Οι «θερμοκέφαλοι» θέλουν πόλεμο. Η κυβέρνηση θέλει ειρήνη;

papadatos

Η τοποθέτηση της γαλανόλευκης στις βραχονησίδες γύρω από τους Φούρνους απαξιώθηκε από τα κόμματα και τον φιλοκυβερνητικό Τύπο ως ανευθυνότητα «θερμοκέφαλων». Επρόκειτο για ευφημισμό: τουλάχιστον εκ του αποτελέσματος, η ενέργεια είχε όλα τα χαρακτηριστικά μιας  ακροδεξιάς προβοκάτσιας. Έκανε το γύρο των τουρκικών Μέσων. Προκάλεσε τις γνωστές δηλώσεις Γιλντιρίμ και Τσαβούσογλου. Επιβάρυνε «αυθόρμητα» ένα, ήδη, κάκιστο κλίμα.
«Αυθορμητισμός» σε βαθμό επικίνδυνης προβοκάτσιας: Με τις ελληνοτουρκικές σχέσεις σε δοκιμασία από το Γενάρη, με τις τουρκικές εκλογές τον Ιούνιο και τις έρευνες στην κυπριακή ΑΟΖ το φθινόπωρο να δείχνουν παράταση της έντασης. Με τα τροχιοδεικτικά πυρά στη Ρω και την απώλεια του πιλότου Γιώργου Μπαλταδώρου να φέρνουν τα πράγματα στο «μη παρέκει». Με δεδομένο, ας μην το ξεχνάμε, πως τα ελληνοτουρκικά αποτελούν «ύλη» στη μετα-ψυχροπολεμική όξυνση στη Μεσόγειο, τρεις «ακομμάτιστοι Έλληνες», ντυμένοι στα χρώματα του Ολυμπιακού («Νο Politica»…), επιχειρούν «συμβολικά» σε πέντε βραχονησίδες μέσα σε πέντε ώρες. Πολιτικοποιούν τη μνήμη του νεκρού πιλότου. Διεκδικούν, και κερδίζουν, τη μέγιστη δυνατή δημοσιότητα. Κι αυτά, ενάμιση μήνα αφού μάθαμε πως, υπάλληλος του υπουργείου Εξωτερικών, που «είχε προκαλέσει συναγερμό σε Αστυνομία και ΕΥΠ, γιατί φερόταν να είχε προσπαθήσει να ανέβει στα Ίμια» (tvxs.gr, 9.3.2018), συνομιλούσε με μέλος της ακροδεξιάς τρομοκρατικής οργάνωσης «Combat 18».
Οι «θερμοκέφαλοι» αδειάστηκαν, ως γνωστόν, ακόμα και από τον θεσμικό ταραχοποιό της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής, τον Πάνο Καμμένο. Με ό,τι αναμφισβήτητα θετικό είχε, ωστόσο, η ομόθυμη καταδίκη της απερισκεψίας τους (sic), το μείζον δεν είναι η ακροδεξιά «διπλωματία από τα κάτω». Ακόμα και στις χειρότερες στιγμές τους, Ελλάδα και Τουρκία διαθέτουν διαύλους επικοινωνίας, ώστε κάθε επιτελείο να γνωρίζει τις προθέσεις του άλλου –την επίσημη «γραμμή». Δεν είναι το μείζον, λοιπόν, οι «ακραίοι». Κι ας είναι αυτοί που, θορυβώντας, κερδίζουν χώρο και χρόνο στο καθημερινό πολιτικό θέαμα. Το μείζον, όπως κάθε φορά που προκαλούν τα «άκρα», είναι τι κάνει το Κέντρο.

Επιλογή συμφέροντος

Είναι σαφές: μετά και τον Ιούλιο του 2016, ο Ερντογάν βρίσκεται σε μιλιταριστικό ντελίριο –κι αυτό πρώτοι το πληρώνουν με φυλακές οι τούρκοι αντιφρονούντες. Υπάρχουν, όμως, τέσσερις λόγοι για τους οποίους η ελληνική κυβέρνηση δεν πείθει όταν υποδύεται την αμυνόμενη:
• Όπως στην οικονομική πολιτική, έτσι και στις διεθνείς συμμαχίες της, η ίδια ακολουθεί το δόγμα της «συνέχειας του κράτους», με την παραμονή στον άξονα «Κύπρου-Ισραήλ-Αιγύπτου». Θεωρητικά, αυτό υπαγορεύουν οι αμυντικές ανάγκες μιας χώρας με μικρή στρατιωτική δύναμη, δίπλα σε μια Τουρκία ισχυρότερη στρατιωτικά και όλο και πιο «αναθεωρητική» γεωπολιτικά. Στην πραγματικότητα, πρόκειται για επιλογή συμφέροντος: οι συμμαχίες με αυταρχικά (στο εσωτερικό τους) και εμπόλεμα (διεθνώς) καθεστώτα κατοχυρώνουν το Αιγαίο ως ελληνική και ελληνοκυπριακή λίμνη. Υπερβολή; Ο ενδιαφερόμενος ας διαβάσει το βιβλιαράκι του έλληνα πρώην ΥΠΕΞ, Χρήστου Ροζάκη «Η Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη και το Διεθνές Δίκαιο» (Παπαζήσης 2013). Αν δεν πειστεί πόσο «εργαλειακή» είναι η Ελλάδα, όταν επικαλείται το διεθνές δίκαιο, ας δει απλά το χάρτη της Μεσογείου σε περίπτωση ανακήρυξης της ελληνικής ΑΟΖ (τον φιλοξένησε πρόσφατα το έγκυρο Foreign Αffairs: βλ. Χρήστος Φασλής, «Η ανακήρυξη και οριοθέτηση της ελληνικής ΑΟΖ», 8.3.2018).
• Τους τελευταίους μήνες, η παραχώρηση της Σούδας, η πτήση αμερικανικών μη επανδρωμένων αεροσκαφών (drones) από τη Λάρισα, η υπογραφή του Προγράμματος Αμυντικής Συνεργασίας με το Ισραήλ για το 2018 (13.4.2018) και η αγορά δύο γαλλικών φρεγατών (δήλωση Κουβέλη 20.4.2018), βεβαιώνουν ότι η Ελλάδα, μακράν απέχοντας του «πασιφισμού», βρίσκεται απολύτως μέσα στην αναμπουμπούλα —και, μαζί, σε μια πανάκριβη, αντικοινωνική και επικίνδυνη «κούρσα» εξοπλισμών.

Ισορροπία τρόμου

• Τηρώντας το δόγμα «πάνω απ’ όλα κυβέρνηση», ο ΣΥΡΙΖΑ διατηρεί μια ενδοκυβερνητική ισορροπία τρόμου με τους ΑΝΕΛ. Το Φλεβάρη του 2015, ο «Ιός της Εφημερίδας των Συντακτών» παρατηρούσε ευφυώς ότι, για λόγους σκοπιμότητας, ορκισμένοι ακροδεξιοί επιχειρούσαν να οικειοποιηθούν τη δυναμική που είχε κατοχυρώσει ο ΣΥΡΙΖΑ με βάση το κοινωνικό ζήτημα («Je suis SYRIZA», 21.2.2015). Το Φλεβάρη του 2018, η ΚΑΠΑ Research σημείωνε πως μέρος, πια, του ριζοσπαστισμού του «Όχι» είχε μεταφερθεί στα εθνικιστικά συλλαλητήρια για το Μακεδονικό. Ο υπολογισμός αυτής της δυναμικής εξηγεί, εν μέρει, γιατί ο ΣΥΡΙΖΑ στοιχίζεται στο άγχος πολιτικής επιβίωσης του Πάνου Καμμένου. Προς τι, με άλλα λόγια, ο ενδοκυβερνητικός «καταμερισμός»: ο πρωθυπουργός να συμβάλλει στη «διεθνοποίηση» των ελληνοτουρκικών – οι Καμμένος-Κοτζιάς, και τελευταία και ο Τζανακόπουλος, να κάνουν δηλώσεις «υπερηφάνειας».
• Υπάρχει ένας τέταρτος λόγος: ο επί τριετία συμβιβασμός του κόμματος ΣΥΡΙΖΑ στην ιδέα ότι «η κυβέρνηση ξέρει». Στο πλαίσιο της γνωστής διαμερισματοποίησης, και της ακόμα πιο γνωστής μακαριότητας, ο πόλεμος ενάντια στον πόλεμο έχει ανατεθεί χωρίς αντίσταση σε μια κυβέρνηση που, με βάση τα προαναφερθέντα, έχει διαβεί τον Ρουβίκωνα.
Ο γνωστός στίχος λέει πως «έρχονται μέρες που δικάζουν». Ισχύει για την κυβέρνηση. Ισχύει, όμως, και για όσους δεν της έχουμε την παραμικρή εμπιστοσύνη.

Δημοσθένης Παπαδάτος-
Αναγνωστόπουλος