ΤΗΝ ΩΡΑ ΠΟΥ ΟΙ ΚΟΙΝΩΝΙΕΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ ΣΤΕΝΑΖΟΥΝ ΚΑΙ ΑΓΩΝΙΟΥΝ
Του
Αργύρη Παναγόπουλου
Η Σύνοδος Κορυφής «δύο δόσεων» της Ευρωπαϊκής Ένωσης υποτίθεται ότι θα πρέπει να δώσει μέχρι την Τετάρτη μια συνολική απάντηση στη διπλή κρίση που μαστίζει την ευρωζώνη, την κρίση του χρηματοοικονομικού τομέα και τη μετακύλισή της στα κρατικά ταμεία και τη μετατροπή της σε κρίση χρέους.
Στο πολιτικό επίπεδο η Ευρωπαϊκή Ένωση έπαψε και τυπικά να αποτελεί ένα συλλογικό χώρο, αφού οι αποφάσεις που θα ληφθούν θα αποφασιστούν από τους δύο ισχυρότερους εταίρους της ευρωζώνης, το γερμανο-γαλλικό άξονα, και δευτερευόντως από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και την ΕΚΤ. Οι υπόλοιπες χώρες της ευρωζώνης και της Ευρωπαϊκής Ένωσης είχαν τους τελευταίους μήνες, και κυρίως εβδομάδες, έναν καθαρά διακοσμητικό ρόλο, εάν εξαιρέσει κανείς την ανάμιξη της Βρετανίας, που προχώρησε πρώτη σε μεγάλες κρατικοποιήσεις τραπεζών αποστραγγίζοντας τα δημόσια ταμεία. Οι ΗΠΑ και το ΔΝΤ αποτέλεσαν τους άλλους δύο εταίρους με τους οποίους ο γερμανο-γαλλικός άξονας διαπραγματεύθηκε τις όποιες λύσεις. Ένας άξονας που στηρίζεται μονομερώς σε δύο κυβερνήσεις, που διακατέχονται από μια σκληρή νεοφιλελεύθερη πολιτική.
Σε ό,τι αφορά το ΔΝΤ φαίνεται ότι αναβαθμίζεται σε μόνιμο οργανισμό στήριξης της Ευρώπης, κάτω από τις προτροπές της Γερμανίας της Μέρκελ, ενώ η Γαλλία του Σαρκοζί αποτελεί το μεγάλο χαμένο, μετά τις διαδοχικές εκβιαστικές πιέσεις που δέχθηκε από τους οίκους αξιολόγησης, με τελευταία τη Standard & Poor΄s, για απώλεια των πολυπόθητων «τριών Α», και τις κερδοσκοπικές κινήσεις που καταγράφονται στα ομόλογά της.
Η Γαλλία υποχωρεί
Η Γαλλία έχασε τη μάχη για τη μετατροπή του Μηχανισμού Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας EFSF σε ένα είδος τράπεζας, μπροστά στους φόβους της Γερμανίας και της ΕΚΤ για αναβίωση του πληθωρισμού από την εκτύπωση βουνών χαρτονομισμάτων, ενώ έως την Τετάρτη θα προσπαθήσει να κερδίσει 9μηνη παράταση για την αύξηση της κεφαλαιακής επάρκειας των τραπεζών με Tier 9%, που σύμφωνα με τις τελευταίες πιο «αισιόδοξες» εκτιμήσεις θα φθάσει στα 100 δισ. ευρώ για τις τράπεζές της
Στο «τεχνικό» επίπεδο η Σύνοδος Κορυφής προσπαθεί να διασφαλίσει τη διάσωση της Ελλάδας, της Πορτογαλίας και της Ιρλανδίας και να αποτρέψει την επέκταση της κρίσης στην Ισπανία και την Ιταλία, που βρίσκονται ήδη στο στόχαστρο των κερδοσκόπων και των οίκων αξιολόγησης.
Το ποσοστό του «κουρέματος» του ελληνικού χρέους, που μπορεί να φθάσει στο 50 και 60%, θα αποτελέσει και το δείκτη της αποφασιστικότητας της Γερμανίας και της Γαλλίας να προχωρήσουν στο «κούρεμα» των χρεών των υπολοίπων «Γουρουνιών», για να καταστήσουν βιώσιμη και διαχειρίσιμη την κρίση χρέους.
Οι τραπεζίτες
στο απυρόβλητο
Μια πολιτική που έρχεται σε αντίθεση με τα συμφέροντα των υπαίτιων της κρίσης, τους μεγαλοτραπεζίτες, που αρνούνται να καταβάλλουν έστω και κάποιο τίμημα για την έξοδο από την κρίση. Χαρακτηριστική είναι η άρνηση των μεγαλοτραπεζιτών της Ελλάδας, της Πορτογαλίας, της Ισπανίας και τη Ιταλίας, χωρών που βρίσκονται στον κυκλώνα της κρίσης, να αναλάβουν μέρος του βάρους της κρίσης ή να επιτρέψουν τη στήριξή τους από το κράτος, με την αυτόματη είσοδο δημόσιων εποπτών στα διοικητικά τους συμβούλια. Τις αντιστάσεις των τραπεζών κατευθύνουν οι μεγάλες γερμανικές και γαλλικές τράπεζες, που επιμένουν για τη σταθερότητά, παρά το παράδειγμα του γαλλοβελγικού κολοσσού Dexia, που κατέρρευσε αν και είχε περάσει τα υποτιθέμενα σκληρά τεστ κόπωσης για τη ρευστότητά της πριν από λίγους μήνες.
Η Γερμανία και η Γαλλία σχεδιάζουν τη συγχώνευση του προσωρινού και του μόνιμου μηχανισμού στήριξης EFSF και ESM, συσσωρεύοντας στο μακροπρόθεσμο διάστημα κεφάλαια 940 δισ. ευρώ, μετά από έντονες πιέσεις του Ομπάμα, για να αντιμετωπίσουν τις ανάγκες για ένα δεύτερο πακέτο στήριξης προς την Ελλάδα, την Πορτογαλία και την Ιρλανδία και την πιθανή επέκταση της κρίσης στην Ισπανία ή στην έσχατη περίπτωση στο Βέλγιο, γιατί η διάσωση της Ιταλίας θεωρείται από πολλούς αδύνατη.
Το ΔΝΤ μόνιμα
στην Ευρώπη
Η Σύνοδος Κορυφής προσανατολίζεται άμεσα να προσφέρει εγγυήσεις στο χρέος των αδύναμων κρίκων της ευρωζώνης, στηρίζοντας την αγορά των ομολόγων τους από τους επενδυτές, και να επιτρέψει την αναβάθμιση της παρουσίας του ΔΝΤ στην Ευρώπη, μετατρέποντας το διεθνή οικονομικό οργανισμό σε πραγματικό εταίρο.
Η Ελλάδα ακολούθησε τη Πορτογαλία και μετατράπηκε και τυπικά και χώρα περιορισμένης κυριαρχίας. Μετά τη μόνιμη τοποθέτηση ενός αυστριακού και βραζιλιάνου τοποτηρητή του ΔΝΤ στην κεντρική τράπεζα της Πορτογαλίας, για τον έλεγχο της εφαρμογής του Μνημονίου, η τρόικα θα τοποθετήσει «ολιγομελές» κλιμάκιο σε μόνιμη βάση στο ελληνικό υπουργείο Οικονομικών.
Το σίγουρο είναι ότι καμία χώρα του ευρωπαϊκού Νότου δεν είναι και δεν θα είναι σε θέση να πετύχει τους στόχους που της έθεσε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή για τη μείωση των δημοσίων ελλειμμάτων, με αποτέλεσμα οι περικοπές να οδηγήσουν σε μεγαλύτερη ύφεση, ενώ η γερμανική οικονομία αρχίζει να εμφανίζει συμπτώματα απότομης επιβράδυνσης. Την ίδια στιγμή η Μέρκελ προσανατολίζεται στη μείωση της φορολογίας των εισοδημάτων από την εργασία έως το 2013, στοχεύοντας να κερδίσει την εύνοια του εκλογικού σώματος, έχοντας όμως επιβάλλει στην υπόλοιπη Ευρώπη μια πολιτική φωτιάς και σιδήρου.
Πιέσεις από G20
Η Μέρκελ και ο Σαρκοζί δέχθηκαν ισχυρές πιέσεις από τις ΗΠΑ, τη Βρετανία και δευτερευόντως από ορισμένες μεγάλες αναδυόμενες οικονομίες, για να προσφέρουν ένα ολοκληρωμένο πακέτο διαχείρισης της κρίσης με το τέλος της Συνόδου Κορυφής τη Τετάρτη και περαιτέρω λεπτομέρειες έως τη σύνοδο των ηγετών του G20 στις Κάνες στις αρχές Νοεμβρίου.
Ορισμένοι αναλυτές εκτιμούν πως η ευρωζώνη έχει οδηγηθεί σε ύφεση. Μια προοπτική που έχει ενισχύσει τις ανησυχίες των ΗΠΑ για διπλή ύφεση και αυτές των αναδυόμενων οικονομιών για απότομη επιβράδυνση της ανάπτυξής τους από μια ύφεση στην ευρωζώνη και τουλάχιστον την επιβράδυνση των ΗΠΑ.
Το γεγονός ότι η Μέρκελ και ο Σαρκοζί επιμένουν στην εφαρμογή πολιτικών λιτότητας, χωρίς μέτρα ουσιαστικής στήριξης της ανάπτυξης και της απασχόλησης, έχει οδηγήσει στη δημιουργίας μιας ευρείας συμμαχίας πολιτικών δυνάμεων και χωρών εναντίον της πολιτικής τους, που ξεπέρασε τα πλαίσια της παραδοσιακής αριστεράς που αντιστέκεται εδώ και χρόνια σε αυτήν.
Η αναβίωση των κλασσικών αιτημάτων της ευρωπαϊκής σοσιαλδημοκρατίας για την υπεράσπιση του κοινωνικού κράτους και της δημόσιας Παιδείας και Υγείας, μετά από περίπου τρεις δεκαετίας που οι σοσιαλδημοκράτες είχαν απορροφηθεί από τα έργα και τις ημέρες της ελεύθερης και ανεξέλεγκτης αγοράς, συμπληρώθηκε από τις πιέσεις των ανεπτυγμένων χωρών, των ΗΠΑ, της Ιαπωνίας και του Καναδά, και των μεγάλων αναδυομένων χωρών, με άξονα την Κίνα, τη Βραζιλία και τη Νότιο Αφρική. Ένας διαχωρισμός ανάμεσα σε δύο στρατόπεδα που θα λέγαμε ότι θέτει από τη μια πλευρά τη Μέρκελ, τον Σαρκοζί, τον Κάμερον και τους αμερικανούς Ρεπουμπλικάνους και από την άλλη πλευρά έναν πολύμορφο και πλουραλιστικό κόσμο.
Πλανητικών διαστάσεων
το πρόβλημα
Τα αποτελέσματα της Συνόδου Κορυφής θα δείξουν κατά πόσο αυτός ο υπόλοιπος κόσμος, που πιθανόν να αντιπροσωπεύει πάνω από το 99% του πλανήτη, θα καταφέρει να επιβάλει στη Μέρκελ και το Σαρκοζί μια πρώτη αλλαγή πλεύσης.
Ο Λούλα, που έβγαλε μέσα σε οκτώ χρόνια από τη φτώχεια 28 εκατομμύρια Βραζιλιάνους, υποστήριξε αυτές τις ημέρες από τη Μαδρίτη ότι δεν υπάρχουν εθνικές και περιφερειακές λύσεις και πως πρέπει να δοθεί μια απάντηση στη σημερινή παγκοσμιοποίηση και τον ανεξέλεγκτο χρηματοοικονομικό τομέα.
Η κρίση της ευρωζώνης δεν έχει οδηγήσει μόνο σε ένα κοινωνικό σφαγείο την Ελλάδα, την Πορτογαλίας και την Ιρλανδία, και έχει υποβαθμίσει την ποιότητα ζωής δεκάδων άλλων εκατομμυρίων ατόμων στη Νότιο Ευρώπη, αλλά κινδυνεύει να περιορίσει ή να ακυρώσει στο επόμενο διάστημα και τμήμα των κατακτήσεων άλλων λαών και χωρών.
Για πρώτη φορά από τη δεκαετία του ’80, την εποχή της Θάτσερ και του Ρέιγκαν, φαίνεται πως έχει διαμορφωθεί συναίνεση παγκοσμίως για να δοθεί η χαριστική βολή στο νεοφιλελευθερισμό που ψυχορραγεί. Οι πολιτικές, κοινωνικές και γεωπολιτικές ισορροπίες έχουν αλλάξει, αλλά δεν έχει γίνει σαφής η διαμόρφωση των νέων συμμαχιών και των στόχων που θα επιτρέψουν την ανατροπή αυτού του αποτυχημένου αυτού μοντέλου..
Η Ευρώπη, και ιδιαίτερα ο ευρωπαϊκός Νότος, δεν έχουν όμως τη χρονική πολυτέλεια να περιμένουν την έξωση του Σαρκοζί από τα Ηλύσια Πεδία σε λίγους μήνες ή ακόμη καλύτερα την ήττα της Μέρκελ το «μακρινό» 2013. Η ανάγκη επιβίωσης των κοινωνιών της Νότιας Ευρώπης επιβάλλει την ένταση των πιέσεων για την αλλαγή της πολιτικής της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των εθνικών κυβερνήσεών της εδώ και τώρα.
•
| < Προηγούμενο | Επόμενο > |
|---|
