Μια συζήτηση με τον ιταλό οικονομολόγο Εμιλιάνο Μπρανκάκιο
Το τελευταίο δεκαήμερο οι τιμές των μετοχών στο Χρηματιστήριο του Μιλάνου έπεσαν κατά περίπου 20%? ο γερμανός υπουργός Οικονομικών ζήτησε από τα υπερχρεωμένα κράτη να παραιτηθούν από ένα μέρος των κυριαρχικών τους δικαιωμάτων? ένας σύμβουλος του προέδρου Σαρκοζί είπε ότι ο μόνος τρόπος να βοηθηθεί η Ιταλία είναι να «τεθεί υπό επιτροπία». Όλα αυτά συγγενεύουν πολύ με τις προγνώσεις σας. Αισθάνεστε επιβεβαιωμένος;
Δεν είναι ποτέ ευχάριστο να παίζεις τον ρόλο της Κασάνδρας, η κρίση ωστόσο παίρνει μια τροπή, την οποία κάποιοι είχαμε προβλέψει. Η πώληση ιταλικών κρατικών ομολόγων από την Ντόιτσε Μπανκ είναι ένα από τα πολλά συμπτώματα της ευρωπαϊκής σύγκρουσης μεταξύ ισχυρών και αδύναμων κεφαλαίων. Τα ισχυρά κεφάλαια διαθέτουν σημαντική ρευστότητα. Δεν βιάζονται λοιπόν ούτε έχουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον να ξεπεράσει η Ευρώπη τις εσωτερικές της ανισορροπίες και να ενισχύσει την απασχόληση. Αντίθετα, ακριβώς υπό την πίεση των συμφερόντων του κεφαλαίου, η πολιτική «αίμα, ιδρώτας και δάκρυα» επιδείνωσε τις ανισορροπίες και συμπίεσε ακόμα περισσότερο τα εισοδήματα. Η αποπληρωμή των χρεών, δημόσιων και ιδιωτικών, καθίσταται έτσι αδύνατη. Σε αυτή την κατάσταση μπαίνουν οι σπεκουλαδόροι στο παιχνίδι και ποντάρουν στην αδυναμία πληρωμών. Αυτό σημαίνει ότι ξεπουλούν τα ομόλογα των κρατών που βρίσκονται σε δυσκολία. Δεν προβλέπουν απλώς το μέλλον, συμβάλλουν στη διαμόρφωσή του. Η πώληση των ομολόγων αναγκάζει τους οφειλέτες να πληρώνουν υψηλότερα επιτόκια για να δανειστούν και αυτό τους φέρνει διαρκώς κοντύτερα στην αδυναμία πληρωμής. Έχουμε δηλαδή να κάνουμε με μια χαρακτηριστική περίπτωση σπειροειδούς αποπληθωρισμού.
Η Ιταλία δέχεται σκληρή επίθεση, ωστόσο η κυβέρνηση Μπερλουσκόνι αρκείται στη γνωστή «μάχη κατά του δημοσιονομικού ελλείμματος». Γιατί άραγε;
Τα κράτη της περιφέρειας δεν είναι αδύναμα επειδή έχουν πρόβλημα με το δημοσιονομικό έλλειμμα, αλλά επειδή οι παραγωγικές δομές τους αποδεικνύονται ανίσχυρες στον ανταγωνισμό. Κοινό στοιχείο αυτών των χωρών είναι η τάση να εξάγουν λίγα και να εισάγουν πολλά. Το έλλειμμα του εμπορικού τους ισοζυγίου είναι ίσως περισσότερο από το δημοσιονομικό έλλειμμα ο αληθινός δείκτης της αδυναμίας τους.
Υπάρχουν προτάσεις για αλλαγή αυτής της κατάστασης;
Το δίλημμα μπροστά στο οποίο βρίσκεται η εκπροσώπηση των συμφερόντων των μισθωτών είναι τρομερό. Καταλαβαίνω τις καλές προθέσεις εκείνων των αριστερών που, παρ’ όλες τις δυσκολίες επιμένουν να τηρούν μια αυστηρά φιλοευρωπαϊκή στάση και ως εκ τούτου επιμένουν να απαιτούν μια μεταρρύθμιση, με την οποία η ευρωπαϊκή νομισματική ένωση θα γίνει η ατμομηχανή της δημόσιας παρέμβασης. Παρ’ όλες τις αντιφάσεις, τόσο το Ευρωπαϊκό Σοσιαλιστικό Κόμμα όσο και η ηγεσία του Δημοκρατικού Κόμματος στην Ιταλία φαίνεται πως έχουν συνείδηση ότι για να σωθεί η ενωμένη Ευρώπη πρέπει να βαθύνει τη συνεργασία της και να γίνει «κοινωνικότερη». Το Δημοκρατικό Κόμμα υπέβαλε μόλις μια εμπεριστατωμένη πρόταση για «κοινές ευρωπαϊκές μισθολογικές προδιαγραφές». Αυτά τα δείγματα μιας πολιτικής που αντιλαμβάνεται την πραγματικότητα είναι όμως πολύ αδύναμα και ακολουθούν με μεγάλη βραδύτητα τις ταχύτατες εξελίξεις.
Υπάρχει κίνδυνος να εκραγεί η ευρωζώνη, ενώ οι πολιτικοί συζητούν ακόμα για τη μεταρρύθμισή της;
Ο κίνδυνος υπάρχει. Οι αριθμοί δείχνουν ότι η Ευρωζώνη ακολουθεί έναν δρόμο μη διατηρήσιμο. Οι χώρες στην περιφέρεια αντιλαμβάνονται το κοινό νόμισμα ως ζουρλομανδύα. Ενισχύεται ο πειρασμός να διακόψουν τη σύνδεση με την ευρωζώνη και να περικόψουν τα συσσωρευμένα χρέη. Δεν μπορούμε να προβλέψουμε πότε, είναι όμως βέβαιο ότι αυτός ο πειρασμός θα οδηγήσει σε πολιτική πράξη, εάν συνεχιστεί αυτή η κατάσταση. Θεωρώ, λοιπόν, ότι τα κόμματα της Αριστεράς, παράλληλα με τις προσπάθειες για μεταρρύθμιση της Ένωσης, θα πρέπει να αρχίσουν να θέτουν το ερώτημα: «Εάν βγούμε από την ευρωζώνη, πώς πρέπει να γίνει αυτό;» και «Ποιος θα πληρώσει για την έξοδο και ποιος θα επωφεληθεί από αυτήν;»
Ο Εμιλιάνο Μπρανκάκιο είναι καθηγητής της Πολιτικής Οικονομίας στο Πανεπιστήμιο Σάνιο και σύμβουλος της ιταλικής συνδικαλιστικής Ομοσπονδίας Μετάλλου FIOM-CGIL
(Από την εφημερίδα
του Βερολίνου Junge Welt)
| < Προηγούμενο | Επόμενο > |
|---|
