Προστασία των εργαζομένων μεν, σε δυσοίωνο πλαίσιο δε

ΕΡΓΑΣΙΑΚΟ ΝΟΜΟΣΧΕΔΙΟ

Προστασία των εργαζομένων μεν, σε δυσοίωνο πλαίσιο δε

ergasia

«Το νομοσχέδιο δεν προσπαθεί μόνο να μας επιστρέψει σε μια εργασιακή κανονικότητα που υπήρχε πριν την κρίση, αλλά, ταυτόχρονα, να κλείσει τρύπες και να ρυθμίσει προβλήματα της απλήρωτης, αδήλωτης και υποδηλωμένης εργασίας που ακόμα και τον καιρό της ανάπτυξης ήταν εντόνως υπαρκτά», εξηγεί στην «Εποχή» ο ειδικός γραμματέας του Σώματος Επιθεώρησης Εργασίας (ΣΕΠΕ), Νάσος Ηλιόπουλος, σχετικά με το νομοσχέδιο του υπουργείου Εργασίας, που κατατέθηκε την Τρίτη στη Βουλή και αναμένεται να ψηφιστεί την επόμενη εβδομάδα.

Το σχέδιο νόμου εισάγει μέτρα προστασίας των εργαζομένων και νέες κυρώσεις για τους εργοδότες που παραβιάζουν το εργατικό δίκαιο, νέες ασφαλιστικές ρυθμίσεις, όπως επίσης ενισχύει τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία (ΑμεΑ) και ορίζει την ίδρυση Συνδέσμου Κοινωνικών Λειτουργών Ελλάδας ως νομικό πρόσωπο δημοσίου δικαίου (ΝΠΔΔ). Το κυριότερο, όμως, είναι ότι αποτελεί «το πρώτο αμιγώς προστατευτικό νομοσχέδιο που κατατέθηκε τα χρόνια της κρίσης από το υπουργείο Εργασίας», όπως τόνισε η υπουργός Εργασίας, Έφη Αχτσιόγλου στο «Κόκκινο 105,5» και ότι δεν αποτελεί και πάλι την υλοποίηση των επιταγών των δανειστών για περαιτέρω απορρύθμιση του εργασιακού τοπίου.

 

Αυστηροποίηση ποινών για αδήλωτη εργασία

 

Πιο συγκεκριμένα, το νομοσχέδιο θέτει μια σειρά κυρώσεων στους εργοδότες που εκμεταλλεύονται τους εργαζόμενους έχοντάς τους αδήλωτους. Για παράδειγμα, σε περίπτωση που ο εργοδότης παρανομήσει κατά αυτόν τον τρόπο δύο φορές μέσα σε δύο χρόνια, το ΣΕΠΕ μπορεί πια απευθείας να του επιβάλλει διακοπή λειτουργίας της επιχείρησης για τρεις μέρες. Ενώ στην περίπτωση συστηματικών παραβιάσεων θα στέλνεται στην υπουργό Εργασίας αίτημα από το ΣΕΠΕ για οριστική παύση λειτουργίας της παράνομης επιχείρησης. Παρά τη διακοπή βέβαια της λειτουργίας για τρεις μέρες, ο χρόνος για τους εργαζόμενους θα λογίζεται ως κανονικός χρόνος εργασίας και άρα δεν θα χάνουν τα δικαιώματά τους (μεροκάματο κτλ).

Ταυτόχρονα, αν υπάρξει πρόστιμο για αδήλωτη εργασία δύο φορές μέσα σε δύο χρόνια, ή τρεις φορές για άλλη παράβαση υψηλής ή πολύ υψηλής σοβαρότητας, τότε ο εργοδότης αποκλείεται από τη δυνατότητα συμμετοχής σε προγράμματα επιδότησης και χρηματοδότησης από το δημόσιο, και από οποιαδήποτε σύμβαση μαζί του. Ενώ αν διαπιστωθούν αυτές οι παραβιάσεις ενώ η επιχείρηση βρίσκεται σε τέτοιο πρόγραμμα, αυτόματα αποχωρεί. «Ο αποκλεισμός των παραβατικών εργοδοτών από το δημόσιο χρήμα φαίνεται αυτονόητο, αλλά δυστυχώς μέχρι τώρα δεν ήταν. Πέραν από το γεγονός ότι θα αποτελεί μια σημαντική κύρωση για όσους παρανομούν, ταυτόχρονα είναι επιβράβευση και κίνητρο για αυτούς που σέβονται το εργατικό δίκαιο και τόσο καιρό ανταγωνίζονται όχι επί ίσοις όροις  με αυτούς που κερδοφορούν καταστρατηγώντας τα εργασιακά δικαιώματα», επισημαίνει ο Νάσος Ηλιόπουλος.

Προκειμένου βέβαια να διαπιστωθούν αυτές οι παραβιάσεις, θα πρέπει να συνεχίσουν να γίνονται εντατικοί έλεγχοι από την επιθεώρηση εργασίας. Το επόμενο διάστημα αναμένονται τα αποτελέσματα των ελέγχων των τουριστικών περιοχών κατά την περίοδο του καλοκαιριού. «Στόχος ήταν να φτάσουμε τους 4.000 ελέγχους. Ένα πρόχειρο συμπέρασμα πάντως είναι ότι τα φαινόμενα αδήλωτης εργασίας έχουν μειωθεί. Οι παραβιάσεις αφορούν συνήθως υποδηλωμένη εργασία, αλλά μετά το δεύτερο και τρίτο έλεγχο σε ένα εργοδότη κατά πλειοψηφία μπορούμε να πούμε ότι υπάρχει συμμόρφωση», σύμφωνα με τον ειδικό γραμματέα.  Πέραν της αύξησης του προσωπικού του ΣΕΠΕ το προηγούμενο διάστημα και της βελτίωσης των πληροφοριακών του συστημάτων, το νομοσχέδιο τώρα ενισχύει το σώμα θεσμικά, καθώς ορίζεται η υποχρέωση του εργοδότη να καταχωρεί στο ηλεκτρονικό σύστημα του Εργάνη οποιαδήποτε αλλαγή στο ωράριο των εργαζομένων, όπως και τις υπερωρίες, πριν την έναρξη της βάρδιας, με αποτέλεσμα να διευκολύνεται το έργο της επιθεώρησης. Μέχρι τώρα όλα αυτά καταγράφονται απλά σε ένα βιβλίο, που δεν είναι καν θεωρημένο και μπορεί να συμπληρωθεί και πιο μετά από τη μέρα εργασίας στην οποία αναφέρεται (κοινώς ο καθένας μπορεί να γράφει ό,τι θέλει).

Το ίδιο θα ισχύει και για τους εργολάβους στις οικοδομές που θα πρέπει να δηλώνουν ηλεκτρονικά ποιους εργαζόμενους και για πόσες ώρες τους απασχολούν, αφού μέχρι τώρα ο έλεγχος τους ήταν πραγματικά αδύνατος, σύμφωνα με τον ειδικό γραμματέα.

 

Εργαλεία ασφάλειας των εργαζομένων 

 

Το νομοσχέδιο, όμως, δεν έχει μόνο κυρωτικό χαρακτήρα απέναντι στους εργοδότες, αλλά εισάγει και μέτρα για την αντίσταση των ίδιων των εργαζομένων σε τυχόν αυθαιρεσίες, όπως ότι πλέον η αίτηση οικειοθελούς αποχώρησης του εργαζόμενου επιβάλλεται να φέρει την υπογραφή του και να αναρτάται ηλεκτρονικά από τον εργοδότη, αλλιώς θα θεωρείται απόλυση. «Οι ρυθμίσεις μπορεί να φαίνονται πολύ ειδικές και τεχνικές, αλλά στην πραγματικότητα έρχονται να λύσουν προβλήματα που αντιμετωπίζουν πάρα πολλοί εργαζόμενοι, όπως, για παράδειγμα, ενώ έχουν απολυθεί και δικαιούνται αποζημίωση, τους δηλώνουν σαν να έχουν αποχωρήσει οικειοθελώς. Αυτή την πρακτική μάς καταγγέλλουν πολύ συχνά», εξηγεί ο Νάσος Ηλιόπουλος.

Επίσης, ενισχύεται η ρύθμιση που είχε ήδη φέρει το υπουργείο Εργασίας, βάσει της οποίας ο απλήρωτος εργαζόμενος μπορεί να θεωρήσει την καθυστέρηση ως βλαπτική μεταβολή της σύμβασης εργασίας του, δηλαδή ότι τον έχουν απολύσει, και πέραν από το γεγονός ότι μπορεί να διεκδικήσει αποζημίωση, τώρα θα δικαιούται πια και επίδομα ανεργίας από τον ΟΑΕΔ.

Οι διεκδικήσεις αυτές των εργαζομένων προστατεύονται και ενισχύονται από το νομοσχέδιο και με την πρόβλεψη παράλληλα για δωρεάν προσφυγή στο δικαστήριο για αυτά τα θέματα (δεν χρειάζεται η καταβολή ενσήμου), ενώ η εκδίκαση των διαφορών για ζητήματα απόλυσης, καταβολής και καθυστέρησης μισθού θα πρέπει πια να γίνεται μέσα σε 60 μέρες (πολλές φορές μπορεί να έπαιρνε και χρόνια).

Ενώ, τέλος, αξίζει να σημειωθεί πως το νομοσχέδιο επεκτείνει τα δικαιώματα των μητέρων και στις παρένθετες μητέρες, οι οποίες θα δικαιούνται άδεια μητρότητας, όπως επίσης ότι οι εργοδότες θα απαγορεύεται να προβούν σε απόλυση τόσων των παρένθετων μητέρων, όσων και αυτών που υιοθετούν παιδί. Ενώ η γονική άδεια για σοβαρά νοσήματα των παιδιών, ορίζεται να αφορά και τις περιπτώσεις της νοητικής στέρησης, του συνδρόμου Down και του αυτισμού.

 

Η αρχή να έχει συνέχεια

 

Θετικά υποδέχονται κατά κύριο λόγο οι εργαζόμενοι και τα συνδικάτα το σχέδιο νόμου του υπουργείου, όπως φάνηκε και από τη συζήτηση στην Επιτροπή Κοινωνικών Υποθέσεων της Βουλής την Πέμπτη, τονίζοντας όμως πως ακόμα απομένουν πολλά να γίνουν προκειμένου να υπάρξει μια πραγματική προστασία των εργαζομένων, ενώ εξέφρασαν τις ανησυχίες τους και για την εφαρμοσιμότητα των διατάξεων.

«Το νομοσχέδιο ικανοποιεί μια σειρά από αιτήματα για την προστασία των εργαζομένων, όπως  από τα φαινόμενα υποδηλωμένης ή απλήρωτης εργασίας και αυστηροποιεί τις διαδικασίες για όσους εργοδότες παραβιάζουν συστηματικά την εργατική νομοθεσία. Όλα αυτά συνιστούν επιστροφή σε μια κανονικότητα σε σχέση με την απορρύθμιση που είχαμε ζήσει τα προηγούμενα χρόνια. Συνεχίζουν όμως και παραμένουν επίκαιρα τα αιτήματα για την επαναφορά των συλλογικών συμβάσεων, την επεκτασιμότητα, για την κύρωση της υποχρεωτικότητάς τους. Συνεχίζει επίσης και παραμένει επίκαιρο το αίτημα για αλλαγή στην προτεραιότητα αποζημίωσης σε περίπτωση πτώχευσης, προς όφελος των εργαζομένων, και όχι τώρα που πληρώνονται πάντα πρώτα οι τράπεζες και το δημόσιο», δίνει στην «Εποχή» κάποια παραδείγματα για τα απαραίτητα βήματα που πρέπει ακόμα να γίνουν, ο γενικός γραμματέας της Ομοσπονδίας Θεάματος και Ακροάματος, Κώστας Κεχαγιόγλου.

Το υπουργείο υπογραμμίζει πως το αντιλαμβάνεται και για αυτό το λόγο θεωρεί το σχέδιο νόμου ως ένα μέρος μιας στρατηγικής που καταλήγει στον Αύγουστο του 2018, με την επιστροφή των συλλογικών συμβάσεων. Ενώ στο στάδιο της επεξεργασίας και της διαβούλευσης βρίσκονται και άλλες νομοθετικές ρυθμίσεις για τους επόμενους μήνες, όπως  περαιτέρω ρυθμίσεις για την αδήλωτη εργασία που θα δίνει κίνητρα να μετατρέπεται σε πλήρη απασχόληση του εργαζομένου, ένα ειδικό σχέδιο δράσης για την υγεία και ασφάλεια στους χώρους εργασίας (την αντιμετώπιση δηλαδή των συνεχώς αυξανόμενων εργατικών ατυχημάτων και δυστυχημάτων, όπως είχαμε και αυτή την εβδομάδα στον χώρο της καθαριότητας, αλλά και στις Σκουριές), όπως επίσης ένα πρόγραμμα επιδότησης εργασίας στους αγροτικούς χώρους.

«Αν επιστρέψουν οι συλλογικές συμβάσεις θα βοηθούσαν σημαντικά στην κατάσταση των εργαζομένων, αλλά αυτό που ξέρουμε δεν είναι ότι θα γυρίσουν τον Αύγουστο του 2018, αλλά ότι σίγουρα δεν πρόκειται να γυρίσουν μέχρι τότε», σημειώνει από την άλλη ο Γιώργος Παπακωνσταντίνου, μέλος του ΔΣ της ΓΣΕΕ, ο οποίος όμως τονίζει και αυτός πως «τα μέτρα που περιλαμβάνει το νομοσχέδιο έχουν θετικό πρόσημο, υπό την έννοια ότι δίνεται η δυνατότητα να αυξηθούν οι έλεγχοι στους εργοδότες που παρανομούν και παράλληλα στους εργαζόμενους να μπορέσουν να αντισταθούν και να προστατευθούν. Το ζήτημα, όμως, είναι ότι αυτό το νομοσχέδιο λειτουργεί μέσα στο πλαίσιο των νόμων των μνημονίων, που έτσι και αλλιώς διαμορφώνουν ένα τραγικό περιβάλλον για τον κόσμο της εργασίας. Και μην ξεχνάμε ότι και νόμιμα να λειτουργούσαν όλοι οι εργοδότες, η κατάσταση και πάλι θα ήταν αρνητική για τους εργαζόμενους, αφού υπάρχει η καθημερινή τρομοκρατία της ανεργίας. Αν δεν αλλάξει εν γένει το κλίμα και σταματήσουν οι πολιτικές λιτότητας, δεν θα είναι καλή όντως η κατάσταση των εργαζόμενων».

Ενώ και οι δύο συνδικαλιστές τονίζουν την ανάγκη αναπτέρωσης των κινητοποιήσεων και διεκδικήσεων από τους ίδιους τους εργαζόμενους για να βελτιώσουν την κατάσταση στην οποία βρίσκονται.

 

Ασφαλιστικές ρυθμίσεις

 

Αντίθετα, το Μέτωπο Ταξικής Ανατροπής (ΜΕΤΑ), σύμφωνα με την Κατερίνα Γιαννούλια, δεν θεωρεί θετικό το νομοσχέδιο, καθώς «είναι χλευασμός προς τα μαρτύρια που τραβάνε καθημερινά οι εργαζόμενοι, γιατί διασταυρώνεται με άλλους νόμους και με τη σκληρή εργατική πραγματικότητα. Δηλαδή, ο νόμος μιλά για την υποχρεωτική καταγραφή των υπερωριών, αλλά ταυτόχρονα η κυβέρνηση έχει ήδη καταργήσει τις 32 κυριακάτικες αργίες, ή αφήνει να γίνονται οι λευκές νύχτες. Ξέρουμε επίσης ότι πρόκειται να αλλάξει τα συνδικαλιστικά δικαιώματα και το πλαίσιο των απεργιών και να επιτεθεί στο ωράριο των γιατρών. Το νομοσχέδιο είναι προπαγανδιστικό, και υπάρχουν κάποιες προβληματικές ρυθμίσεις σχετικά με τις επικουρικές συντάξεις, και άρα δεν έχει μόνο τα υποτιθέμενα καλά που παρουσιάζει η κυβέρνηση».

Για τις επικουρικές συντάξεις ορίζεται πως αποκαθίσταται ο τρόπος  υπολογισμού των επικουρικών συντάξεων για αιτήσεις που υποβλήθηκαν μετά την 1/1/2015, ώστε να λαμβάνεται υπόψη το σύνολο των εισφορών που έχουν καταβάλλει οι ασφαλισμένοι για την επικουρική τους σύνταξη κατά τη διάρκεια του εργασιακού τους βίου και όχι μέρος αυτών. Επίσης, επειδή λόγω των ποικίλων επικουρικών ταμείων, οι εισφορές για επικουρική σύνταξη δεν υπολογίζονταν για όλους επί της ίδιας βάσης, πλέον προβλέπεται ότι το ποσοστό αναπλήρωσης θα υπολογίζεται επί των αποδοχών που έχουν καταβληθεί εισφορές για επικουρική σύνταξη και όχι επί των αποδοχών της κύριας σύνταξης.

Το μεγαλύτερο, όμως, πρόβλημα στο ζήτημα των επικουρικών, πέραν βέβαια των περικοπών που έχουν υποστεί, είναι η μεγάλη καθυστέρηση καταβολής τους, για το οποίο η υπουργός Εργασίας δήλωσε στο «Κόκκινο» πως «δεν είμαστε τυφλοί, προφανώς και βλέπουμε ότι υπάρχει μεγάλο πρόβλημα με την καθυστέρηση απονομής επικουρικών συντάξεων, μην ξεχνάμε όμως ότι το 2015 λάβαμε 160.000 εκκρεμείς αιτήσεις. Γι’ αυτό το λόγο δουλεύουμε εντατικά και δημιουργήσαμε ειδικές ομάδες εργασίας στον ΕΦΚΑ για την εξέτασή τους και πιστεύω πως σε ένα σύντομο διάστημα θα έχουμε περάσει σε μια κανονικότητα και η καταβολή των συντάξεων θα γίνεται μέσα σε λίγους μήνες».

Εκτός αυτών, το σχέδιο νόμου ορίζει μια σειρά ασφαλιστικών διευκολύνσεων για διάφορες κοινωνικές ομάδες. Παρόλα αυτά είναι και το σκέλος που έχει γίνει αποδεκτό με τη μικρότερη «θέρμη», καθώς φαίνεται επιφανειακό σε σχέση με τις βαθιές αρνητικές τομές που έχουν γίνει κατά την κρίση στον τομέα αυτό.

  • Προβλέπει την κατάργηση της υποχρέωσης μηχανικών και δικηγόρων να καταβάλλουν ασφαλιστικές εισφορές μόνο λόγω της εγγραφής τους σε ΤΕΕ και δικηγορικούς συλλόγους αντίστοιχα, ενώ στην πραγματικότητα μπορεί να μην έχουν κανένα εισόδημα, και η καταβολή εισφορών συνδέεται πια με την επαγγελματική δραστηριότητα όπως είναι για όλους.
  • Επίσης, προβλέπεται η μείωση του κόστους για την εξαγορά πλασματικών ετών για τους αγρότες,
  • η δυνατότητα η άδεια άνευ αποδοχών για την ανατροφή παιδιών να θεωρείται συντάξιμος χρόνος αν καταβληθούν οι εισφορές,
  • η επιστροφή των αχρείαστων καταβληθεισών εισφορών
  • η παράταση της αναπηρικής σύνταξης μέχρι να βγει η νέα γνωμάτευση των επιτροπών (ίσχυε από φέτος με ρύθμιση του υπ. Βερναρδάκη)
  • δεν διακόπτεται ή περικόπτεται η σύνταξη όσων εργάζονται ενώ είναι ψυχικά ασθενείς και η απασχόλησή τους έχει γίνει για λόγους ψυχοκοινωνικής αποκατάστασης
  • δεν αναστέλλεται η σύνταξη των φυλακισμένων, παρά μόνο όσων είναι για λόγους κατά του δημοσίου (πριν δεν δινόταν σε κανέναν)

Ρυθμίσεις τις οποίες ο βουλευτής της ΝΔ, Γιάννης Βρούτσης κατά τη συζήτηση του νομοσχεδίου στην επιτροπή της Βουλής, χαρακτήρισε αχρείαστες. Ενώ τόνισε πως κρύβονται μειώσεις μισθών και αυξήσεις εισφορών πίσω από το νόμο, χωρίς να πει κάτι αναλυτικό για τις διατάξεις που βάζουν φρένο στην εργοδοτική αυθαιρεσία. Πώς θα μπορούσε, άλλωστε, αφού επί υπουργίας του διατελέσθηκε το μεγάλο ξήλωμα της όποιας εργασιακής προστασίας υπήρχε. Γεγονός που όταν επισημάνθηκε από την Ομοσπονδία Ιδιωτικών Υπαλλήλων, προκάλεσε το μένος του δεξιού βουλευτή. Αντίστοιχα στην ίδια συζήτηση, η βουλεύτρια του ΠΑΣΟΚ Εύη Χριστοφιλοπούλου χαρακτήρισε το νομοσχέδιο «αποσπασματικό, άτολμο και ανεπαρκές», στην ίδια γραμμή με τις δηλώσεις του Συνδέσμου Επιχειρήσεων και Βιομηχανιών (ΣΕΒ). Ο Χρήστος Κατσώτης από το ΚΚΕ τόνισε ότι «τα όποια μερεμέτια δεν μπορούν να αλλάξουν την πραγματικότητα που είναι η εργασιακή ζούγκλα», κατηγορώντας την κυβέρνηση για συνέχεια των αντιλαϊκών μέτρων των προηγούμενων κυβερνήσεων. Παρόλα αυτά δεν αποκλείεται και οι τρεις παρατάξεις να ψηφίσουν τελικά την επόμενη εβδομάδα το νομοσχέδιο.

 

Δικαιώματα ΑμεΑ

 

Και αυτό μάλλον γιατί αρκετές διατάξεις του νόμου χαρακτηρίζονται από τις κοινωνικές ομάδες στις οποίες αφορούν ως δικαίωση χρόνιων αιτημάτων, όπως για παράδειγμα αυτές που αφορούν την ενίσχυση των δικαιωμάτων των ατόμων με αναπηρία. Το σχέδιο νόμου ορίζει μέτρα για την προσβασιμότητα των ΑμεΑ στις δημόσιες υπηρεσίες και εντάσσει την έννοια της αναπηρίας σε κάθε δημόσια πολιτική, υποχρεώνοντας τους φορείς να υποβάλλουν σχετικές εκθέσεις κάθε φορά, να υιοθετούν ποιοτικά και ποσοτικά στοιχεία κοκ.

Ακόμα οι διοικητικές υπηρεσίες υποχρεούνται να παρέχουν μέτρα διευκόλυνσης, όπως υποστηρικτικές τεχνολογίες, προσωπική βοήθεια και ενδιάμεσους, εξειδικευμένες υπηρεσίες κτλ., όπως και να αποδίδουν όλα τα δημόσια έγγραφα σε όσους το ζητούν στη νοηματική γλώσσα και στη γλώσσα Μπράιγ, αλλά και να επιμορφώνουν το προσωπικό τους σχετικά με τα δικαιώματα των ΑμεΑ.

Τέλος, ορίζεται αρμόδιος υπουργός για αυτά τα θέματα ο υπουργός Επικρατείας, ενώ υποχρεώνονται όλα τα ΜΜΕ να αξιοποιήσουν τις νέες τεχνολογίες προκειμένου οι άνθρωποι με αναπηρία να έχουν πρόσβαση στην πληροφόρηση (ομιλούσες ιστοσελίδες, υποτιτλισμός, ακουστική περιγραφή, νοηματική κτλ).

«Το νομοσχέδιο αποτελεί δικαίωση των πολύχρονων αγώνων των ατόμων με αναπηρία, καθώς προβλέπει θετικές διατάξεις τόσο στο σκέλος του ασφαλιστικού, αλλά όσο και στις ειδικές διατάξεις για τα δικαιώματα των ΑμεΑ, και σχεδιάστηκε σε στενή διαβούλευση μαζί μας. Μια συνεργασία με τον υπουργό Επικρατείας, η οποία  ήταν υποδειγματική», τονίζει ο πρόεδρος της Εθνικής Συνομοσπονδίας Ατόμων με Αναπηρία, Ι. Βαρδακαστάνης.

Το γεγονός καθαυτό της διαβούλευσης με την κοινωνία είναι και το μεγαλύτερο θετικό τελικά για τον ειδικό γραμματέα του ΣΕΠΕ, Νάσο Ηλιόπουλο, καθώς «ένας από τους λόγους κατάρρευσης του πολιτικού συστήματος κατά την οικονομική κρίση, είναι και ότι από την πρώτη στιγμή το πολιτικό σύστημα οχυρώθηκε πολύ σκληρά απέναντι στην κοινωνία και είχε ολοκληρωτική αδυναμία να ενσωματώσει έστω και το πιο μικρό αίτημα. Έτσι έβλεπες κοινωνικούς αγώνες που ξεκίναγαν από ένα ειδικό θέμα, να καταλήγουν στο αίτημα αποχώρησης της κυβέρνησης, γιατί αυτή δεν άκουγε. Το γεγονός ότι αυτό το νομοσχέδιο σε όλα τα κομμάτια του έχει πάρα πολλά στοιχεία που προέκυψαν μέσα από τη διαδικασία του κοινωνικού διαλόγου, επαναφέρει μια διαφορετική μεθοδολογία του πολιτικού συστήματος και της σχέσης του με την κοινωνία».

 

Τζέλα Αλιπράντη