ΤΡΟΪΚΑ, ΚΥΒΕΡΝΗΣΗ, ΣΕΒ ΑΠΟΦΑΣΙΣΑΝ
Θανάσιμο πλήγμα στις κλαδικές και ομοιοεπαγγελματικές συμβάσεις καθώς οι μισθωτοί
θα είναι στο έλεος της ατομικής διαπραγμάτευσης με την εργοδοσία
Της
Μαρίας Καραμεσίνη*
Ενώ είναι βέβαιο ότι η έκτη δόση του δανείου θα καταβληθεί ούτως ή άλλως, εφόσον μια ανεξέλεγκτη παύση πληρωμών της Ελλάδας προς τους δανειστές της δεν συμφέρει κανέναν, οι αδίστακτοι εκβιασμοί και η τρομοκράτηση που δοκίμασε ο ελληνικός λαός με σκοπό τη συμμόρφωσή του πριν την ψήφιση του Μεσοπρόθεσμου, επανήλθαν δριμύτατες την τελευταία εβδομάδα και από τον κ. Βενιζέλο (απειλή στάσης πληρωμών του κράτους προς τους πολίτες εάν δεν καταβληθούν οι νέοι φόροι και τα τέλη) και από την τρόικα. Επαναλαμβάνοντας τη γνώριμη τακτική της με την ακραία απαίτηση για κατάργηση της εθνικής συλλογικής σύμβασης εργασίας (ΕΓΣΕΕ), η τρόικα διευκόλυνε τον κ. Κουτρουμάνη να «σερβίρει» τα μέτρα υπονόμευσης των κλαδικών συλλογικών συμβάσεων εργασίας ως αναγκαία υποχώρηση απέναντι στο μεγαλύτερο κακό, καθώς και τον ΣΕΒ – που είχε συχνά διατυπώσει στο παρελθόν το αίτημα κατάργησης της ΕΓΣΕΕ – να διαρρήξει τα ιμάτιά του απέναντι σε ενδεχόμενες κατηγορίες για υποκίνηση της τρόικας.
Τρόικα, κυβέρνηση και ΣΕΒ, καθένας με διακριτό ρόλο, βρέθηκαν πάλι να παίζουν αυτήν την εβδομάδα μία από τις πράξεις ενός έργου με προκαθορισμένους στόχους, που ξεκίνησε με την ψήφιση του Μνημονίου. Ο άμεσα αντιληπτός στόχος που ορίζει ρητά το Μνημόνιο είναι η μείωση των ονομαστικών μισθών του ιδιωτικού τομέα τουλάχιστον κατά 20% μέχρι το 2013, προκειμένου να αποκατασταθεί η ανταγωνιστικότητα των ελληνικών προϊόντων (εσωτερική υποτίμηση). Ο μακροπρόθεσμος στόχος αφορά την πλήρη εκθεμελίωση του συστήματος διαμόρφωσης των μισθών που ίσχυε πριν από την κρίση και προϋποθέτει την πλήρη εξουδετέρωση της δύναμης των συνδικάτων και των θεσμικών τους στηριγμάτων.
Αποδυνάμωση των πυλώνων
ισχύος της ΓΣΕΕ
Ως γνωστόν, ήδη πριν από την κρίση, η δύναμη των συνδικάτων συγκεντρώνονταν στον ευρύτερο δημόσιο τομέα και τις τράπεζες, τομείς που παρείχαν διαπραγματευτική δύναμη στη ΓΣΕΕ για να διεκδικήσει κατώτατους μισθούς και ημερομίσθια και ενιαίες θεσμικές ρυθμίσεις για το σύνολο των μισθωτών, πλην δημοσίων υπαλλήλων. Η αδυναμία αποτελεσματικής αντίστασης της ΟΤΟΕ στην αδιαλλαξία της εργοδοσίας την περίοδο 2002-2008, είχε αναγορεύσει τις ΔΕΚΟ ως το μοναδικό σταθερό πυλώνα συνδικαλιστικής δύναμης.
Οι μεγάλες περικοπές το 2010 και το πάγωμα των μισθών το 2011 δια νόμου στον ευρύτερο δημόσιο τομέα, η κατάργηση των συλλογικών διαπραγματεύσεων στις υπό αναδιάρθρωση δημόσιες επιχειρήσεις των μεταφορών, η αναμενόμενη διάλυση που θα επιφέρουν στις δημόσιες επιχειρήσεις και οργανισμούς το επόμενο διάστημα η εφεδρεία, οι πρόωρες συνταξιοδοτήσεις, οι απολύσεις και οι ιδιωτικοποιήσεις οδηγούν με μαθηματική ακρίβεια στη διάβρωση των ισχυρών οχυρών του συνδικαλιστικού κινήματος, με ανυπολόγιστες συνέπειες στη διαπραγματευτική δύναμη της ΓΣΕΕ και των μισθωτών του ιδιωτικού τομέα που καλύπτονταν από κλαδικές και ομοιοεπαγγελματικές συμβάσεις.
Πριν την κρίση, οι μισθολογικές αυξήσεις της ΕΓΣΕΕ, αφενός, ΔΕΚΟ και τραπεζών, αφετέρου, έθεταν τα σημεία αναφοράς των διαπραγματεύσεων και τη ζώνη διακύμανσης των μισθολογικών αυξήσεων των εθνικών κλαδικών και ομοιοεπαγγελματικών συλλογικών συμβάσεων. Παρ’ όλ’ αυτά, η δύναμη των κλαδικών και ομοιοεπαγγελματικών συνδικάτων του ιδιωτικού τομέα δεν ήταν μεγάλη, γι’ αυτό και ενισχύονταν από θεσμικά στηρίγματα. Συγκεκριμένα, μία στις δύο διαπραγματεύσεις κλαδικών και επαγγελματικών μισθών οδηγούνταν στη μεσολάβηση και μία στις τέσσερεις στη διαιτησία. Οι αλλαγές που επέφερε το Μνημόνιο στον ΟΜΕΔ αποδυνάμωσαν σε μεγάλο βαθμό αυτό το στήριγμα των συνδικάτων.
Πλήγμα η αναστολή της επέκτασης
Μεγάλη στήριξη των συλλογικών διαπραγματεύσεων σε κλαδικό και ομοιοεπαγγελματικό επίπεδο παρείχε και ο θεσμός της επέκτασης από τον υπουργό Εργασίας της ισχύος των συμβάσεων στους μη συνδικαλισμένους μισθωτούς ενός κλάδου ή επαγγέλματος. Η επέκταση δημιουργεί κίνητρο στις επιχειρήσεις να συμμετέχουν στις εργοδοτικές οργανώσεις ώστε να επηρεάζουν το αποτέλεσμα της διαπραγμάτευσης που, ούτως ή άλλως, θα καθορίσει το μισθολογικό κόστος στον κλάδο ή το επάγγελμα. Με την αναστολή της επέκτασης για δύο χρόνια, το πολυνομοσχέδιο αφενός παραδίδει πολυάριθμα στρώματα μισθωτών στο έλεος της ατομικής διαπραγμάτευσης με τους εργοδότες αφετέρου επιφέρει μακροπρόθεσμο πλήγμα στις συλλογικές διαπραγματεύσεις, δίνοντας κίνητρο στις επιχειρήσεις να αποσυρθούν από τις κλαδικές εργοδοτικές ενώσεις ώστε να μην εφαρμόζονται στους μισθωτούς τους οι συμβάσεις.
Όσον αφορά τις επιχειρησιακές συμβάσεις, αυτές κάλυπταν με ευνοϊκότερες διατάξεις από αυτές των κλαδικών και ομοιοεπαγγελματικών συμβάσεων ένα περιορισμένο αριθμό επιχειρήσεων εργαζομένων. Τέτοιες συμβάσεις υπογράφτηκαν το 2008 μόνο σε 178 επιχειρήσεις. Με τη διάταξη του πολυνομοσχεδίου οι επιχειρησιακές συμβάσεις θα υπερισχύουν των κλαδικών ακόμα και εάν οι ρυθμίσεις τους είναι δυσμενέστερες των τελευταίων στα θέματα που υπάρχει συρροή διατάξεων. Υπονομεύονται λοιπόν ευθέως οι κλαδικές συμβάσεις και εκλείπει η ανάγκη για σύναψη ειδικών επιχειρησιακών συμβάσεων, που είχαν ψηφιστεί με το Μνημόνιο και περιορίζονταν στις επιχειρήσεις που είχαν οικονομικές δυσκολίες. Οι νέες επιχειρησιακές συμβάσεις μπορούν να εισάγουν ρυθμίσεις δυσμενέστερες των κλαδικών και ομοιοεπαγγελματικών σε οποιαδήποτε επιχείρηση και μάλιστα να συνάπτονται από ενώσεις προσώπων όπου συμμετέχουν τουλάχιστον τα τρία πέμπτα των εργαζομένων μιας επιχείρησης ανεξαρτήτως μεγέθους. Σε μικρές επιχειρήσεις, οι ενώσεις αυτές μπορεί εύκολα να είναι υποχείρια του εργοδότη.
Η κατάργηση της ΕΓΣΕΕ
Συνοψίζοντας, η αποδυνάμωση του ενδιάμεσου επιπέδου συλλογικής ρύθμισης των αμοιβών της εργασίας, μέσω της αναστολής της επέκτασης των κλαδικών και ομοιοεπαγγελματικών συμβάσεων στους μη συνδικαλισμένους και της δυνατότητας σύναψης επιχειρησιακών συμβάσεων με ρυθμίσεις δυσμενέστερες των κλαδικών/ομοιοεπαγγελματικών συμβάσεων, θα μετατραπεί σε πλήρη κατάρρευσή του, εφόσον οι επιχειρήσεις παρακινηθούν να αποσυρθούν από τις εργοδοτικές ενώσεις. Επίσης, λόγω της πολύ μικρής κάλυψης των εργαζομένων από επιχειρησιακές συμβάσεις, η μη επέκταση αφήνει εν μέσω κρίσης έκθετες μεγάλες κατηγορίες μισθωτών στην ατομική διαπραγμάτευση με τους εργοδότες μόνο θεσμική προστασία τις κατώτατες αμοιβές της ΕΓΣΕΕ. Όλα τα παραπάνω συνεπάγονται πλήρη εκθεμελίωση του ισχύοντος συστήματος διαμόρφωσης των μισθών και αναμένεται να οδηγήσουν σε δραματική υποχώρηση μισθών και δικαιωμάτων. Με τη φόρα που έχουν πάρει τρόικα, κυβέρνηση, ΣΕΒ και συνοδοιπόροι για την ολοκλήρωση του νεοφιλελεύθερου σχεδίου, είναι πολύ πιθανό η κατάργηση της ΕΓΣΕΕ να επανέλθει ως ώριμη απαίτηση της τρόικας στη διαπραγμάτευση της επόμενης δόσης δανείου ή των ανταλλαγμάτων για το κούρεμα του δημόσιου χρέους. Να τους διώξουμε, πριν μας αποτελειώσουν.
* Η Μαρία Καραμεσίνη είναι καθηγήτρια οικονομικών της εργασίας στο Πάντειο Πανεπιστήμιο.
| < Προηγούμενο | Επόμενο > |
|---|
