Στο προσκήνιο το πρόβλημα ύδρευσης της Θεσσαλονίκης

Στο προσκήνιο το πρόβλημα ύδρευσης της Θεσσαλονίκης

Ευθύνες και προοπτικές με φόντο τη βλάβη του αγωγού

krestenitis1

 

Η θραύση του κεντρικού αγωγού της ΕΥΑΘ, που μεταφέρει καθημερινά περίπου το 30% της ημερήσιας παροχής από τις πηγές της Αραβησσού προς την πόλη της Θεσσαλονίκης, ήταν η αιτία των πολυήμερων διακοπών υδροδότησης που αντιμετώπισαν οι κάτοικοι της συμπρωτεύουσας την περασμένη εβδομάδα. Η κρίση υδροληψίας, που δημιουργήθηκε από την ολική διακοπή της παροχής για να επιδιορθωθεί ο αγωγός, δημιούργησε πολλά προβλήματα στη λειτουργία  τουριστικών καταλυμάτων, επιχειρήσεων, σχολικών μονάδων και νοσοκομείων, προκαλώντας, δικαιολογημένα, την αγανάκτηση των κατοίκων.

Η ΕΥΑΘ προσπάθησε μέσω του επιχειρησιακού της σχεδίου να ανταποκριθεί στην έκτακτη συνθήκη με στόχο τη δίκαιη κατανομή του διαθέσιμου νερού σε όλη την πόλη (απαντήσεις για το επιχειρησιακό σχέδιο και την κριτική που δέχεται η εταιρεία στη συνέντευξη του Γιάννη Κρεστενίτη, προέδρου και διευθύνοντα συμβούλου της ΕΥΑΘ, στη διπλανή σελίδα).

 

Χρόνιο πρόβλημα

 

Ο συγκεκριμένος αγωγός έχει δημιουργήσει παρόμοια προβλήματα άλλες τέσσερις φορές —όλες με πολυήμερες διακοπές τροφοδοσίας— από το 1976 που κατασκευάστηκε. Η κρίση υδροληψίας φέρνει στο προσκήνιο το χρόνιο πρόβλημα ύδρευσης της Θεσσαλονίκης, από πεπερασμένες πηγές τροφοδοσίας σε ένα συνεχώς αναπτυσσόμενο αστικό ιστό. Το δίκτυο ύδρευσης της πόλης απαρτίζεται από 2 τμήματα, το υδραγωγείο Αραβησσού και το υδραγωγείο Αλιάκμονα (Εγκατάσταση Επεξεργασίας Νερού Θεσσαλονίκης, ΕΕΘΝ), που καλύπτουν οριακά τις καθημερινές απαιτήσεις της πόλης. Έγκαιρα η ΕΥΑΘ συμπέρανε ότι πρέπει να δρομολογηθεί η ολική τροφοδότηση της πόλης από την ΕΕΝΘ με δύο επιπλέον επεκτάσεις που θα κάλυπταν τις ανάγκες της πόλης, προσδίδοντας επικουρικό χαρακτήρα στον αγωγό Αραβησσού. Η πρώτη από τις δύο επεκτάσεις, που θα προσέθετε 150.000 κ.μ την ημέρα, προκηρύχθηκε τον Ιούλιο του 2012 από το τότε υπουργείο Υποδομών, ανακηρύχθηκε προσωρινός μειοδότης, αλλά ως τα τέλη του 2013 η κατασκευή δεν ανατέθηκε σε κανέναν και το έργο απεντάχθηκε τον Ιούλιο του 2014, με αποτέλεσμα να χαθεί η χρηματοδότηση. Η σημερινή διοίκηση της ΕΥΑΘ έχει προτείνει εκ νέου το έργο για χρηματοδότηση από ΕΣΠΑ της περιφέρειας Κ. Μακεδονίας.

 

Συστηματική απαξίωση

 

Ο πρόεδρος του Σωματείου Εργαζομένων της ΕΥΑΘ, Γιώργος Αρχοντόπουλος, ρίχνει την ευθύνη στη συστηματική απαξίωση της εταιρείας τα προηγούμενα χρόνια «με στόχο να γίνει ελκυστική στους αγοραστές και να πουληθεί πιο εύκολα». Όπως τονίζει, «μέχρι το 2015 τα μεγάλα έργα πραγματοποιούνταν μόνο όταν συνέφεραν τους αγοραστές, όπως για παράδειγμα το πληροφοριακό σύστημα ERP», με αποτέλεσμα έργα υποδομής να μείνουν πίσω. Την ίδια ώρα εντάσσονταν στην ευθύνη της εταιρείας περιοχές όμορων δήμων με κατώτερης ποιότητας συστήματα για να  ανεβαίνει η τιμή της μετοχής της. «Επρόκειτο για τον πυρετό του διαστήματος 2005-2009, όταν υπήρχε το πρώτο φλερτ με τη γαλλική Suez», σχολιάζει ο πρόεδρος.

Η εταιρεία απαξιώθηκε και μέσω της αποψίλωσης του ανθρώπινου δυναμικού της. «Το 1999 ήμαστε 700 εργαζόμενοι και τώρα 220», περιγράφει ο κ. Αρχοντόπουλος, «η εταιρεία έχανε τεχνογνωσία που πήγαινε στους εργολάβους». Οι διοικήσεις πριν το 2016 επέλεγαν προσλήψεις, που κρίθηκαν παράνομες, μέσω θυγατρικών εταιρειών, δημιουργώντας μια κατάσταση ομηρίας, που το σωματείο κατήγγειλε εξ αρχής, για περίπου 100 εργαζομένους. «Οι προσλήψεις αυτές συνεχίζονταν και μετά το 2015 από την προηγούμενη διοίκηση», καταλήγει ο πρόεδρος, χαρακτηρίζοντας «τραγικό σφάλμα» του ΣΥΡΙΖΑ την αδράνεια που έδειξε απέναντι στη διοίκηση της ΕΥΑΘ τον πρώτο χρόνο διακυβέρνησής του.

 

Αντιδράσεις φορέων και παραγόντων

 

Η κρίση που αντιμετώπισε η Θεσσαλονίκη, προκάλεσε την αντίδραση παραγόντων και φορέων της περιοχής. Το Eπαγγελματικό Επιμελητηρίου Θεσσαλονίκης υπέβαλε μηνυτήρια αναφορά κατά παντός υπευθύνου. Παράλληλα, η εισαγγελία Πρωτοδικών διέταξε προκαταρκτική εξέταση για να εντοπιστούν οι υπεύθυνοι, να διερευνηθεί αν υπήρξε κίνδυνος για ανθρώπους και περιβάλλον και αν μπορούσε να προβλεφθεί η βλάβη. Επίσης, παρήγγειλε έρευνα για τις ενέργειες αποκατάστασης της βλάβης από την ΕΥΑΘ και οικονομικό έλεγχο στα διαθέσιμα κονδύλια, για να διαπιστωθεί αν αυτά διατέθηκαν για τη συντήρηση των δικτύων.

Ο περιφερειάρχης Κεντρικής Μακεδονίας, Απόστολος Τζιτζικώστας, και οι δήμαρχοι της περιοχής κατέθεσαν τη Δευτέρα υπόμνημα στον εισαγγελέα. Τόσο ο δήμαρχος Θεσσαλονίκης, Γιάννης Μπουτάρης όσο και ο περιφερειάρχης έδειξαν ως αποκλειστικά υπεύθυνη την ΕΥΑΘ, προσάπτοντάς της ανικανότητα. Στο περιφερειακό συμβούλιο, το θέμα της βλάβης τέθηκε από την Ριζοσπαστική Αριστερή Ενότητα. Ο Γιώργος Θωμόπουλος, περιφερειακός σύμβουλος της παράταξης, τονίζει ότι ο περιφερειάρχης «αρνήθηκε να θέσει προς ψηφοφορία ψήφισμα που θέσαμε κατά της ιδιωτικοποίησης της ΕΥΑΘ, ενώ δεν έκανε κανένα σχόλιο και για τις διαχρονικές ευθύνες προηγούμενων και νυν κυβερνήσεων και διοικήσεων», ούτε πήρε θέση για το ζήτημα της ετοιμότητας του περιφερειακού μηχανισμού Πολιτικής Προστασίας.

 

Μέτρα από την ΕΥΑΘ

 

Στο διοικητικό συμβούλιο της περασμένης Τετάρτης, η ΕΥΑΘ αποφάσισε απαλλαγή παγίου στα κοινωνικά και ειδικά οικιακά τιμολόγια, ειδική μέριμνα για τους επαγγελματίες, μετά από επαφές με τα αρμόδια επιμελητήρια, καταγραφή και οικονομική κάλυψη των αναγκών νοσοκομείων και δήμων για σχέδια ασφάλειας νερού σε περιπτώσεις έκτακτης ανάγκης. Παράλληλα, αποφασίστηκε να ανατεθεί στο Τεχνικό Επιμελητήριο πραγματογνωμοσύνη για τα αίτια της βλάβης, ενώ εντός της εταιρείας θα εξεταστούν αστοχίες του επιχειρησιακού σχεδίου που ακολουθήθηκε.

 

Η μάχη του δημόσιου χαρακτήρα

 

Η βλάβη στον αγωγό της ΕΥΑΘ έγινε αντικείμενο πολιτικής διαμάχης, με επίκεντρο το δημόσιο χαρακτήρα της. Η ΝΔ μέσω του πρόεδρου της επανέφερε την πρόταση για αναζήτηση στρατηγικού επενδυτή, με ισχυρή εποπτική αρχή για τον έλεγχο της τιμολογιακής πολιτικής. Το υπουργείο Εσωτερικών καταλογίζει σε ανακοίνωσή του ευθύνες στο κόμμα της αξιωματικής αντιπολίτευσης για την ακύρωση του διαγωνισμού που είχε τελεσφορήσει το 2012 λόγω της επιλογής της ΝΔ να ιδιωτικοποιήσει την εταιρεία. «Για τη σημερινή κυβέρνηση το νερό είναι δημόσιο και κοινωνικό αγαθό, στο οποίο πρέπει να έχουνε πρόσβαση όλοι», καταλήγει η ανακοίνωση. Από το αναπτυξιακό συνέδριο της Κεντρικής Μακεδονίας, ο πρωθυπουργός υπενθύμισε την πρόσληψη 150 μόνιμων εργαζομένων μέσω ΑΣΕΠ στην εταιρεία, που συμμετείχαν και στις εργασίες επισκευής του αγωγού. Προανήγγειλε την κατοχύρωση του νερού ως δημόσιου αγαθού στην προσεχή συνταγματική αναθεώρηση και θύμισε ότι έχει διασφαλιστεί ότι το 50,1% της εταιρείας θα παραμείνει υπό δημόσιο έλεγχο. Για το 24% της ΕΥΑΘ, που μέσω Υπερταμείου διατίθεται προς πώληση, τόνισε ότι δεν αναζητείται απαραίτητα στρατηγικός επενδυτής, «αλλά θα μπορούσε να παραχωρηθεί το ποσοστό αυτό είτε σε δήμους είτε σε διαδημοτικές επιχειρήσεις».

Ο πρόεδρος των εργαζομένων στην ΕΥΑΘ χαρακτήρισε τις προτάσεις αυτές «θετικές, αρκεί να σταματήσει η κυβέρνηση τη διαδικασία ιδιωτικοποίησης και να τις αντιμετωπίσει με σοβαρότητα».

 

Πέτρος Κοντές