Ανοικτή πληγή
Του
Νίκου Σερβετά
Το κύμα βίας που δεν λέει να κοπάσει στη Νιγηρία, έγινε πιο έντονο τις τελευταίες ημέρες καθώς δεκάδες άνθρωποι σκοτώθηκαν από τυφλά χτυπήματα. Αντίπαλοι φέρονται μουσουλμανικές ανταρτικές ομάδες και δυνάμεις του κυβερνητικού στρατού. Σε τηλεγραφήματα διεθνών πρακτορείων, μάλιστα, οι ανταρτικές ομάδες αναφέρονται και ως ισλαμιστικές, παρακλάδια της Αλ Κάιντα.
Μπορεί και να είναι. Έδαφος σαν της Νιγηρίας θέλουν για να ευδοκιμήσουν κάθε είδους ακραία στοιχεία: Πολύ πλούσιο σε υπέδαφος, με εξαθλιωμένους από τη φτώχεια κατοίκους, διεφθαρμένους πολιτικούς και εταιρείες κολοσσούς που λυμαίνονται τον πλούτο της χώρας. Αυτές οι εταιρείες, κατά τη συνήθη τακτική τους, αρχικά, άμεσα ή έμμεσα, χρηματοδοτούν και οπλίζουν ομάδες σωματοφυλάκων –τα μέλη των οποίων στρατολογούν από το πλήθος των άνεργων νέων– προκειμένου να διαφυλάξουν, όχι φυσικά με νόμιμο τρόπο, τα συμφέροντα τους. Τις περισσότερες φορές για να ενισχύσουν και να προστατεύσουν τους τοπικούς πολιτικούς παράγοντες που έχουν του χεριού τους. Άλλοτε τις δημιουργούν οι ίδιοι οι πολιτικοί για να ενισχύσουν τη δύναμη τους, όπως έκανε υποψήφιος στις προεδρικές εκλογές του 2003, δεν εξελέγη και δεν μπόρεσε να εκπληρώσει τις υποσχέσεις του και αυτοί οι οπλισμένοι άνδρες έχουν εξελιχθεί σήμερα σε μια από τις πιο δυνατές ομάδες κατά των ξένων εταιρειών πετρελαίου.
Αιώνιες διαφορές
Οι πρόσφατες εχθροπραξίες διεξάγονται μεταξύ μουσουλμάνων ανταρτών που κυριαρχούν στο φτωχό Βορρά και χριστιανών που έχουν τον έλεγχο του πλουσιότερου Νότου. Οι χριστιανοί θεωρούν τον εαυτό τους ως γνήσιους ιθαγενείς της Νιγηρίας και τους μουσουλμάνους ως λαούς που κατά καιρούς μετανάστευσαν στη χώρα. Βέβαια οι όροι «πλούσιος» και «φτωχός» αναφέρονται στο υπέδαφος της χώρας και όχι στην κατάσταση των κατοίκων της και ιδιαίτερα αυτών που ζουν στο δέλτα του Νίγηρα και στις περιοχές γύρω από την παλιά πρωτεύουσα της χώρας, Λάγος, όπου βρίσκονται τα κοιτάσματα πετρελαίου και φυσικού αέριου, και οι μεγαλύτερες πετρελαιοπηγές. Αφορμή είναι η αμφισβήτηση του τελικού αποτελέσματος των εκλογών, προεδρικών και βουλευτικών, που έγιναν την άνοιξη και στις οποίες νικητής αναδείχθηκε ο χριστιανός Γκούντλακ Τζόναθαν. Αντίπαλος του ήταν ο μουσουλμάνος Μουχαμάντου Μπουχάρι ο οποίος ηγήθηκε συνασπισμού κομμάτων που δημιούργησε η αντιπολίτευση.
Σύμφωνα με παρατηρητές του ΟΗΕ, οι εκλογές διεξήχθησαν χωρίς μεγάλα προβλήματα. Κάμερες ξένων τηλεοπτικών δικτύων μας μετέφεραν εικόνες από προεκλογικές συγκεντρώσεις όπου οι υποψήφιοι μιλούσαν κατά της διαφθοράς των αντιπάλων τους τη στιγμή που συνεργάτες τους μοίραζαν στον κόσμο πακέτα με φαγητά, ρούχα και χαρτονομίσματα των 1.000 νάιρα (τοπικό νόμισμα αξίας 4 ευρώ).
Με δεδομένο ότι ήταν η δεύτερη φορά που έγιναν δημοκρατικές εκλογές στη Νιγηρία μετά την ανεξαρτησία της χώρας από τη Βρετανία, το 1960, και την πτώση της χούντας το 1999, οι δημοκρατικές διαδικασίες και οι δημοκρατικοί θεσμοί είναι έννοιες που στο κρατικό σύστημα της Νιγηρίας έχουν άλλη από τη σημασία που τους δίνουμε εμείς.
Η αιτία του κακού
Ουσιαστικά, τη χώρα διοικεί η κοινοπραξία που έχουν δημιουργήσει οι εταιρείες πετρελαιοειδών (η Shell κατέχει το 45%) που εκμεταλλεύονται το υπέδαφος της χώρας με την κυβέρνηση της Νιγηρίας. Από τα έσοδα της κοινοπραξίας το 13% (!) πηγαίνει στο νιγηριανό δημόσιο και το υπόλοιπο στα ταμεία των εταιρειών. Ακόμα χειρότερο από το εξευτελιστικό για τους Νιγηριανούς ποσοστό που προβλέπει η συμφωνία είναι η παράγραφος εκείνη που αναγκάζει την κυβέρνηση της χώρας τα χρήματα που κερδίζει από το πετρέλαιο να τα επενδύει σε έργα υποδομής τα οποία όμως θα εξυπηρετούν τις εγκαταστάσεις των πετρελαιοπηγών.
Οι δρόμοι της χώρας, κυρίως του νότου όπου βρίσκονται οι μεγαλύτερες πετρελαιοπηγές, δεν είναι για όλους, σχολεία και νοσοκομεία είναι δυσεύρετα και όπου υπάρχουν υπολειτουργούν, οι κάτοικοι μικρών χωριών αγοράζουν μόνοι τους γεννήτριες ρεύματος αλλά δεν έχουν πετρέλαιο (!) για να τις θέσουν σε λειτουργία, το νερό, όπου υπάρχει, είναι ακατάλληλο για τους ανθρώπους λόγω της μόλυνσης που έχουν προκαλέσει τα απόβλητα των εγκαταστάσεων πετρελαίου.
Χαρακτηριστικά αναφέρεται ότι οι πλημμύρες που έπληξαν τη χώρα πριν από μερικές εβδομάδες και είχαν σαν αποτέλεσμα την εκκένωση δεκάδων χωριών και τον πνιγμό εκατοντάδων ανθρώπων δεν έγιναν αισθητές στα συγκροτήματα των πετρελαιοπηγών που είναι χτισμένα επάνω στις όχθες του ποταμού Νίγηρα καθώς αυτά προστατεύονται από τεράστια αντιπλημμυρικά έργα.
Σε μία χώρα 150 εκατ. κατοίκων και αρκετών εθνοτήτων, όπου δημιουργήθηκαν απελευθερωτικά κινήματα και αντιστασιακές οργανώσεις, είναι αδύνατον να μην υπάρχουν διαφορές. Τις διάφορες αυτές, αντί να τις εξομαλύνει ο πλούτος των 2,5 εκατομ. βαρελιών πετρελαίου την ημέρα, τις χρησιμοποιεί προκειμένου να διαιωνίζει την κυριαρχία του.
Για την πλήρη εικόνα του θέματος:
http://www.ert-archives.gr/V3/public/pop-view.aspx?tid=0000036983&tsz=0&act=mMainView
Κεν Σάρο Ουίβα
Με μοναδικό όπλο τις πύρινες ομιλίες του ο διανοούμενος συγγραφέας Κεν Σάρο Ουίβα είχε κάνει γνωστό σε όλο τον κόσμο τον τρόπο με τον οποίο λειτουργούν οι εταιρείες πετρελαίου στη Νιγηρία. Εκτελέστηκε με κατηγορίες που οποιοδήποτε άλλο δικαστήριο στον κόσμο θα θεωρούσε ανυπόστατες το 1995. Απόσπασμα από την απολογία του στο δικαστήριο: «... είμαι άνθρωπος της ειρήνης και των ιδεών. Είμαι συγκλονισμένος από την εξευτελιστική φτώχεια του λαού που ζει πάνω σε πλούσια γη, συντετριμμένος από την πολιτική του περιθωριοποίηση και τον οικονομικό του στραγγαλισμό, οργισμένος από την ερήμωση της γης του. Όσα δικαστήρια κι αν περιμένουν εμένα και τους συντρόφους μου ούτε η φυλακή ούτε ο θάνατος μπορούν να ματαιώσουν την τελική μας νίκη...»
Το άνοιγμα της ψαλίδας
Η Νιγηρία είναι η μεγαλύτερη πετρελαιοπαραγωγός χώρα της Αφρικής και 8η παγκοσμίως. Σύμφωνα με τα στατιστικά στοιχεία του ΟΗΕ το Ακαθάριστο Εθνικό Προϊόν της χώρας αγγίζει τα 334 δισ. δολάρια που την κατατάσσει στην 33η θέση από πλευράς πλούτου. Παρ’ όλα αυτά το ονομαστικό κατά κεφαλήν εισόδημα μόλις που ξεπερνά τα 1.000 δολάρια το χρόνο (λιγότερο από 3 δολάρια την ημέρα) που φέρνει τον κάθε Νιγηριανό στην 141η θέση από πλευράς εισοδήματος. Το προσδόκιμο ζωής των κατοίκων της, σύμφωνα με εκτιμήσεις του 2009, είναι 46,1 χρόνια για τους άνδρες και 47,7 για τις γυναίκες.
Δεν χρειάζεται να σκεφθεί πολύ κάποιος για να καταλάβει πού πηγαίνουν τα χρήματα και γιατί η τυφλή βία είναι στοιχείο της καθημερινότητας στη χώρα.
Πειραματόζωα
Ενδεικτικό της αντίληψης που υπάρχει στις μεγάλες εταιρείες για τους κατοίκους της Νιγηρίας αλλά και της κυβέρνησης της χώρας για τους πολίτες της είναι η είδηση που δημοσιεύτηκε σε αρκετά ελληνικούς ιστότοπους στις 11 Αυγούστου:
«Η φαρμακευτική Pfizer κατέβαλε αποζημιώσεις στις οικογένειες τεσσάρων παιδιών από τη Νιγηρία, που είχαν πεθάνει το 1996 εξαιτίας επιπλοκών από τη χορήγηση φαρμάκου, σε πειραματικό στάδιο, κατά της μηνιγγίτιδας.
Η εταιρεία για χρόνια υποστήριζε πως για τους θανάτους των παιδιών, όπως και τις αναπηρίες άλλων που είχαν πάρει το φάρμακο, ευθυνόταν η ασθένεια και όχι το σκεύασμα.
Έπειτα από πολύχρονη διαμάχη, η Pfizer κατέληξε σε εξωδικαστικό συμβιβασμό για την υπόθεση.
Την Πέμπτη πληρώθηκαν οι πρώτες αποζημιώσεις, ύψους 175.000 δολ. σε κάθε μία από τις πρώτες τέσσερις οικογένειες.
Από τα συνολικά 200 παιδιά με μηνιγγίτιδα στα οποία χορηγήθηκε το 1996 το εν λόγω φάρμακο, το Trovan, πέθαναν 11 και αρκετά άλλα έμειναν παράλυτα. Η καταβολή των αποζημιώσεων, ανέφερε η εταιρεία, θα συνεχιστεί. Για την πληρωμή των αποζημιώσεων έχει συσταθεί ειδική επιτροπή, όπως σημειώνει το Reuters, ανεξάρτητη τόσο από την εταιρεία όσο και από την τοπική κυβέρνηση, που κρίνει κατά περίπτωση ποιες οικογένειες δικαιούνται αποζημίωση».
| < Προηγούμενο | Επόμενο > |
|---|
