Προσοχή στο κενό …της Υγείας

 

karvounis

 

Ξεκινάς από τον Πειραιά με τις ρουτινιάρικες αναγγελίες των επόμενων σταθμών. Φθάνεις στο Μοναστηράκι και κάτι αλλάζει.

«Αγαπητοί επιβάτες, παρακαλείσθε να προσέχετε τα προσωπικά σας αντικείμενα».

«Προσοχή στο κενό, μεταξύ συρμού και αποβάθρας».

Αποβιβάζεσαι με σκέψεις, άντε να το πάμε λίγο παρακάτω. Καλή η υπενθύμιση, δεν λέω, την κάνουν που την κάνουν, γιατί δεν λένε και κάτι για τα δημόσια; Aπ’ την άλλη, πόσα τέλος πάντων κενά πρέπει να πηδήξεις αυτές τις μέρες για να μην πέσεις μέσα; Εναλλακτικά μπορούμε να τα μπαζώσουμε, αλλά αυτό είναι μια επικίνδυνη τακτική.

Στο χώρο της υγείας, και ειδικά με τον αυξανόμενο πληθυσμό ηλικιωμένων, η έκρηξη των χρονίων νόσων και του καρκίνου θα διευρύνει το οικονομικό κενό μεταξύ δημοσίων δαπανών και του υπερβολικά αυξανόμενου τελικού κόστους της περίθαλψης. Αυτό, σε παγκόσμια κλίμακα, πουθενά δεν αντισταθμίζεται από την όποια αύξηση του Εθνικού Ακαθαρίστου Προϊόντος. Η εξασφαλισμένη ροή πόρων και αυτή δύσκολη, γιατί το ασφαλιστικό σύστημα είναι ναρκοθετημένο.

Το παζλ συμπληρώνουν η οικονομική κρίση, και η οικονομική τοξικότητα (ληστρική συμπεριφορά) της βιοτεχνολογικής αγοράς, που επιμένει να μην την πτοούν -κάτι θα ξέρει/δεν θέλει να ξέρει- τα μηνύματα των καιρών. Το 2030 θα έχουν καταρρεύσει όλα τα συστήματα περίθαλψης, ακόμα και των ανεπτυγμένων οικονομικά χωρών.

Το «φάρμακο» ως βιομηχανία είναι, για την Ευρώπη των 27, εμπορικό προϊόν και έτσι πορεύεται με τους νόμους, την ανομία και την παρανομία μιας σκοτεινής αγοράς. Οι αφελείς πολίτες – θύματα, αντίθετα, έχουν την πεποίθηση ότι είναι κοινωνικό αγαθό. Έτσι άρχισε το πάρτι.

Πώς θα λύσουμε τον ελληνικό γρίφο;

Στα καθ’ ημάς, η εισαγγελική κάθαρση μόνη της δεν αρκεί. Το ζητούμενο είναι μια πρόταση αναμόρφωσης/μεταρρυθμίσεων στην περίθαλψη. Ψάχνουμε και το «μετά», που όμως έπρεπε να το είχαμε έτοιμο. Έντιμη αστοχία; Μια πολιτεία τιμωρός μεν, η οποία όμως πρωτίστως θα έπρεπε να θωρακίζεται απέναντι στην επανάληψη της διαφθοράς.

Αναλογιστείτε τώρα τι γίνεται στη χώρα μας. Μόνο αναλογιστείτε και όχι υπολογίστε στη βάση πραγματικών στοιχείων, γιατί, ως γνωστόν, δεν καταγράφουμε τίποτε. Χωρίς Cancer Registry (αρχείο καταγραφής νεοπλασιών), χωρίς ρυθμιστικές αρχές (Health Technology Transfer Assessment, HTTA ), χωρίς μεθοδολογική ανάλυση/αξιολόγηση (Values, Cost-Benefit analysis) και χωρίς κοινωνικό ελέγχο της βιοτεχνολογίας, ετοιμάζουμε ωστόσο, δικές μας, ελληνικές, τελικές οδηγίες περίθαλψης (Guidelines). H άμαξα μπροστά από τα άλογα. Μια ακόμη ήττα, ελληνιστί και με μικρά γράμματα για την κρύψουμε κάτω από το χαλί.

Μοιάζει άλυτος νεοελληνικός μαθηματικός γρίφος. Πρόταση στον καθηγητή Κ. Δασκαλάκη, που έλυσε το γρίφο του Nash.

Το ζήτημα είναι βέβαια πώς λύνεις ένα πρόβλημα χωρίς να έχεις τα δεδομένα, όταν ως πολιτεία βάζεις απλά τα «κολλήματα» σου και αυτοσχεδιάζεις με τη βοήθεια αποπροσανατολισμένων συμβούλων;

Η ανταπάντηση, η αντίσταση και η ανασύνθεση των πραγμάτων οφείλει να είναι επινοητική, καινοτόμος με σπιρτάδα και με συλλογικό στοχασμό.

Για να είμαστε δίκαιοι, κάτι υπάρχει. Από την τριλογία του φάρμακου Cost – Price – Value, πολύ πρόσφατα φτιάξαμε μόνο μια επιτροπή διαπραγμάτευσης της τιμής (Price) φαρμάκων υψηλής δαπάνης και καθαρίσαμε. Τα δε διάφορα παπαγαλάκια, από πανεπιστημιακές έδρες των οικονομικών της υγείας, ανάλαβαν να προβάλλουν ως αντίδοτο της υψηλής τιμής, το λογιστικό ανταποδοτικό τέλος (Value), που προκύπτει από το θεραπευτικό όφελος των πολιτών/καταναλωτών, μέσω των προϊόντων της χρυσοτόκου βιοτεχνολογίας. Πόσο σίγουρο είναι αυτό το όφελος; Καθόλου σίγουρο, αφού η αξιοπιστία των εισηγητικών κλινικών μελετών κλονίζεται εκ θεμελίων. (1)

Το σημείο εκκίνησης, το κόστος (Cost), με το ερώτημα «γιατί άραγε να είναι ακριβό το φάρμακο;», έχει αφεθεί να το ψάχνουν από μέσα κάποιοι ψυλλιασμένοι πληροφοριοδότες, insiders, whistleblowers. Εκεί θα πρέπει να εστιάσει η συμμαχία των υπουργών Υγείας των εννέα ευρωπαϊκών κρατών. Ζητάμε να τα βάλουν με τα θηρία.

Από την άλλη μεριά, ένα διαφανές πολυσυλλεκτικό σύστημα φιλανθρωπίας (crowdfunding) στη χώρα μας θα μπορούσε να βοηθήσει, αλλά είναι σε νηπιακή ηλικία. Θα το θέλαμε για τη χρηματοδότηση της έρευνας, της καινοτόμου επιστήμης, των υποτροφιών και όχι τόσο για την κάλυψη παγίων εξόδων περίθαλψης. Αναγκαστικά στο ΕΣΥ τώρα ό,τι λείπει, το συμπληρώνουν οι ασθενείς ή/ και συγγενείς από τα θυλάκια τους.

Το σύστημα υγείας στη νεωτερική Ελλάδα

Άστοχη διαμόρφωση πολιτικής υγείας, με τους ασθενείς να ψάχνουν στα τυφλά, στα θολά νερά ιδιωτικής ή/και δημόσιας περίθαλψης. Δυο συστήματα υγείας που τρέχουν παράλληλα, δεν αλληλοσυμπληρώνονται, αλλά πάσχουν και τα δύο από διαφορετικές χρόνιες ασθένειες. Το ΕΣΥ είναι ήδη 30 ετών, δείχνει γερασμένο, χρειάζεται κάτι παραπάνω από απλό facelift. Το ιδιωτικό σύστημα περίθαλψης απομονωμένο, περιχαρακωμένο, προστατευόμενο, πορεύεται χωρίς ενιαία εποπτεία. Οι πολιτειακές διοικήσεις Υγειονομικών Περιφερειών Ελλάδος, έχουν αρμοδιότητα μόνο για το δημόσιο φορέα.

Ασθενείς στη μοναξιά τους ψάχνουν, ρωτώντας φίλους,γνωστούς και γείτονες, χρησιμοποιούν προσωπικά/οικογενειακά παραδείγματα και ό,τι σερβίρουν τα ΜΜΕ.

Κρίμα, γιατί είμαστε στην ουρά του εκσυχρονισμού και αυτό μπορεί να γίνει πλεονέκτημα. Έχουμε μπροστά μας τις επιτυχίες και τα λάθη των άλλων και αρκούμαστε στο μιμητισμό. Δεν καινοτομούμε, αλλά στην ουσία μεταφράζουμε, ακολουθούμε κατευθυντήριες γραμμές περίθαλψης (guidelines) επιτροπών της αλλοδαπής, και συγχρόνως παραγωγών της προτεινόμενης βιοτεχνολογίας (ΕΜΕΑ της Ευρωπαικής ‘Ενωσης, NCCN των ΗΠΑ). Αποφασίζουν πριν από εμάς και για εμάς. Εμείς απλά ακολουθούμε και καταναλώνουμε.

Yπάρχει, άραγε, η ελπίδα ότι αρχίζοντας από την ουρά, να ανασυνθέσουμε ολόκληρο τον γάιδαρο, ως το όχημα του εκσυγχρονισμού και να πορευθούμε με τη δική μας, καλά δουλεμένη, πρόταση στη νεωτερική εποχή;

Ας αφήσουμε να μας τα εξηγήσει καλύτερα ο Κ. Αξελός: «Η νεωτερική Ελλάδα …θα μπορέσει να μείνει πιστή στη δική της ουσία; Διότι, καθώς είναι ανίκανη να αποτελέσει μόνη της ένα ακτινοβόλο κέντρο, αποστρέφει το βλέμμα από το κεντρικό και χάνεται στο επαρχιακό. “Επαρχιακό” είναι ότι τρέφεται από μία πρωτεύουσα, ως προς την οποία γνωρίζει ότι είναι υποδεέστερο. Το να ξεπεράσει τον επαρχιωτισμό της, έχει την έννοια να ζήσει πραγματικά…να έχει το δικό της ρυθμό. H Ελλάδα δεν μπορεί να αποφύγει το νεωτερικό κόσμο. Και το θέμα δεν είναι μόνο να τον αποφύγει, είναι υπεύθυνη για την τύχη της, δεν είναι πια οι άλλοι, λοιπόν, που την κρατούν στα χέρια τους».

Επίκαιρο κάτι που γράφτηκε πριν 64 χρόνια, στα γαλλικά το 1954, στο περιοδικό Esprit.(2)

Επανέρχομαι στο σήμερα. Θα μου πείτε ξέχασες τα κοινωνικά ιατρεία, τα φάρμακα που συλλέγουμε κ.ά. Ναι, ακούστε πως στοχάζεται φωναχτά, μέλος του κοινωνικού ιατρείου Κορυδαλλού: ρε, μπας και είμαστε δεκανίκι σε ένα άρρωστο σύστημα; Mεταφράζοντας τα λόγια αυτά, τέτοιες δράσεις πιθανώς (για μερικούς στα σίγουρα), υποβαθμίζουν την ανάγκη αιτιολογικής αγωγής ασθενειών με τη βοήθεια μεταρρυθμίσεων.

Μένει κάτι σαν παρηγορητική αγωγή (palliative care), εναντίον συστημικών αποτυχιών. Η λατινική ρίζα palliare σημαίνει «σκεπάζω, κουκουλώνω» και όχι «παραγεμίζω». Όπως και να έχει, από κάτω μας περιμένει πάλι το κενό. Καλόν είναι να μην υπάρχει, γιατί τα πάντα θα κριθούν από την αντοχή των υλικών του «καλύμματος των παθών ημών».

 

Νικόλαος Καρβούνης

1. John P. A. Ioannidis , Why Most Clinical Research Is Not Useful.PLOS , June 21, 2016

2.Κώστας Αξελός. Η μοίρα της σύγχρονης Ελλάδας, εκδόσεις Nεφέλη 2010