Το παιχνίδι της εξουσίας προδιαγράφεται σκληρό
Ήδη από τα μέσα Αυγούστου ήταν ορατά τα πρώτα συμπτώματα διχασμού στις τάξεις των ενόπλων με αποκορύφωμα την πτώση της Τρίπολης.
Πώς έγινε η σύλληψη και η ειδεχθής δολοφονία του Καντάφι; Ποιες οι σχέσεις των μεταξύ των διαφόρων ομάδων των επαναστατών; Πώς προδιαγράφεται το μέλλον και ο ρόλος των ισλαμιστών και των δυτικών; Ο Πάνος Χαρίτος, απεσταλμένος της ΝΕΤ στη Λιβύη από την πρώτη στιγμή, και βαθύς γνώστης της Μέσης Ανατολής και του αραβικού κόσμου μιλά στην «Εποχή».
Τη συνέντευξη πήρε
ο Κώστας Σαρακηνός
Τι σηματοδοτεί η σύλληψη του Καντάφι;
Η σύλληψη του Μουαμάρ Καντάφι ήρθε να σφραγίσει και επίσημα το τέλος μιας εποχής για τη Λιβύη. Η είδηση, καταρχάς, δεν έπεισε. Χρειάστηκαν ώρες για να επιβεβαιωθεί και κυρίως οπτικό υλικό που να αποδεικνύει τους ισχυρισμούς του Εθνικού Μεταβατικού Συμβουλίου.
Είδαμε, όμως, την εικόνα της βαρβαρότητας ενός εμφυλίου.
Το οπτικό υλικό δεν άργησε επιβεβαιώνοντας τη σύλληψη, το λιντσάρισμα, τη βαρβαρότητα του εμφυλίου και συγχρόνως την αδυναμία της ηγεσίας του Εθνικού Μεταβατικού Συμβουλίου να επιβληθεί των ένοπλων ομάδων του και διαφορετικών φυλών της χώρας. Ο Καντάφι μεταφέρθηκε με το που έπεσε στα χέρια των επαναστατών στη Μισράτα. Η πόλη που τον πολέμησε και την πολέμησε με απίστευτη ένταση. Το κορμί του, τραυματισμένο, περιφέρθηκε στους δρόμους της, στα χέρια ενόπλων και πολιτών και μόλις ξεψύχησε μεταφέρθηκε σε ένα ψυγείο κρεάτων εκτεθειμένο στο κοινό για μέρες, κόντρα στις επιταγές και τα έθιμα του μουσουλμανικού δικαίου. Παρά το γεγονός ότι ο τότε επικεφαλής του Εθνικού Μεταβατικού Συμβουλίου –ύστερα και από πιέσεις που δεχόταν από ξένες κυβερνήσεις για να βάλει τέλος στις αθλιότητες– ζήτησε από την Ταξιαρχία της Μισράτα να εκλογικευθεί, απεδείχθη ότι δεν ελέγχει τίποτα περισσότερο από τις αίθουσες συνεντεύξεων Τύπου.
Αναφέρθηκαν και περιστατικά διχασμού στους νικητές.
Ήδη από τα μέσα Αυγούστου ήταν ορατά τα πρώτα συμπτώματα διχασμού στις τάξεις των ενόπλων με αποκορύφωμα την πτώση της Τρίπολης. Η ταξιαρχία της Τρίπολης ήθελε χρόνο για την κατάληψη της πρωτεύουσας και ζητούσε να μην επέμβει η Μισράτα προς ενίσχυσή τους. Κάτι τέτοιο όμως δεν συνέβη. Οι επαναστάτες της Μισράτα μπήκαν στην Τρίπολη και εξαφάνισαν τους όποιους θύλακες αντίστασης σε 48 ώρες. Όταν σε μια συνάντησή τους οι επικεφαλής των επαναστατικών τμημάτων της Τρίπολης, Μισράτα, Ζιντάν και Βεγγάζης άρχισαν να συζητούν και να σχεδιάζουν τη στρατηγική για την κατάληψη του Μπάνι Ουαλίντ και της Σίρτης, στις 27 Αυγούστου, ο επικεφαλής της Μισράτα ζήτησε να ηγηθεί της επίθεσης η μονάδα του. Ο ομόλογός του από τη Βεγγάζη του αντέτεινε ότι εφόσον η Μισράτα πήρε την Τρίπολη, η Σίρτη ανήκει στη Βεγγάζη. Τότε, ο πρώτος σήκωσε το όπλο του σημαδεύοντας το διοικητή της Βεγγάζης –μιας και η Μισράτα δεν διαπραγματεύεται. Αντιδρώντας ο δεύτερος σημάδεψε κι αυτός με το όπλο του τον ομόλογό του της Μισράτα. Κι ο διοικητής της Τρίπολης ο οποίος είχε προσβληθεί σήκωσε κι εκείνος το καλάσνικοφ σημαδεύοντας τον “υβριστή”. Οι δημοσιογράφοι που βρισκόμασταν έξω από το κτίριο εκδιωχθήκαμε κακήν κακώς με τους άνδρες ασφαλείας των διοικητών να μας εξηγούν ότι έχει προκύψει μια μικροπαρεξήγηση και καλό θα ήταν να μην είμαστε εκεί μιας και 7 διοικητές σημάδευαν ο ένας τον άλλο εντός της αιθούσης (το τελευταίο δεν μας το είπαν). Το παραπάνω συμβάν καθιστούσε σαφές ότι η κόντρα για το μοίρασμα της πίτας είχε ξεκινήσει και η εξουσία ήταν το ζητούμενο κι όχι απλά η εκδίωξη ή η εξόντωση ή η ανατροπή του Καντάφι.
Πώς καταγράφεται η επιρροή των ξένων δυνάμεων στη Λιβύη;
Η επόμενη ημέρα για τη Λιβύη έχει δρομολογηθεί ήδη από τα μέσα Σεπτεμβρίου με τους Αμερικανούς, Γάλλους και Βρετανούς να πιάνονται στον ύπνο και από τη μια στιγμή στην άλλη να ενημερώνονται από τους ανθρώπους τους στο πεδίο των μαχών ότι “υπάρχουν ήδη παγιωμένες καταστάσεις” και πως πίσω από αυτές βρίσκεται χώρα της Μέσης Ανατολής που για πρώτη φορά συμμετείχε σε στρατιωτική επιχείρηση στην περιοχή υπό την αιγίδα του ΝΑΤΟ. Μια εβδομάδα αργότερα Κάμερον, Σαρκοζί, και κατόπιν ο Ερντογάν, έσπευδαν στην Τρίπολη.
Η δύναμη των ισλαμιστών πώς καταγράφεται;
Οι ομάδες ισλαμιστών που είχαν καταλάβει διαφορετικές συνοικίες της πρωτεύουσας (στο πλαίσιο της πρότερης μάχης για την πτώση της) αρνούνταν να υπακούσουν στις εντολές του Εθνικού Μεταβατικού Συμβουλίου για απομάκρυνσή τους από τα σημεία αυτά και δημιουργία μιας ενιαίας δύναμης ελέγχου της πόλης. Το ίδιο ακριβώς σκηνικό υπήρχε και σε μια σειρά από κομβικά σημεία, σε διαφορετικά τμήματα της χώρας, που οδηγούσαν σε αντλίες εξόρυξης πετρελαίου ή σε παράκτιες δεξαμενές συγκέντρωσής του. Στην πραγματικότητα αυτό που συνέβη ήταν μια συμφωνία στήριξης και προώθησης (από τη μοναδική αραβική χώρα σύμμαχο στις επιχειρήσεις) των φυλών που διακατέχονται από θρησκευτικά χαρακτηριστικά (ισλαμικές ομάδες) ανοίγοντας ταυτόχρονα ένα δίαυλο επικοινωνίας μεταξύ τους με την ίδια χώρα σε ρόλο συντονιστή. Οι δηλώσεις του Μαχμούντ Τζιμπρίλ την ήμερα ανακοίνωσης της απελευθέρωσης της Λιβύης, περί της επόμενης ημέρας του εγγυητικού και νομοθετικού χαρακτήρα που θα πρέπει να αποδεχθούν από το θρήσκευμα (Σαρία) αποδεικνύουν και την κατεύθυνση των πραγμάτων.
Μετά την πτώση της Σίρτης, ποια η προοπτική;
Τα πράγματα στη Λιβύη δεν είναι τόσο απλά. Η καθυστέρηση της μετάβασης της έδρας του Εθνικού Μεταβατικού Συμβουλίου από τη Βεγγάζη στην Τρίπολη οφείλεται ακριβώς στην πολυπλοκότητα του φυλετικού χάρτη. Η μάχη της Σίρτης και η πτώση της απομάκρυνε ένα τεχνικό ζήτημα, μιας και δεν θα μπορούσαν να μιλήσουν για πτώση του καθεστώτος Καντάφι όταν μια πόλη του μεγέθους της Σίρτης μάχεται ακόμα. Το ουσιαστικό ζήτημα, όμως, ήταν ο έλεγχος των φυλών και ο διαμεσολαβητικός χαρακτήρας που θα μπορούσε να ασκήσει το Συμβούλιο. Κάτι τέτοιο δεν μπόρεσε να το πετύχει και δεν θα ήταν σε θέση πολύ περισσότερο τώρα, για αυτό και επελέγη μια μεταβατική ομάδα η οποία θα περάσει δια πυρρός και σιδήρου τους επόμενους, τουλάχιστον, δύο μήνες.
Η μετάβαση, εντέλει, θα είναι ειρηνική;
Με τόσες ένοπλες ομάδες διασκορπισμένες στα εδάφη της Λιβύης, το ερώτημα αποτελεί τουλάχιστον ουτοπία. Οι κύριες φυλές διεκδίκησής της προέρχονται από τη Βεγγάζη, τη Μισράτα, τη Ζιντάν και την Τρίπολη. Ωστόσο, άλλες μικρότερες ομάδες ενόπλων από διαφορετικά σημεία της χώρας θα διεκδικήσουν μέρος της εξουσίας μιας και συνέδραμαν πολεμώντας τις δυνάμεις του Καντάφι. Ο διαχωρισμός της Λιβύης δεν είναι απλά γεωγραφικός, αποτυπώνεται επίσης στις φυλές, το χαρακτήρα τους και τις καταβολές τους. Ισλαμιστές, κοσμικοί, Βερβερίνοι, Άραβες.
Το Μεταβατικό Συμβούλιο θα παίξει καθοριστικό ρόλο;
Το Εθνικό Μεταβατικό Συμβούλιο μπορεί να επιθυμεί να διαδραματίσει έναν καθοριστικό ρόλο την προσεχή περίοδο, ωστόσο αυτό θα κριθεί από το βαθμό συνεργασίας των φυλών της “επαναστατικής συμμαχίας” και πολύ περισσότερο από το βαθμό αντίδρασης των φυλών που παραμένουν -πιστές στο προηγούμενο καθεστώς- αξιόμαχοι και ικανοί αριθμητικά ώστε να διεκδικήσουν παρουσία και λόγο στη νέα τάξη πραγμάτων.
•
| < Προηγούμενο | Επόμενο > |
|---|
