«Τραγουδάω γι’ αυτά που χάνω και νοσταλγώ»
Η Σαβίνα Γιαννάτου είναι η δική μας «φωνή της Μεσογείου» και του «κόσμου». Η ερμηνεύτρια που υπηρετεί την τέχνη του αυθεντικού τραγουδιού, την αγωγή της ψυχής και όχι την «ψυχαγωγία», όπως αυτή εκφράζεται μαζικά τις τελευταίες δεκαετίες. Ακόμη κι αυτή η αγωγή της ψυχής, όμως, την οποία όλοι κατά βάθος αποζητούμε ως υγιή κύτταρα μιας εξίσου υγιούς κοινωνίας, έχει πληγεί ανεπανόρθωτα ελέω της παγκόσμιας καπιταλιστικής λαίλαπας και της εθνικής μας κατάθλιψης. Με αφορμή τις κοινές εμφανίσεις της με τη Μαρία Ζοάο από την Πορτογαλία (Half note, από τις 7 έως τις 11 Δεκεμβρίου), η κορυφαία ερμηνεύτρια μίλησε στην «Εποχή» για όλα τα θέματα που πονάνε σήμερα τον άνθρωπο, καλλιτέχνη ή μη, δεν έχει σημασία.
Τη συνέντευξη πήρε
η Λιάνα Μαλανδρενιώτη
Πόσο μεγάλη πρόκληση είναι να μοιράζεσαι τη σκηνή με έναν ξένο καλλιτέχνη, διαφορετικού ύφους και κοινής αισθητικής παράλληλα;
Είναι πρόκληση. Το πώς θα φωτίσεις τα κοινά σημεία και πώς οι διαφορές δεν θα αποδυναμώσουν κανένα από τα δύο μέρη. Όταν άκουσα την Μαρία Ζοάο ζωντανά, πέρυσι στο Ηalf note, αυτό που είδα ήταν ότι χειριζόμαστε τα «υλικά» μας με παρόμοιο τρόπο, αλλά για να προβάλουμε διαφορετικές ψυχικές καταστάσεις. Οι ομοιότητες έχουν να κάνουν με το στοιχείο του παιχνιδιού, με το βάρος στο στίχο, στα ηχοχρώματα της φωνής, στην απουσία υπερβολής. Η Μαρία Ζοάο δεν ενδιαφερόταν να καλύψει τους πάντες με τη φωνή της, μπορούσε να τραγουδάει σχεδόν ψιθυριστά κάποιες φορές και έδινε μεγάλη σημασία στις λεπτομέρειες. Τώρα,οι διαφορές έχουν να κάνουν με τα συναισθήματα και τις καταστάσεις που προβάλλονται μέσα απ’ την ερμηνεία. Εκείνη τραγουδάει γι’ αυτά που βρίσκει και χαίρεται, κι εγώ γι’ αυτά που χάνω και νοσταλγώ. Έτσι νομίζω τουλάχιστον. Εάν αυτά τα στοιχεία συνδυαστούν σωστά στις εμφανίσεις στο Ηalf note, θα είναι πιστεύω ενδιαφέρον τόσο για μας όσο και για το κοινό. Θα παίζει πιάνο η Ευγενία Καρλαύτη στο δικό μου μέρος, η οποία μπορεί να συνδυαστεί πολύ καλά με τον πιανίστα της Μ. Ζοάο, που κι αυτό περιμένω να το ακούσω.
Πόσο επηρεάζει τη δημιουργικότητα, αλλά και την ψυχική διάθεση ενός καλλιτέχνη η οικονομική - κοινωνική - πολιτική κατάσταση των τελευταίων μηνών στη χώρα μας;
Πέρα από το πρακτικό θέμα, τού γιατί δηλαδή να φτιάξεις κάτι αν δεν ξέρεις ότι θα κυκλοφορήσει και θα καταναλωθεί, (που σε άλλες εποχές δεν επηρέαζε, αλλά τώρα φαίνεται πως δεν γλυτώνει κανείς απ’ αυτό, δυστυχώς), είναι πάντα ένα ερωτηματικό, το τι επηρεάζει τη δημιουργικότητα του καθενός καλλιτέχνη. Δεν έχω ιδέα. Μπορεί να είσαι σε κακή διάθεση, αλλά να είσαι δημιουργικός. Μπορεί όλα γύρω σου να είναι τέλεια, αλλά εσύ να μη βρίσκεις νόημα σε τίποτα για να φτιάξεις κάτι καινούργιο. Μπορεί να είσαι δημιουργικός όταν νομίζεις ότι έτσι βοηθάς κι άλλους. Μπορεί να είσαι δημιουργικός όταν όλοι γύρω σου δημιουργούν. Μπορεί να μην είσαι δημιουργικός, ακριβώς όταν όλοι γύρω σου δημιουργούν, επειδή νιώθεις ότι δεν σου αφήνουν χώρο κ.ο.κ. Ο Γούντι Άλεν -όταν θα του πάρετε συνέντευξη- θα σας τα πει καλύτερα τα περί δημιουργικότητας των καλλιτεχνών. Έχει εντρυφήσει στο θέμα και στην τελευταία του ταινία μ’ αυτό ασχολείται πάλι. Τώρα, για την κρίση, το πώς θα επηρεάσει τη δημιουργικότητα, θα δείξει όπως θα δείξουν όλα. Μια φίλη δεν ήθελε να εκδώσει τα ποιήματα της γιατί ντρεπόταν να το κάνει τώρα, επειδή ένιωθε ότι ο κόσμος χάνεται κι αυτή ασχολείται με την ποίηση. Είδαμε και πάθαμε να την πείσουμε ότι άλλο τό ‘να κι άλλο τ’ άλλο! Αυτή την εποχή όλοι σχεδόν είναι μουδιασμένοι ή πανικόβλητοι. Κι αν είσαι κολλημένος στην τηλεόραση περιμένοντας την καταστροφή, δεν είναι ότι καλύτερο για να δημιουργήσεις καινούργια πράγματα.
Είστε υπέρ της, φαινομενικά αισιόδοξης, άποψης ότι σε περιόδους κοινωνικής και οικονομικής πτώσης η αληθινή τέχνη ευημερεί;
Σίγουρα, όταν βρισκόμαστε σε καταστάσεις που μας αναγκάζουν να επανατοποθετηθούμε απέναντι σε οτιδήποτε αφορά τη ζωή μας, τις αξίες μας, τα συναισθήματα μας, αναζητάμε τρόπους έκφρασης. Κι αυτό από μόνο του κινεί ό,τι έχει να κάνει με την τέχνη. Αν νιώθεις την ανάγκη να εκφράσεις κάτι καινούργιο για σένα, ψάχνεις πολύ συχνά κι έναν καινούργιο τρόπο να το κάνεις, κι αν το κάνει ένας, σπρώχνεται κι ένας δεύτερος, παίρνει ιδέες και τις πάει παρακάτω ένας τρίτος, και πάει λέγοντας. Είναι σαν να θεραπεύουμε την τέχνη για να μας θεραπεύσει μετά εκείνη. Κάποιες εποχές φαίνεται ότι είναι πιο ώριμες για κάτι τέτοιο από άλλες. Λες ν’ αρχίσουμε να παρηγορούμαστε περιμένοντας να εμφανιστούν τα αριστουργήματα; Κι αν δεν έρθουν; Μήπως πρέπει να ελπίσουμε σε μεγαλύτερη κρίση;
Κάθε φορά που συνεργάζεστε με ξένους ομότεχνους σας, όπως τώρα με τη Μαρία Ζοάο, «κατέχετε» εκ των προτέρων τη δουλειά τους ή φροντίζετε να ενημερώνεστε;
Για να πω «ναι» σε μια συνεργασία με κάποιον, σίγουρα, είτε κατέχω τη δουλειά του, είτε ενημερώνομαι και ψάχνω να βρω το νόημα που μπορεί να έχει αυτή η συνεργασία. Μια συνεργασία προτείνεται πολύ συχνά από τρίτους που το επιθυμούν και για οικονομικούς λόγους. Αυτό κάποιες φορές είναι φανερό στο κοινό. Ευτυχώς, τόσο τώρα, όσο και τις προηγούμενες φορές στο Ηalf note, οι συνεργασίες αποφασίστηκαν από κοινού. Τις δύο προηγούμενες φορές ήταν με τραγουδίστριες από την ethnic σκηνή. Την Έλενα Λέντα από τη Σαρδηνία και τη Σουσάν Ντεϊχίμ από το Ιράν. Και με τις δύο είχα κοινά σημεία και πράγματα καλλιτεχνικά να ανταλλάξω και να συνδυάσω. Τώρα, η Μαρία Ζοάο από την Πορτογαλία είναι μια τζαζ τραγουδίστρια που σχετίζεται όμως και με την ethnic σκηνή. Δεν τραγουδάει fados, αλλά τα λέει θαυμάσια όταν τα λέει, με ένα δικό της τρόπο. Είχε τραγουδήσει με την Κρισίνα Μπράνκο (τυπική τραγουδίστρια fados από την Πορτογαλία) στη Μικρή Επίδαυρο δύο χρόνια πριν. Έχει έναν πολύ προσωπικό τρόπο να τραγουδάει τα πάντα. Απ’ ό,τι ξέρω, τον Δεκέμβριο στο Half note θα παρουσιάσει ένα καινούργιο πρόγραμμα με δύο όργανα, ηλεκτρικό πιάνο και ηλεκτρονικά. Ό,τι έχω ακούσει απ’ αυτά, μου έχει αρέσει πάρα πολύ.
Ανήκετε στους καλλιτέχνες που δεν εμφανίζονται σταθερά κάπου ανά σεζόν. Ωστόσο, με την εμπειρία τόσων χρόνων, θεωρείτε ότι θα πληγεί με την παρούσα κατάσταση αυτό που καλούμε «μαζική νυχτερινή διασκέδαση» ή, σωστότερα, «έξοδος»;
Είχα την εντύπωση ότι είχε πληγεί ήδη. Δεν είναι έτσι; Ο κόσμος βγαίνει το ίδιο τώρα με πριν; Πάει στα ίδια μέρη; Ξοδεύει τα ίδια ποσά; Έχουμε ή δεν έχουμε κρίση; Γιατί αν αυτός ο τομέας δεν έχει πληγεί τόσο καιρό, τότε ποιος έχει πληγεί; Όσοι συμμετέχουν στη «μαζική νυχτερινή διασκέδαση» είναι όλοι πλούσιοι που δεν τους αφορούν τα μέτρα; Για να απαντήσω όμως, εννοείται πως αν δεν έχεις χρήματα, κάνεις μία αξιολόγηση τού τι χρειάζεσαι περισσότερο και τι όχι. Προφανώς ο τρόπος διασκέδασης θα αλλάξει και ίσως εκτός από οικονομικότερος να είναι και πιο ουσιαστικός. Τώρα, βέβαια, όσοι δουλεύουν σ’ αυτούς τους χώρους, και δεν εννοώ τους τραγουδιστές, χάνουν είτε λίγα, είτε πολλά, είτε πιο πολλά, κι αυτό δεν είναι απλό επίσης. Έχει πάντως τύχει να βρεθώ πρόσφατα σε καλές θεατρικές παραστάσεις που ήταν τελείως γεμάτες, κι αυτό είναι πολύ ελπιδοφόρο. Ότι δηλαδή ο κόσμος προσπαθεί να πληροφορείται για το τι πραγματικά έχει ενδιαφέρον και τι μπορεί να προσφέρει ψυχική ανάταση και επιλέγει να το παρακολουθήσει. Έχει τύχει να βρεθώ τελευταία επίσης σε συζητήσεις με μη καλλιτέχνες και ν’ ακούσω ότι περιμένουν ένα σωσίβιο από την τέχνη. Μου έκανε εντύπωση. Παλιότερα δεν εισέπραττες τόση εκτίμηση για το ρόλο της τέχνης. Μάλλον το αντίθετο.
| < Προηγούμενο | Επόμενο > |
|---|
