Στο τραπέζι προτάσεις οικονομικής ενίσχυσης του έντυπου Τύπου

 

Ενώ τα ΜΜΕ είναι σχεδόν ολοκληρωτικά εξαρτημένα από επιχειρηματικά συμφέροντα και το συνδικαλιστικό κίνημα έχει συντριβεί

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Του Ορέστη Αθανασίου

Μια παλιά συζήτηση για το μέλλον των έντυπων ΜΜΕ και την ανάγκη στήριξής τους, ώστε να αποφύγουν την εξαφάνιση λόγω της ολοκληρωτικής επικράτησης των ηλεκτρονικών μέσων, φαίνεται να αναβιώνει με την πρόσφατη πρωτοβουλία του υπουργείου Οικονομικών. Οι διαβουλεύσεις έχουν αρχίσει. Οι δημοσιογραφικές ενώσεις συγκρότησαν Συντονιστικό Όργανο «το οποίο θα προωθήσει τη μελέτη και τη λήψη μέτρων για την προστασία των εντύπων μέσων μαζικής ενημέρωσης», ενώ πραγματοποιήθηκε συνάντηση με την Ένωση Ιδιοκτητών εφημερίδων. Από την πλευρά του, το υπουργείο ανακοίνωσε ότι βρίσκεται σε «ώριμο στάδιο επεξεργασίας προτάσεων οικονομικής ενίσχυσης, με στόχο την προστασία των έντυπων μέσων μαζικής ενημέρωσης». Σύμφωνα με το υπουργείο, οι προτάσεις αυτές στηρίζονται σε ανάλογες πρωτοβουλίες άλλων ευρωπαϊκών χωρών και θα τεθούν προς διαβούλευση σε συνεργασία με το υπουργείο Ψηφιακής Πολιτικής.

Barcode και διαφημιστικός χρόνος

Στο τραπέζι φαίνεται να έχουν τεθεί οι προτάσεις που είχε παρουσιάσει ο Νίκος Παππάς τον Γενάρη του 2018, σε διημερίδα του Μορφωτικού Ιδρύματος της ΕΣΗΕΑ. Ανάμεσα σ’ αυτές περιλαμβάνονταν:
• Η εισαγωγή του barcode για την καταγραφή της κυκλοφορίας των εφημερίδων. Από τεχνικής πλευράς το ζήτημα βρίσκεται ήδη στη διαδικασία του προσυμβατικού ελέγχου από το Ελεγκτικό Συνέδριο του διαγωνισμού για το Πληροφοριακό Σύστημα παρακολούθησης της κυκλοφορίας. Εκείνο το οποίο όμως έχει σημασία είναι ότι στο χώρο διανομής του Τύπου έχει δημιουργηθεί ένα μονοπώλιο. Ένα μόνο πρακτορείο, το «Άργος» που ανήκει στην Alter Ego του Β. Μαρινάκη και στις εφημερίδες «Παραπολιτικά» και «Πρώτο Θέμα». Μόλις πριν μερικές μέρες, η Επιτροπή ανταγωνισμού πάγωσε την απόφαση του Πρακτορείου να αυξήσει από την 1η Φεβρουαρίου τα τιμολόγια των εφημερίδων. Κατά της απόφασης του «Άργους» είχαν προσφύγει το Documento, η «Εφημερίδα των Συντακτών» και η «Δημοκρατία». Στην απόφαση της Επιτροπής Ανταγωνισμού αναφέρεται ότι «πιθανολογείται η παράβαση των κανόνων του ελεύθερου Ανταγωνισμού και συντρέχει εξαιρετικά επείγουσα περίπτωση, για την αποτροπή άμεσα επικείμενου κινδύνου ανεπανόρθωτης βλάβης στο δημόσιο συμφέρον λόγω και της de facto μονοπωλιακής θέσης της ελεγχόμενης εταιρείας στην αγορά της διανομής Τύπου».
• Η εφαρμογή του νόμου για τη διάθεση του διαφημιστικού χρόνου στην τηλεόραση μέσω ηλεκτρονικής πλατφόρμας. Η διάταξη προέβλεπε τη λειτουργία μιας υπηρεσίας δημοπρασιών ώστε οι διαφημιστικές εταιρείες να μην μπορούν να κατανέμουν με συνεννόηση μεταξύ τους τη διαφημιστική δαπάνη στην τηλεόραση. Η διάταξη παραμένει ανενεργή και πρόσφατα o πρόεδρος του Συνδέσμου Διαφημιζόμενων Ελλάδας, Γρηγόρης Αντωνιάδης, είπε πως οι διαφημιστές συμφώνησαν με το υπουργείο στην τροποποίησή της. Έτσι το σύστημα θα καταγράφει απλώς την κατανομή των διαφημίσεων χωρίς να καθορίζει πού πηγαίνει αυτή. Άρα οι διαφημιστές μπορούν κλείνουν τη στρόφιγγα των διαφημιστικών εσόδων σε όποιο μέσο θέλουν.
Η απόσταση ανάμεσα στις προθέσεις του υπουργείου Ψηφιακής Πολιτικής όπως τις είχε εξαγγείλει ο Ν. Παππάς στη διημερίδα και στην πραγματικότητα, όπως αυτή έχει διαμορφωθεί, δεν είναι καθόλου αμελητέα και φανερώνει πως κάθε συζήτηση για τον Τύπο δεν είναι μια πολιτικά ουδέτερη συζήτηση και δεν μπορεί να γίνει αν δεν ληφθεί υπόψη η σχεδόν ολοκληρωτική εξάρτηση των ΜΜΕ από επιχειρηματικά συμφέροντα και η συντριβή του συνδικαλιστικού κινήματος των εργαζομένων στον Τύπο.

Η πρόταση ενός ταμείου στήριξης

Χωρίς αυτές τις παραμέτρους προτάσεις όπως αυτή που είχε καταθέσει παλιότερα ο υπουργός και επανέφερε πριν λίγες μέρες με άρθρο του στην «Εφ. Συν.» ο γραμματέας της ΕΣΗΕΑ και πρόεδρος του ΕΔΟΕΑΠ Σταύρος Καπάκος για τη συγκρότηση ενός Ταμείου για τη στήριξη του Τύπου κινδυνεύουν να χάσουν το στόχο τους. Ας σημειωθεί πως το υπουργείο Οικονομικών φέρεται να έχει απορρίψει το αίτημα για μείωση ή και μηδενισμό ΦΠΑ στις εφημερίδες. Από πού μπορεί να προέλθουν τα χρήματα αυτού του ταμείου, τα οποία μπορεί να ανέρχονται από 5 εκατ. ευρώ (Ν. Παππάς στη διημερίδα) έως 10 με 20 εκατ. κατά τον Στ. Καπάκο; Από την αλλαγή του τρόπου κατανομής της κρατικής διαφήμισης (π.χ. το 30% της συνολικής δαπάνης των φορέων του Δημοσίου να διοχετεύεται σε ΜΜΕ της επαρχίας), από την είσπραξη των επιστροφών, και από ένα έντυπο Τύπο ένα επιχειρηματικό fund για την επιδότηση του Τύπου είναι μερικές από τις προτάσεις που έχουν κατατεθεί. Ο Καπάκος διατύπωσε και μια άλλη πρόταση που ξεσήκωσε ήδη αντιδράσεις: Περί τα 10-15 εκατομμύρια, δηλαδή το ένα τρίτο του τέλους για την ΕΡΤ να δοθούν για τη στήριξη του εντύπου Τύπου, αθηναϊκού και περιφερειακού. Αυτό σημαίνει ότι το σύνολο αυτού του ποσού, γύρω στα 50-60 εκατομμύρια ευρώ δεν θα κατακρατείται για την αποπληρωμή του δημόσιου χρέους όπως τώρα, αλλά θα διοχετεύεται σε μεγάλο ποσοστό στην ίδια την ΕΡΤ προκειμένου να ενισχύσει το πρόγραμμά της. Άστραψε και βρόντηξε κατά αυτής της πρότασης η ΠΟΣΠΕΡΤ του Π. Καλφαγιάννη. Τη χαρακτήρισε «χαράτσι προς όφελος φυσικά των βαρόνων των ΜΜΕ» και «δόλια μετατροπή του ανταποδοτικού τέλους σε φόρο». Κάποιοι άλλοι αντέτειναν πως ένα τέτοιο μέτρο θα απορριφθεί από την Κομισιόν καθώς θα θεωρηθεί κρατική ενίσχυση.
Το κύριο όμως δεν είναι η αιμοδοσία κάποιων επιχειρήσεων ΜΜΕ όσο σημαντική και αν είναι αυτή. Η οικονομική στήριξη δεν δημιουργεί πολυφωνία, δεν στηρίζει απαραίτητα τη δημοσιογραφική δεοντολογία, ούτε καταπολεμά τα fake news. Αντίθετα θα πρέπει να προταχθεί ένα άλλο σημείο της πρότασης Καπάκου: η διατήρηση θέσεων εργασίας, η στήριξη των εργασιακών δικαιωμάτων με την υπογραφή συλλογικής σύμβασης. Οι ενισχύσεις να διοχετευθούν στην πληρωμή των εργαζομένων, την εξόφληση των ασφαλιστικών ταμείων, καθώς και για τον τεχνολογικό εκσυγχρονισμό, προκειμένου να στηριχτούν οι εφημερίδες στη νέα διαδικτυακή εποχή.
Αλλά για όλα αυτά δεσμευόμαστε να επανέλθουμε σε επόμενο δημοσίευμα.