Ρέα Γαλανάκη: Διακυβεύεται μια άλλη αντίληψη για τη ζωή

O ΣΥΡΙΖΑ έκανε ένα σπουδαίο έργο και όταν έφτασε στην έξοδο από τα μνημόνια, ώστε να μπορεί επιτέλους να εφαρμόσει ένα ανεξάρτητο πρόγραμμα, αυτό το πρόγραμμα κινδυνεύει

Η άλλοτε αλληλοτροφοδοτούμενη σχέση της Αριστεράς με τον πολιτισμό και τη διανόηση δοκιμάζεται εδώ και καιρό. Σήμερα, διανοούμενοι, που υπήρξαν για χρόνια αριστεροί, βγαίνουν δημόσια με πολεμικές ιαχές, με ψέματα και γράφουν εναντίον της Αριστεράς. Υπάρχουν κι εκείνοι που, αν και επιλέγουν τη διακριτική σιωπή, ξεχωρίζοντας τη βαρύτητα της συγκυρίας δίνουν βροντερό «παρών». Υπάρχουν κι εκείνοι, που από άλλους πολιτικούς χώρους αρθρώνουν μια κουβέντα αναγνώρισης και εκτίμησης. Κι αυτό δημιουργεί μια αισιόδοξη προοπτική, όπως παρατηρεί η Ρέα Γαλανάκη, που επέλεξε να αποδεχτεί για πρώτη φορά την πρόταση για συμμετοχή της σε βουλευτικό ψηφοδέλτιο, στο Επικρατείας του ΣΥΡΙΖΑ – Προοδευτική Συμμαχία, και μάλιστα στην τελευταία μη εκλόγιμη θέση, θέση με έντονο συμβολισμό.
Δεν χρειάζεται να συστήσει κάποιος, πολύ μάλλον στο κοινό της Εποχής, την Ρέα Γαλανάκη, ούτε το έργο της ούτε τους αγώνες της. Την καλέσαμε σε μια συνέντευξη με αφορμή την πολιτική και δέχτηκε με χαρά, αν και δεν τις συνηθίζει. Την ευχαριστούμε ιδιαίτερα.

Τη συνέντευξη πήρε η Ζωή Γεωργούλα

Αποδεχτήκατε την τελευταία τιμητική και μη εκλόγιμη θέση στο ψηφοδέλτιο Επικρατείας του ΣΥΡΙΖΑ – Προοδευτική Συμμαχία. Μια θέση με δυνατό συμβολισμό, που δηλώνει βροντερό «παρών». Γιατί τώρα;
Μου είχε γίνει πρόταση να συμμετέχω στο ψηφοδέλτιο για την ευρωβουλή και αρνήθηκα. Δέχτηκα όμως τώρα αυτή τη θέση γιατί θεωρώ ότι πρέπει να υπάρξει πολύ μεγάλη συσπείρωση ανθρώπων που αισθάνονται αριστεροί και πονούν αυτήν την υπόθεση, ιδιαίτερα μέσα σε αυτόν τον πολύ άγριο διωγμό που διαφαίνεται εναντίον των αριστερών. Εάν επρόκειτο για εκλόγιμη θέση δεν θα δεχόμουν. Διότι δεν είμαι πρόσωπο της πολιτικής, σκέφτομαι με άλλο τρόπο. Δηλώνω όμως ότι είμαι παρούσα και θέλω να πάει καλά ο ΣΥΡΙΖΑ – Προοδευτική Συμμαχία σε αυτές τις εκλογές.

Υπήρξατε ενεργή πολιτικά σε περιόδους όπως η Δικτατορία. Σήμερα, σε μια διαφορετική συγκυρία, δηλώνετε παρούσα. Διακρίνετε μια ιστορικότητα σε αυτή τη συγκυρία;
Πρόκειται για εντελώς διαφορετικές περιόδους ιστορικά, με τελείως διαφορετικά χαρακτηριστικά. Μια στρατιωτική δικτατορία, όποια και νά ’ναι, δεν μοιάζει ποτέ με μια κοινοβουλευτική δημοκρατία, όποια και να είναι αυτή η δημοκρατία. Εκείνο που θυμίζει ίσως κάτι από τα παλιά είναι ο αντιαριστερισμός που λέγαμε παραπάνω. Θυμίζει τον παλιό αντικομουνισμό στο μετεμφυλιακό καθεστώς. Σαν κάτι να μην έχει ξεπεραστεί.

Είδαμε την Αριστερά στην κυβέρνηση, κάτι που αρκετοί δεν πιστεύαμε ότι θα γινόταν. Τι αποτύπωμα αφήνει αυτή η εμπειρία;
Να κάνουμε μια διευκρίνιση: υπάρχουν πολλών λογιών αριστερές, εμείς θα μιλήσουμε για το αποτύπωμα της πρώτης διακυβέρνησης της αριστεράς που εξελέγη με δημοκρατικές διαδικασίες –γεγονός πολύ σημαντικό. Δεν μπορώ να μιλήσω γενικά. Προσωπικά, όμως, ως ένας άνθρωπος που γράφω και σκέφτομαι, που είμαι χρόνια στην Αριστερά αλλά δεν είμαι μέλος κανενός κόμματος, στην αρχή χάρηκα πάρα πολύ που ο ΣΥΡΙΖΑ μπόρεσε να βγει μπροστά. Δεν μου άρεσε καθόλου η συνεργασία με τους ΑΝΕΛ, όπως και συμπεριφορές ανθρώπων που η εξουσία τους κάνει εγωιστές, ναρκισσιστές και φτάνουν να λένε και ανοησίες κάποιες φορές. Τους πρώτους έξι μήνες τρόμαξα ότι ίσως είχαμε χάσει τα πάντα. Από την άλλη μεριά, επειδή πια το ξέρω, ότι δεν υπάρχει διακυβέρνηση αγγέλων ούτε κυβερνητικός παράδεισος, σημασία έχει το πρόταγμα, σημασία έχει το πρόσημο συνολικά όσων έγιναν. Αυτό είναι θετικό, θετικότατο για την περίοδο διακυβέρνησης του ΣΥΡΙΖΑ. Με απλά λόγια, βγήκαμε από τα μνημόνια, λύσαμε ένα μέγα ζήτημα με τη συμφωνία των Πρεσπών –γεγονός συγκλονιστικό–, το οποίο φέρνει τον έλληνα πρωθυπουργό υποψήφιο για Νόμπελ –για πρώτη φορά στην ελληνική ιστορία– και δείχνει μια τεράστια αποδοχή της πολιτικής που εξέφρασε ο αριστερός Έλληνας πολιτικός διεθνώς, και μάλιστα από ανθρώπους που είναι συντηρητικοί. Εκφράστηκε μέσα από αυτή τη διακυβέρνηση ενδιαφέρον για τους ανθρώπους που βρίσκονται σε πιο αδύναμη θέση, τους πιο φτωχούς, εκείνους με ιδιαίτερες ανάγκες και για τα δικαιώματα των ομοφυλόφιλων. Εν μέσω φοβερών δυσκολιών ακολουθήθηκε μια σχετικά καλή μεταναστευτική πολιτική, που όμως είχε να αντιμετωπίσει το φασιστικό κύμα και τον πόλεμο όλων σχεδόν των μέσων μαζικής ενημέρωσης.

Έχετε περιγράψει στο έργο σας πολύ έντονα την περίοδο της κρίσης. Ποια είναι τα διδάγματα, συλλογικά ή και πιο προσωπικά, που αφήνει αυτή η έντονη εκδοχή της κρίσης;
Στα θετικά διδάγματα προσμετράται το γεγονός ότι πράγματι ως αριστεροί μπορούμε να διεκδικήσουμε, να πετύχουμε πράγματα και να επιμείνουμε σε αυτά. Αυτή τη νίκη δεν την φανταζόμασταν ούτε εμείς οι πιο παλιοί και είναι πολύτιμη για το μέλλον. Μια πικρή γνώση είναι, ωστόσο, ότι όσοι κυβέρνησαν και όσοι κατέστρεψαν τη χώρα δεν έχουν σκοπό να αφήσουν την εξουσία. Σε δύο αιώνες πολιτικής ιστορίας, δύο κόμματα εναλλάσσονταν στην εξουσία. Πρώτη φορά βγήκε η Αριστερά και όρμησαν να την φάνε. Δεν υπάρχει νηφαλιότητα, αλλά φανατισμός, φθόνος, σαν να τους πήραν κάτι που τους ανήκει. Όσον αφορά τον κόσμο, έχω την αίσθηση ότι ένα τμήμα των ελλήνων ψηφοφόρων δεν έχουν με σαφήνεια προσδιορίσει την πολιτική τους ταυτότητα. Κινούνται από κάποιο ρεύμα, επηρεάζονται από κάθε είδους υποσχέσεις και δυστυχώς πολλές φορές αυτοί είναι που μπορεί να ορίσουν το εκλογικό αποτέλεσμα. Βεβαίως σε αυτήν την κίνηση μεγάλο ρόλο παίζουν τα ΜΜΕ, που σχεδόν συνολικά ήταν εναντίον της κυβέρνησης του ΣΥΡΙΖΑ, αλλά τη μεγαλύτερη ευθύνη φέρουν τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Ο καθένας μπορεί να γράφει ό,τι του κατέβει, χρησιμοποιώντας ψευδώνυμα και ψευδείς ειδήσεις και χωρίς να ελέγχεται από κανένα φίλτρο. Κακοποιείται η πραγματικότητα και η πολιτική. Παλιότερα, για παράδειγμα, τα κόμματα καλούσαν τους πολίτες σε συγκεντρώσεις, σήμερα μέσω του φέισμπουκ απευθύνονται ανώνυμα καλέσματα. Αυτό επηρεάζει μεταξύ άλλων και τον τρόπο που μεγάλο μέρος του κόσμου αποφασίζει τι θα ψηφίσει.

Η σχέση της Αριστεράς με τον πολιτισμό είναι γόνιμη όπως παλιότερα;
Ακούστε, εγώ θα αντιστρέψω την ερώτηση: ποια είναι η σχέση του πολιτισμού, και ιδιαίτερα της λογοτεχνίας, με την Αριστερά; Πολλοί διανοούμενοι, που υπήρξαν για χρόνια αριστεροί, δεν θεωρούν σήμερα πια τους εαυτούς τους αριστερούς. Και ως εδώ καλά, αλλά βγαίνουν δημόσια με πολεμικές ιαχές, με ψέματα και γράφουν εναντίον της Αριστεράς. Αυτό είναι κάτι που με σοκάρει, το βρίσκω παράλογο έως προβληματικό. Στον αντίποδα, υπήρξαν διανοούμενοι από άλλους πολιτικούς χώρους, που όταν ανακοινώθηκε η συμμετοχή μου στο ψηφοδέλτιο του ΣΥΡΙΖΑ – Προοδευτική Συμμαχία, με συνεχάρηκαν για την επιλογή μου. Αυτό είναι κάτι που εκτιμώ πραγματικά. Σαν στάση αλλά και σαν προοπτική.

Άρα δεν συμμερίζεστε την ανησυχία που συχνά διατυπώνεται ότι στην εποχή μας οι διανοούμενοι σιωπούν;
Αντίθετα, η αίσθηση η δική μου είναι ότι οι διανοούμενοι φλυαρούν. Εγώ θα ζήταγα περισσότερη σιωπή από τους διανοούμενους. Να σκέφτονται περισσότερο και να μιλούν λιγότερο.

Ποιο είναι τελικά το διακύβευμα αυτών των εκλογών;
Αυτό που διακυβεύεται είναι σαφώς αυτό που ορίζει ο ΣΥΡΙΖΑ – Προοδευτική Συμμαχία ως πολιτική του. Κάτι σαν κι αυτό που υπήρξε στην Αμερική με το διακύβευμα Ομπάμα ή Τραμπ. Χωρίς ταυτίσεις, βέβαια, γιατί δεν υπάρχουν ταυτίσεις στην ιστορία, υπάρχουν μόνο συγκρίσεις. Διακυβεύεται δηλαδή μια άλλη αντίληψη για τη ζωή, για την κοινωνία, για τον πολιτισμό. Ο ΣΥΡΙΖΑ έκανε ένα σπουδαίο έργο, τράβηξε το κουπί, έκανε υποχωρήσεις –και σωστά τελικά για να μη ρίξει τη χώρα στα βράχια– και όταν έφτασε στην έξοδο από τα μνημόνια, ώστε να μπορεί επιτέλους να εφαρμόσει ένα ανεξάρτητο πρόγραμμα, αυτό το πρόγραμμα κινδυνεύει. Μετά το λίγο φως που μπόρεσε να έρθει στην Ελλάδα, θα ξαναμπούμε στο βαθύ αιώνιο πολιτικό σκοτάδι; Αυτό θα ήταν θλιβερό.