Γράφουν οι
Κ. Βεργόπουλος, Μ Καραμεσίνη, Σπ. Λαπατσιώρας, Γ. Βαρουφάκης, Πολ Κρούγκμαν
Οι αποφάσεις μάς φέρνουν πιο κοντά στη μετα-ευρώ εποχή
Tου
Γιάννη Βαρουφάκη*
Καθώς οι ηγέτες μας πηγαίνουν από την μία «σωτήρια» Σύνοδο Κορυφής στην επόμενη, και το τέλος της ευρωζώνης γίνεται όλο και πιο ορατό με κάθε «τελική λύση» που εφευρίσκουν, τόσο λιγότερα έχω να σας γράψω. Ό,τι ήταν να πούμε, επί της ουσίας, το έχουμε πει από καιρό.
• Όσο η Ευρώπη αρνείται να κοιτάξει τον εαυτό της στον καθρέπτη και να του πει την αλήθεια (ότι δηλαδή το πρόβλημά της είναι δομικό και σε καμία περίπτωση δεν είναι πρόβλημα ελλειμμάτων ή χρέους), τόσο πιο κοντά στο τέλος του πειράματος της ευρωζώνης ερχόμαστε.
• Όσο οι ευρωπαϊκές αρχές εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν το πρόβλημα αποσπασματικά (ως εάν να ήταν ζήτημα κάποιων υπερχρεωμένων κρατών, που πρέπει να αντιμετωπιστεί με περισσότερα διμερή δάνεια), τόσο πλησιάζει η μετα-ευρώ εποχή - μια εποχή εξ ίσου δυστοπική για πλεονασματικούς και ελλειμματικούς.
• Όσο οι πλεονασματικές χώρες θεωρούν ότι τα πλεονάσματά τους αποκτήθηκαν δικαιωματικά και κατακρίνουν τους ελλειμματικούς για τα ελλείμματά τους (χωρίς να κατανοούν ή να παραδέχονται πως χωρίς τα ελλείμματα των ελλειμματικών θα ήταν αδύνατον να παραχθούν τα πλεονάσματα που τους κρατούν προς το παρόν «εκτός Κρίσης»), τόσο η Κρίση θα βαθαίνει.
• Όσο η Ευρώπη παραμένει πιασμένη στην ιδέα ότι η λύση θα έρθει από μια διαδικασία ομοσπονδοποίησης που θα ξεκινήσει από την αλλαγή των Συνθηκών με στόχο την εισαγωγή πιο σφικτών κανόνων και μέσω πειθάρχησης των ελλειμματικών, τόσο πιο αδύνατη θα είναι η δημιουργία της σκιαγραφούμενης Ομόσπονδης Ευρώπης - καθώς η διαδικασία αναθεώρησης των Συνθηκών θα αφήσει την κατάρρευση του ευρώ ανενόχλητη, δημιουργώντας τα συντρίμμια που θα απομείνουν προς... ομοσπονδοποίηση.
Τι να περιμένουμε λοιπόν από την Σύνοδο αυτή; Ελάχιστα, από ό,τι φαίνεται. Γιατί; Επειδή, άλλη μία φορά, η μόνη χώρα που τολμά να παρουσιάσει ένα Σχέδιο Επίλυσης (η Γερμανία) είναι εκείνη που δεν θέλει να προτείνει ένα (πραγματικό) Σχέδιο Επίλυσης αλλά, αντίθετα, πασχίζει να καθυστερήσει την Επίλυση ελπίζοντας κάποια στιγμή να μπορέσει να τετραγωνίσει τον κύκλο. Δηλαδή; Δηλαδή να βρει έναν τρόπο να επιλύσει την Κρίση διατηρώντας για τον εαυτό της, για την Γερμανία, την δυνατότητα εξόδου από το ευρώ. Δυστυχώς, τέτοιος τρόπος δεν υπάρχει...
Όπως έχω πει και ξαναπεί, η τραγωδία της Ευρώπης είναι πως η μόνη χώρα που έχει την ισχύ να επιλύσει την Κρίση είναι εκείνη που κρίνει πως, αν χρησιμοποιήσει την ισχύ της για να πετύχει αυτόν τον καλό και αγαθό σκοπό, θα χάσει το μεγαλύτερο μέρος της ισχύος της εντός των μελλοντικών Συνόδων Κορυφής καθώς θα πρέπει να θυσιάσει την δυνατότητά της να εξέλθει από την νομισματική ένωση - μια δυνατότητα που δεν θέλει μεν να χρησιμοποιήσει αλλά και την οποία, εξ ίσου, δεν είναι διατεθειμένη να παραδώσει (τουλάχιστον άνευ σκληρών όρων που η Γαλλία δεν αποδέχεται).
Συμπερασματικά, φαντάζομαι ότι θα ακούσουμε πολλές ανοησίες περί νέων σκληρών πειθαρχικών κανόνων, δήθεν δημοσιονομικής ενοποίησης μέσω συνταγματικών αναθεωρήσεων που θα απαγορεύουν δια ροπάλου έλλειμμα μεγαλύτερο από κάποιο σφικτό όριο (αλήθεια: αν είναι να απαγορεύει το Σύνταγμα τα ελλείμματα γιατί δεν προσθέτουμε και μια απαγόρευση για την φτώχεια, την ανεργία, ακόμα και την τριχόπτωση βρε παιδιά;) κλπ.
Εν κατακλείδι, τίποτα από αυτά που, όπως φαίνεται, θα αποφασιστούν δεν θα ανακόψουν (για περισσότερες από μερικές ημέρες) την πορεία του ευρωσυστήματος προς την διάλυση. Αυτό σε καμία περίπτωση δεν σημαίνει ότι η διάλυση δεν μπορεί να αποφευχθεί. Όπως οι συχνοί αναγνώστες γνωρίζουν καλά, είμαι από τους αιθεροβάμονες που πιστεύουν ακράδαντα ότι λύσεις απλές και άμεσα εφαρμόσιμες υπάρχουν (αν θέλετε τις ομιλίες του Stuart Holland και εμού στην Ευρωβουλή, πριν μερικές μέρες, όπου, άλλη μία φορά, εξηγήσαμε την πρότασή μας). Δυστυχώς, όπως έγραψα πιο πάνω, οι πραγματικές λύσεις συγκρούονται με την λογική της διατήρησης της ισχύος εκείνων που μπορούν να τις εφαρμόσουν. Από μία άποψη, πρόκειται για μία αρχαία τραγωδία προβεβλημένη στη μεγάλη οθόνη της ευρωπαϊκής ηπείρου, με τους κεντρικούς χαρακτήρες εγκλωβισμένους σε ατραπούς και συμπεριφορές που και ο τελευταίος θεατής γνωρίζει ότι τους οδηγούν στην Πτώση.
Αναδημοσίευση (αποσπάσματα) από το protagon.gr (9/12/2011)
*Διδάσκει στο Πανεπιστήμιο Αθηνών.
ΕΝ ΟΝΟΜΑΤΙ ΤΗΣ ΑΝΑΚΤΗΣΗΣ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟΤΗΤΑΣ
Ακυρώνονται όλα τα μεταπολεμικά κοινωνικά κεκτημένα
Tου
Κώστα Βεργόπουλου
Eχει καταντήσει πλέον πολύ κοινότοπο: κάθε ευρωπαϊκή συνάντηση κορυφής αυτοανακηρύσσεται «κρίσιμη» και δήθεν σώζει την Ευρώπη ακριβώς ένα βήμα πριν από την καταστροφή. Ωστόσο, η πραγματικότητα είναι ότι κάθε συνάντηση διασώζει την Ευρώπη από τις συνέπειες των αποφάσεων των προηγούμενων συναντήσεων κορυφής. Κάθε παρόμοια συνάντηση φέρει την Ευρώπη σε όλο και δραματικότερη κατάσταση, με συνέπεια οι προοπτικές πραγματικής διάσωσης να αποβαίνουν όλο και δυσκολότερες, αλλά και δαπανηρότερες. Με την τελευταία απόφαση εγκαθιδρύεται η αρχή του ελάχιστου δημοσιονομικού ελλείμματος, που όμως, υπήρχε οπωσδήποτε από πριν. Τόσο με το Σύμφωνο Σταθερότητας (1998) όσο και με τις συνεχείς αποφάσεις κορυφής, ο στόχος ήταν πάντα το μηδενικό ή ελάχιστο έλλειμμα.
Αποτελεί, επίσης, ανακρίβεια ότι δεν υπήρχε δημοσιονομικός συντονισμός και ότι η κάθε χώρα έκανε ότι ήθελε. Εφόσον οι αποφάσεις περιορισμού των ελλειμμάτων λαμβάνονταν με ομοφωνία και εφαρμόζονταν υπό την επίβλεψη των ευρωπαϊκών αρχών και των λοιπών εταίρων. Εάν τα ελλείμματα διογκώθηκαν μετά το 2003, αυτό δεν οφείλεται σε «απειθαρχία» των χώρων, αλλά σε ενθάρρυνση που τους δόθηκε από Γερμάνια και Γαλλία για την αντιμετώπιση της προϊούσας ύφεσης. Το δημόσιο χρέος της Γερμανίας και της Γαλλίας έφτασαν έτσι σε πάνω από 2.000 δισ. ευρώ. Η επέκταση του ελλείμματος είχε κριθεί αναγκαία για τη διατήρηση θετικών ρυθμών στην οικονομία.
Σήμερα οι επιλογές αλλάζουν, αλλά δεν ευθύνεται γι’ αυτό η έλλειψη συντονισμού, εφόσον συντονισμένα είχαν αυξηθεί τα ελλείμματα και συντονισμένα επιχειρείται να συρρικνωθούν. Ωστόσο, το πραγματικό πρόβλημα της Ευρώπης δεν είναι ούτε τα ελλείμματα ούτε η υποθετική έλλειψη ενιαίας διακυβέρνησης, αλλά η επιλογή της λιτότητας που οδηγεί στην ύφεση και ακυρώνει όλα τα μεταπολεμικά κοινωνικά κεκτημένα, εν ονόματι δήθεν της ανάκτησης ανταγωνιστικότητας των οικονομιών. Με πρόσχημα το χρέος και την ανταγωνιστικότητα, εξαπολύεται σήμερα πρωτοφανής επίθεση του κεφαλαίου εναντίον των εργαζομένων, ακόμη και αν έτσι η ικανότητα αποπληρωμής των χρεών επιδεινώνεται ακόμη περισσότερο. Η δογματική νεοφιλελεύθερη ακεραιοφροσύνη σε όλο της το αυτοκαταστροφικό μεγαλείο. Όμως, το πρόβλημα δεν είναι πλέον θεωρητικό, αλλά κοινωνικό: έχει άμεση σχέση με το συσχετισμό των κοινωνικών δυνάμεων, που τελικά είναι ο μόνος που θα μπορούσε να αποτρέψει τη σημερινή αντιδραστική επίθεση.
Ένα ακόμα
«ευρωπαϊκό παράδοξο»
Η ομοφωνία, που υπήρξε ως προς τη λιτότητα δεν είναι κάτι καινούριο, αλλά είναι ακριβώς ότι γινόταν μέχρι σήμερα. Οι χώρες δεν έφεραν αντίρρηση, διότι πιστεύουν ότι έτσι ακυρώνεται το γερμανικό επιχείρημα που αρνείται στην ΕΚΤ να εκδίδει ευρωομόλογα και ν’ αναλαμβάνει δημόσια χρέη, με πρόσχημα ότι δεν υπάρχει «δημοσιονομική πειθαρχία» στην Ευρωζώνη. Οι υπερχρεωμένες χώρες θεωρούν ότι σήμερα ανοίγει ο δρόμος για περισσότερο δυναμικό ρολό της ΕΚΤ στο ζήτημα του δημόσιου χρέους. Πολύ περισσότερο που η πρόσφατη συμφωνία για μηδενικά ελλείμματα δεν περιέλαβε την ΕΚΤ, η οποία παραμένει εκτός και μπορεί να λαμβάνει πρωτοβουλίες, όπως έχει αφήσει να διαφανεί ο πρόεδρος της Ντράγκι.
Βέβαια, φτάσαμε σήμερα σε ένα ακόμη «ευρωπαϊκό παράδοξο»: αποφασίζουμε για το θεσμικό μέλλον της Ευρώπης, ενώ το πιεστικό πρόβλημα εκδηλώνεται στο παρόν. Τα μελλοντικά χρέη απαγορεύονται στο εξής και με την απειλή κυρώσεων. Όμως τι γίνεται με τα ήδη υπάρχοντα χρέη; Πώς θα τα αντιμετωπίσει η Ευρώπη; Εκτός από εικασίες είτε κακόβουλες είτε καλοπροαίρετες, το μυστήριο παραμένει και συνεπώς η κερδοσκοπία θα συνεχίζεται, ενώ ταυτόχρονα η ύφεση με τις δραματικές οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις θα βαθαίνει και βέβαια κάποιοι θα αποκομίζουν ιδιαίτερα οφέλη από αυτήν.
Εκβιασμοί με στόχο
τη συναίνεση
Όσα λέγονται περί απειλής αποβολής ή εξόδου της χωράς μας από το ευρώ είναι εκφοβιστικά, εκβιαστικά, προκειμένου να αποσπάσουν μεγαλύτερη κοινωνική συναίνεση. Οι ευρωπαίοι πιστωτές έχουν ήδη επενδύσει παρά πολλά στην Ελλάδα, ώστε δεν έχουν κανένα απολύτως συμφέρον να την εκδιώξουν από το σύστημα μέσα στο όποιο εξασφαλίζουν την λεηλασία των πόρων της, εις βάρος φυσικά των εργαζομένων. Η γαλλική τράπεζα Νάτιξις εκτιμά σε περίπου 3.000 δισ. ευρώ τις τοποθετήσεις του Ευρωπαϊκού Βορρά στον Ευρωπαϊκό Νότο, για να συμπεράνει ότι θα ήταν απολύτως ασύμφορη για τους πιστωτές η αποβολή οιασδήποτε χώρας από το σύστημα του ευρώ. Συνεπώς όλα όσα διακινούνται σχετικά με την ενδεχόμενη εκδίωξη της Ελλάδος δεν είναι παρά μέσα πίεσης για την επιβολή όλο και σκληρότερων μέτρων εις βάρος των εργαζομένων.
Όμως, για την Αριστερά δεν έχει κανένα νόημα να διεκδικεί αυτό που εκβιαστικά και με υστεροβουλία διακινείται από το χρηματοπιστωτικό κεφάλαιο. Πρέπει να ξεκαθαρίσει ότι αυτό δεν γίνεται με τίποτα και ότι δεν είναι παρά εκβιαστική κίνηση. Αντιθέτως, αυτό που έχει μέγα και σοβαρό νόημα για την Αριστερά είναι η καταγγελία των γερμανικών επιλογών και του χρηματοπιστωτικού κεφαλαίου για την επιβολή και διαιώνιση της λιτότητας και οι αγώνες για την ακύρωσή τους, ώστε να δοθεί προτεραιότητα σε δυο αρχές που μέχρι σήμερα έχουν βαθύτατα αγνοηθεί στη χωρά μας: στην κοινωνικά δίκαιη κατανομή των θυσιών, ώστε να συνεισφέρουν τα ανώτερα εισοδήματα, που μέχρι σήμερα προστατεύονται, και η αποκατάσταση θετικών ρυθμών στην οικονομία.
Οπωσδήποτε, επιβάλλονται μεγάλες αλλαγές και προσαρμογές της ελληνικής οικονομίας, όμως ενόσω αυτή καταβυθίζεται, ουδεμία αλλαγή είναι δυνατή. Αντιθέτως, εάν αποκατασταθούν οι αυξητικοί ρυθμοί και η κινητικότητα της οικονομίας, τότε θα τεθεί και το ζήτημα των διαρθρωτικών αλλαγών. Δεν προηγείται η εξυγίανση της ανάκαμψης, αλλά η ανάκαμψη αποτελεί απαράβατο όρο για την διασφάλιση της εξυγίανσης.
•
Ιστορική τομή στην εμβάθυνση του νεοφιλελευθερισμού
Tου
Σπύρου Λαπατσιώρα*
Η ιδέα, με την οποία επιχειρείται να δικαιολογηθούν τα καταστροφικά αποτελέσματα των πολιτικών του μνημονίου για την κοινωνία και τους εργαζόμενους και την συνεχή αποτυχία τους να εκπληρώσουν τους στόχους που έχει ρητά τεθεί (μείωση ελλειμμάτων, επιστροφή στις αγορές χρήματος, αποφυγή χρεοκοπίας κλπ), είναι ότι δεν απέτυχε το μνημόνιο, αλλά δεν εφαρμόστηκε. Για να καταλάβουμε το αστήρικτο της ιδέας αρκεί να δούμε τα αποτελέσματα της Συνόδου Κορυφής της 9/12 σε σχέση με τις προηγούμενες συμφωνίες των Συνόδων Κορυφής και σε σχέση με τα ζητήματα που είχε να επιλύσει.
Σε σχέση με τον περιορισμό των αποτελεσμάτων της κρίσης του 2008 οι προηγούμενες συμφωνίες απέτυχαν. Ας αναφερθούμε μόνο σε δύο σημεία:
Πρώτον, από εκεί που υπήρχε μόνο ένα πρόβλημα χρηματοδότησης των ελληνικών ελλειμμάτων προέκυψαν προβλήματα παγκόσμιας συστημικής σταθερότητας του χρηματοπιστωτικού συστήματος, καθώς οι αποφάσεις οδήγησαν στο ενδεχόμενο πιθανής απώλειας της πρόσβασης στις αγορές για Ιταλία και Ισπανία και σε μια πολύ μεγαλύτερη ένταση της κρίσης του τραπεζικού συστήματος, το οποίο βρίσκεται σε κατάσταση απομόχλευσης.
Αυτό μπορεί να αντιμετωπιστεί μόνο με τις εγγυήσεις που δίνει η παρέμβαση της ΕΚΤ ως ύστατου δανειστή, η ανάληψη από κοινού της χρηματοδότησης των κρατών μελών (μορφές ευρωομολόγου) ή με αλλαγή των όρων λειτουργίας του EFSF και τη μεγάλη ενίσχυσή του σε κεφάλαια. Η γραπτή συμφωνία της Συνόδου φαίνεται να αγνοεί την ένταση των προβλημάτων χρηματοδότησης και της εξελισσόμενης πιστωτικής κρίσης παρέχοντας μόνο ημίμετρα. Η προσπάθεια να τονώσουν τις αγορές ομολόγων με πιθανή απάλειψη της συμμετοχής του ιδιωτικού τομέα δεν θα έχει αποτελέσματα επειδή η πολιτική που ακολουθείται προϋποθέτει το πιθανό κούρεμα για τους κατόχους των τίτλων είτε προβλέπεται είτε δεν προβλέπεται.
Δεύτερον, οι πολιτικές αυτές οδηγούν πιθανότατα την Ευρώπη σε ύφεση για το 2012. Δεν υπάρχει καμία πρόβλεψη για τα προβλήματα ανάπτυξης στο ανακοινωθέν της Συνόδου. Ο συνταγματικός «Χρυσός Κανόνας» ελλειμμάτων και χρέους δεν συνιστά δημοσιονομική ένωση, σύστημα μεταφοράς πόρων, αλλά συνταγματοποίηση ενός κανόνα, που σημαίνει ότι οι μόνες οικονομικές πολιτικές αντιμετώπισης της ύφεσης αλλά και του προβλήματος του δημόσιου χρέους στην Ευρώπη θα είναι η ακραία επίθεση στον κόσμο της εργασίας και η αποδόμηση των ευρωπαϊκών κοινωνιών.
Τι δεν διακηρύσσεται
Επομένως, ως προς την ζητήματα της χρηματοδότησης που έχουν αναδειχθεί τα αποτελέσματα της Συνόδου, εγγυώνται μια νέα Σύνοδο που θα έχει να αντιμετωπίσει πιο γενικευμένα ερωτήματα. Αλλά ποτέ δεν διακηρύχτηκε ότι οι πολιτικές που απορρέουν από αυτές τις Συμφωνίες θα περιορίσουν και θα αντιμετωπίσουν την κρίση. Η κρίση έγινε αντιληπτή ως μια ευκαιρία για να λυθεί το πρόβλημα μετασχηματισμού των ευρωπαϊκών κοινωνιών σε πιο προπολεμικού τύπου κοινωνίες. Και η Σύνοδος αυτή συνιστά μία ιστορική τομή στην εμβάθυνση του νεοφιλελευθερισμού στην Ευρώπη.
Ο κ. Σόιμπλε έχει διατυπώσει αρκετά καθαρά το περιεχόμενο των πολιτικών της απόφασης της Συνόδου και την απάντηση στα διλήμματα που εγείρονται από τους κινδύνους που προκαλούν αυτές οι πολιτικές: οι βραχυπρόθεσμες απώλειες από αυτές τις πολιτικές είναι γνωστές (πιθανές χρεοκοπίες, ύφεση, ανεργία, πολιτική κρίση) αλλά το μακροπρόθεσμο κέρδος για όλους από τις αλλαγές στις εργασιακές συνθήκες και στην μείωση του κοινωνικού κράτους θα είναι πολύ σημαντικότερο.
Με άλλα λόγια, η απόφαση της Συνόδου στέλνει αυτό το σήμα: δεν μας τρομάζει η ύφεση, οι χρεοκοπίες κρατών και νοικοκυριών. Είμαστε αποφασισμένοι την επίθεση ενάντια στον κόσμο της εργασίας στην Ευρώπη να την πάμε μέχρι τέρμα. Εγγυόμαστε, επίσης, ότι τα αποτελέσματα της πολιτικής μας που απειλούν τη σταθερότητα του συστήματος θα τα αντιμετωπίζουμε όταν απαιτείται, αρκεί να υπηρετείται ο κύριος στόχος. Με το ίδιο πνεύμα μπορούμε να κρίνουμε και το επιχείρημα αν το μνημόνιο απέτυχε ή δεν εφαρμόστηκε. Το μνημόνιο πετυχαίνει τους στόχους του, που ουδεμία σχέση έχουν με την αντιμετώπιση της κρίσης.
Η απόφαση της Συνόδου δεν δημιουργεί ανασταλτικούς μηχανισμούς στη πορεία που ακολουθεί η συστημική κρίση, ενέχει σημαντικές πολιτικές και κοινωνικές συγκρούσεις, μεταθέτει τα προβλήματα επιδιώκοντας να κερδίσει χρόνο στην εφαρμογή των πολιτικών εμβάθυνσης του νεοφιλελευθερισμού στην Ευρώπη και το κύριο εργαλείο οικονομικής πολιτικής που αναδεικνύει για να μπορέσει να εφαρμοστούν οι πολιτικές που απορρέουν από αυτή είναι η αυταρχική αντιμετώπιση των αποτελεσμάτων αυτών των πολιτικών και των κρισιακών φαινομένων.
* Διδάσκει οικονομία στο Πανεπιστήμιο Κρήτης
Καταστροφική
Tου Πολ Κρούγκμαν*
Τα ευρωπαϊκά χρηματιστήρια ανεβαίνουν, και δεν καταλαβαίνω γιατί. Η Σύνοδος αυτή μοιάζει καταστροφική. Περισσότερη λιτότητα, περισσότερη παρουσίαση της κρίσης, λανθασμένα, σαν το μόνο πρόβλημα να είναι τα δημοσιονομικά ελλείμματα· κανένας μηχανισμός χρηματοδότησης της ΕΚΤ. Η Νότια Ευρώπη καλείται λίγο πολύ να φτάσει στην ευημερία μέσω αποπληθωρισμού, την ώρα που όλοι αποκτούν εμπορικά πλεονάσματα καταφανώς εις βάρος αυτού του δυνάμει κατοικήσιμου πλανήτη που ανακαλύψαμε πριν από 600 έτη φωτός. Ίσως οι πράξεις του Ντράγκι να είναι διαφορετικές από τα λόγια του αλλά στην πραγματικότητα, αφού οι προσδοκίες παίζουν τόσο μεγάλο ρόλο, η Ευρώπη χρειάζεται και πράξεις και λόγια.
Α, και για επιδόρπιο έχουμε τον Κάμερον σε ρόλο προστάτη των κομπιναδόρων, να δηλητηριάζει την ευρωπαϊκή πολιτική.
Δημοσιεύτηκε στα «Νέα Σαββατοκύριακο», από τις “Financial Times”
*Διδάσκει στο Πρίνστον
ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΗ ΠΕΙΘΑΡΧΙΑ UBER ALLES
Παίζοντας με τη φωτιά
Tης
Μαρίας Καραμεσίνη
Πρώτα η αυστηρή δημοσιονομική πειθαρχία, με συνταγματική ή νομοθετική κατοχύρωση, προληπτική κοινοτική εποπτεία και αυτόματες κυρώσεις στους απείθαρχους. Για τα υπόλοιπα, βλέπουμε...
Έτσι μπορεί να συνοψίσει κανείς τα αποτελέσματα της τελευταίας Συνόδου Κορυφής της Ε.Ε. Αυτή ήταν εξαρχής η θέση της Μέρκελ, με την οποία τελικά συμφώνησαν ο Σαρκοζί και οι σύμμαχες/ εξαρτημένες από το γαλλο-γερμανικό άξονα χώρες, παρά τις υπόλοιπες διαφορές τους ως προς την αντιμετώπιση της σοβούσας κρίσης της ευρωζώνης. Μιας κρίσης που, πριν από δέκα μέρες, παραλίγο να οδηγήσει στην κατάρρευση των ευρωπαϊκών τραπεζών και του παγκόσμιου τραπεζικού συστήματος, προκαλώντας τη συντονισμένη παρέμβαση των έξι σημαντικότερων κεντρικών τραπεζών του κόσμου.
Από την άλλη η Σύνοδος Κορυφής δεν έδωσε λύση σε κανένα από τα βασικά προβλήματα της κρίσης στην ευρωζώνη, που είναι εμφανώς συστημική. Έτσι οι αποφάσεις παραπέμπουν εμμέσως την Ιταλία και Ισπανία στο ΔΝΤ, που πρόκειται άμεσα να ενισχυθεί με 200 δισ. ευρώ από τα κράτη μέλη της ευρωζώνης, μεταθέτουν για το Μάρτιο 2012 τη συζήτηση για την αύξηση του ανώτατου ορίου των πόρων του Ευρωπαϊκού Ταμείου Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας, ενώ δεν κάνουν καθόλου μνεία στα ευρωομόλογα. Ταυτόχρονα, οι αποφάσεις της Συνόδου επιδεινώνουν την κρίση στην ευρωζώνη. Λόγω της ύφεσης που προκαλούν στην οικονομία, οι περιοριστικές δημοσιονομικές πολιτικές αναμένεται να διογκώσουν τις ανάγκες δανεισμού και τη δανειακή επιβάρυνση κρατών και τραπεζών. Οι «αγορές» ήδη αξιολογούν αρνητικά τις επιπτώσεις της ύφεσης στη δυνατότητα αποπληρωμής χρεών από τα κράτη που θεωρούνται αφερέγγυα και ζητούν υψηλότερα επιτόκια. Είναι, λοιπόν, βέβαιο ότι, χωρίς την παρέμβαση της ΕΚΤ, η Γαλλία και η Ισπανία θα καταλήξουν αργά ή γρήγορα στην αγκαλιά του ΔΝΤ.
Η αυστηροποίηση των κανόνων δημοσιονομικής πειθαρχίας και των μηχανισμών επιβολής τους, όχι μόνο στην ευρωζώνη αλλά συνολικά στην Ε.Ε., αντιστοιχεί στην πολιτική στρατηγική των ηγεμονικών μερίδων του ευρωπαϊκού κεφαλαίου, που θεωρεί ως προϋπόθεση εξόδου από την κρίση τη συντριβή των κοινωνικών κατακτήσεων, την καθυπόταξη των λαών και τη συρρίκνωση της δημοκρατίας. Η στρατηγική αυτή αντιστοιχεί επίσης στην άρνηση εκ μέρους των οικονομικά ισχυρών κρατών της Ε.Ε. να παρέχουν αλληλεγγύη και να εξισορροπήσουν τις οικονομικές τους σχέσεις με τα οικονομικά ασθενέστερα. Όμως, η εμμονή των «Μερκοζί» και των συνοδοιπόρων τους στη μονεταριστική και νεοφιλελεύθερη ορθοδοξία και η χρονική μετάθεση των αποφάσεων ριζικής και ταυτόχρονης αντιμετώπισης των προβλημάτων χρηματοδότησης κρατών, τραπεζών και οικονομίας απειλούν να τινάξουν στον αέρα την ευρωζώνη, την Ε.Ε. και το παγκόσμιο καπιταλιστικό σύστημα. Είναι παιχνίδι με τη φωτιά, που μπορεί να οδηγήσει σε μεγάλες ιστορικές οπισθοδρομήσεις ή σε ριζικές αμφισβητήσεις της υπάρχουσας (καπιταλιστικής) τάξης πραγμάτων. Ζούμε σε δύσκολες, αλλά ενδιαφέρουσες εποχές.
*Διδάσκει οικονομικά στο Πάντειο Πανεπιστήμιο.
| < Προηγούμενο | Επόμενο > |
|---|
