Ο ουρανός στο Αιγαίο δεν… θα γίνει πιο γαλανός

Του Γιώργου Ψυχογιού*

Παρά τις εξαγγελίες του Κ. Μητσοτάκη ότι… ο ουρανός θα γίνει πιο γαλανός, η πραγματικότητα έρχεται να τον διαψεύσει. Η κυβέρνησή του δεν μετρά παρά λίγες ημέρες, όμως έχει φροντίσει να δείξει ξεκάθαρα τις προθέσεις της για τα ανθρώπινα δικαιώματα, με κορωνίδα την πολιτική που επιθυμεί να χαράξει για το προσφυγικό – μεταναστευτικό: από την κατάργηση του αυτοτελούς υπουργείου Μεταναστευτικής Πολιτικής και την υπαγωγή του χαρτοφυλακίου στο υπουργείο Προστασίας του Πολίτη (!), από την ανάκληση της εγκυκλίου για παροχή ΑΜΚΑ σε πρόσφυγες και μετανάστες, από τις προγραμματικές δηλώσεις της ΝΔ στη Βουλή που χαρακτήρισαν το μεταναστευτικό σαν «εθνικό πρόβλημα» και «μία από τις μεγαλύτερες απειλές», μέχρι τις πρόσφατες δηλώσεις του κ. Κουμουτσάκου για εγκατάσταση Ζέπελιν πάνω από τη Σάμο. Τελικά, ο ουρανός του Αιγαίου μάλλον θα σκοτεινιάσει από το δυσθεώρητο αερόστατο.
Οι δηλώσεις του αν. υπουργού Μεταναστευτικής Πολιτικής ήταν σκόπιμα ασαφείς. Μίλησε για πληροφόρηση και εντολή που θα δίνεται στο ελληνικό λιμενικό βάσει όσων βλέπει το Ζέπελιν από τον αέρα. Τι εννοεί άραγε ο κ. Κουμουτσάκος όταν λέει ότι «θα πηγαίνει κοντά» το λιμενικό και θα ενημερώνει την τουρκική πλευρά;
Σε αυτό το σημείο είναι αναγκαίο να ανατρέξουμε στις σχετικές διεθνείς συμβάσεις για να αποσαφηνίσουμε τι ισχύει για την έρευνα και τη διάσωση στη θάλασσα. Παραθέτουμε ενδεικτικά:
-Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το δίκαιο της θάλασσας (1982), άρθρο 98 παρ. 2:«Κάθε παράκτιο κράτος, πρέπει να μεριμνά για την ίδρυση, λειτουργία και συντήρηση επαρκούς και αποτελεσματικής υπηρεσίας έρευνας και διάσωσης στη θάλασσα και, όπου το απαιτούν οι περιστάσεις, να συνεργάζεται με τα γειτονικά κράτη για τον σκοπό αυτό στο πλαίσιο περιφερειακών διευθετήσεων».
-Διεθνής Σύμβαση για τη Ναυτική Έρευνα και Διάσωση του 1979 (SAR), στα κεφάλαιο 2.1.10 και 1.3.2 επιβάλλει στα συμβαλλόμενα κράτη την υποχρέωση «να εξασφαλίσουν την παροχή βοήθειας σε κάθε άτομο που βρίσκεται σε κίνδυνο στη θάλασσα. Αυτό θα το πράττουν ανεξάρτητα της εθνικότητας ή της κατάστασης του ατόμου αυτού ή των περιστάσεων στις οποίες το άτομο βρέθηκε» και να «παρέχουν αρχικά στους κινδυνεύοντες ιατρικές ή άλλες φροντίδες και να μεταφέρουν αυτούς σε ασφαλές μέρος».

Παράνομες αποτροπές και επαναπροωθήσεις

Επομένως, δηλώσεις τύπου «να πηγαίνει κοντά το λιμενικό» παραπέμπουν όχι σε διάσωση και παροχή βοήθειας, όπως επιβάλλεται από το Διεθνές Δίκαιο, αλλά αντίθετα σε πρακτικές αποτροπής και παράνομων επαναπροωθήσεων (push backs) στη θάλασσα. Το ενδεχόμενο τέτοιων πρακτικών ανασύρει στη μνήμη μας τραγωδίες, όπως αυτή του ναυαγίου στο Φαρμακονήσι το 2014, κρούει τον κώδωνα του κινδύνου για τα ανθρώπινα δικαιώματα και επιτάσσει εγρήγορση και αντίδραση από μέρους μας.
Τέτοιες δηλώσεις κρίνονται ακόμη πιο ανησυχητικές αν συνδυαστούν και με το βίντεο που είδε πρόσφατα το φως της δημοσιότητας, στο οποίο διακρίνεται σκάφος του λιμενικού να επιχειρεί απώθηση βάρκας με πρόσφυγες κοντά στο Αγαθονήσι στις 17 Ιουλίου. Η νέα πολιτική ηγεσία οφείλει να διερευνήσει τι ακριβώς συνέβη στο συγκεκριμένο περιστατικό, προκειμένου να μην επαναληφθούν τέτοιες επικίνδυνες μέθοδοι. Η νέα πολιτική ηγεσία είναι υποχρεωμένη να τηρήσει απαρέγκλιτα τους διεθνείς κανόνες και τα ανθρώπινα δικαιώματα, ειδάλλως θα φέρει την ευθύνη για επιπλέον θύματα στις θάλασσές μας. Είναι επίσης υποχρεωμένη η νέα κυβέρνηση να σεβαστεί τους άνδρες και τις γυναίκες του Λιμενικού Σώματος, που τα τελευταία χρόνια και με σύμβολο τον υποπλοίαρχο Κυριάκο Παπαδόπουλο, που έφυγε πρόσφατα από τη ζωή, διέσωσαν με αυταπάρνηση χιλιάδες ανθρώπους στο Αιγαίο, βάζοντας πάνω από όλα την αξία της ανθρώπινης ζωής και κάνοντας τη χώρα περήφανη παγκοσμίως.
Σε διαφορετική περίπτωση η κυβέρνηση της ΝΔ, ευθυγραμμίζεται πλήρως με την τακτική των κυβερνήσεων της Ιταλίας, της Μάλτας κλπ., που παραβιάζουν πλήρως το διεθνές δίκαιο και υιοθετούν μια άκρως επικίνδυνη και απάνθρωπη πολιτική, κρατώντας τα λιμάνια τους κλειστά ακόμα και σε εμπορικά πλοία που περισυλλέγουν πρόσφυγες από τη θάλασσα για να τους αποβιβάσουν σε ασφαλή στεριά.

*Βουλευτής Κορινθίας ΣΥΡΙΖΑ, αν. τομεάρχης για τη Μεταναστευτική Πολιτική.