρθαν στην Ελλάδα μετά τη συμφωνία Ε.Ε.-Τουρκίας.

Σύμφωνα με τα ρεπορτάζ, πυρήνας των απορριπτικών αποφάσεων είναι ο ισχυρισμός ότι η Τουρκία αποτελεί «ασφαλή τρίτη χώρα».

Κι αυτό, παρά τις αλλεπάλληλες καταγγελίες της Διεθνούς Αμνηστίας, του Human Rights Watch και τόσων άλλων για κακομεταχείριση προσφύγων και μεταναστών.

Παρά το ότι η Τουρκία δεν προσφέρει άσυλο σε Σύρους, παρά μόνο ένα υποτυπώδες καθεστώς διεθνούς προστασίας.

Παρά τις επιστροφές Σύρων, ακόμα και ασυνόδευτων παιδιών, σε εμπόλεμες ζώνες της Συρίας.

Παρά το ότι οι προηγούμενοι απελαθέντες από την Ελλάδα, μη Σύροι, βρίσκονται έγκλειστοι σε φυλακές.

Παρά τις καταγγελίες για ξυλοδαρμούς, ακόμα και δολοφονίες Σύρων που ήθελαν να περάσουν στο τουρκικό έδαφος.

Παρά, τέλος, τις δηλώσεις Ερντογάν, ο οποίος είπε για τους τουρκικής καταγωγής Γερμανούς βουλευτές που ψήφισαν στη γερμανική Βουλή υπέρ της αναγνώρισης της γενοκτονίας των Αρμενίων: «Τι είδους Τούρκοι είναι τέλος πάντων αυτοί; Το αίμα τους πρέπει να εξεταστεί από αιματολογικό εργαστήριο. Είναι χαλασμένο!».

Αλήθεια, πόσο «ασφαλής» θα νιώθει ο αρμενικής καταγωγής Σύρος στη χώρα της οποίας ο πρόεδρος-αιματολόγος-ηγεμών δηλώνει τα παραπάνω;

Δεν μπαίνω στα νομικά της απόφασης.

Σημειώνω, πάντως, μια σειρά «αγκάθια»: μη ακρόαση και αυτοπρόσωπη παρουσία του αιτούντος στη δευτεροβάθμια επιτροπή, μη δυνατότητα άμεσης επικοινωνίας του με τον δικηγόρο μετά την απορριπτική απόφαση κ.ά.

Μένω στο μείζον: Είναι ανατριχιαστικό να επιστρέφονται Σύροι στην Τουρκία διατρέχοντας άμεσο κίνδυνο για τη ζωή τους.

Είναι απαράδεκτο να μην τυγχάνουν διεθνούς προστασίας. Είναι αδιανόητο η Τουρκία, ειδικά σήμερα, να θεωρείται ασφαλής χώρα.

Και όλα αυτά δεν είναι τυχαία, αλλά αποτέλεσμα της συμφωνίας Ε.Ε.-Τουρκίας, σύμφωνα με την οποία οι πρόσφυγες που φτάνουν στην Ελλάδα αντιμετωπίζονται ως «παράτυποι» που πρέπει να επιστραφούν.

Οι ευθύνες της ελληνικής κυβέρνησης είναι βαριές. Επειδή υπέγραψε τη συμφωνία, την οποία διαφήμισε και εξακολουθεί να διαφημίζει σαν «επιτυχία» – μια συμφωνία που, εκτός του ότι παραβιάζει το Διεθνές Δίκαιο, είναι αμφίβολο πόσο θα λειτουργήσει (βλ. δηλώσεις Ερντογάν).

Επειδή αντιλαμβάνεται την Υπηρεσία Ασύλου ως όργανο υλοποίησης της συμφωνίας:ο Γ. Μουζάλας, πριν από έναν μήνα, χαρακτήριζε την Υπηρεσία «αιχμή του δόρατος», καθώς «το αν θα μπορέσει να εφαρμοστεί η συμφωνία θα εξαρτηθεί από τη δυνατότητα της Υπηρεσίας Ασύλου να ανταποκριθεί στις προκλήσεις».

Σ’ αυτό ακριβώς το πλαίσιο, οφείλουμε να αναρωτηθούμε τι άλλαξε από προηγούμενες αποφάσεις των δευτεροβάθμιων Επιτροπών Προσφυγών, με τις οποίες γίνονταν δεκτές οι αιτήσεις ασύλου άλλων Σύρων.

Τα δημοσιεύματα για πιέσεις της κυβέρνησης, η καθυστέρηση της έκδοσης των δευτεροβάθμιων αποφάσεων, η αποστολή εγγράφου του Mατίας Ρουέτ, γενικού διευθυντή Μετανάστευσης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, στις Επιτροπές Προσφυγών (όπου η Τουρκία αναγορεύεται «ασφαλής τρίτη χώρα») είναι κακοί οιωνοί.

Τέλος, τα ρεπορτάζ, που δεν διαψεύστηκαν, ότι η κυβέρνηση ετοιμάζεται να αλλάξει τη σύνθεση των δευτεροβάθμιων Επιτροπών Προσφυγών (που ξανάρχισαν να λειτουργούν μόλις πριν από δύο μήνες, με τον Νόμο 4375/2016) μετατρέπουν την ανησυχία σε εφιάλτη.

Δεν πρέπει να επιτρέψουμε να προχωρήσουν τέτοιες μεθοδεύσεις, δεν πρέπει να επιτρέψουμε την έκδοση των δύο Σύρων ούτε και των επόμενων. Με κανέναν τρόπο!

Βασιλική Κατριβάνου

Πηγή: Εφημερίδα των Συντακτών