Σχέδιο αναδιάρθρωσης της τοπικής αυτοδιοίκησης

zounis

Μέσα από συνταγματικές δεσμεύσεις από τη μία, αλλά και τα στενά δημοσιονομικά δεδομένα από την άλλη, ολοκληρώνεται και θα δοθεί στη δημοσιότητα για διαβούλευση εντός του μηνός το σχέδιο νόμου για την αυτοδιοίκηση πρώτου και δεύτερου βαθμού. Πρόκειται για μια πρώτη παρέμβαση που θα πάρει την τελική της μορφή μετά τη συνταγματική αναθεώρηση.
Πέντε είναι τα βασικά σημεία αυτής της νομοθετικής παρέμβασης:
• Ξεκαθάρισμα των αρμοδιοτήτων κράτους, περιφερειών, δήμων.
• Αλλαγή φιλοσοφίας στις κατηγορίες δήμων και νέα κριτήρια χρηματοδότησης πέραν του πληθυσμού.
• Ο τρόπος ψήφισης του προϋπολογισμού και οι κατανομές του στα επιμέρους όργανα των Δήμων.
•Το εκλογικό σύστημα και ο τρόπος συγκρότησης των ψηφοδελτίων για κάθε όργανο.
• Παρεμβάσεις ενίσχυσης της δημοκρατίας στην τοπική αυτοδιοίκηση.

Με πόρους και ευθύνες

Το πρώτο σημείο, που είναι και το πιο σημαντικό, άπτεται των συνταγματικών δεσμεύσεων, αλλά και των δημοσιονομικών δυσκολιών και δυνατοτήτων της χώρας. Ο συνταγματικά κατοχυρωμένος ρόλος της αποκεντρωμένης διοίκησης λειτουργεί απαγορευτικά για τις αλλαγές που θέλει να επιφέρει η κυβέρνηση στην οργάνωση και λειτουργία του κεντρικού κράτους σε συνδυασμό με την αυτοδιοίκηση (αποκέντρωση κ.λπ.). Επίσης, η εκχώρηση αρμοδιοτήτων στην αυτοδιοίκηση χωρίς πόρους, από τις προηγούμενες κυβερνήσεις, πέραν των επικαλύψεων που δημιουργούν σύγχυση, προκαλεί αδυναμία ανάληψης των ευθυνών που πρέπει να αναλάβουν (λόγω π.χ. έλλειψης προσωπικού). Για την αντιμετώπιση αυτών των προβλημάτων συγκροτείται φορέας από το υπουργείο Εσωτερικών, που θα συμμετέχουν υπάλληλοι του υπουργείου, εκπρόσωποι της τοπικής αυτοδιοίκησης και ειδικοί επιστήμονες, με σκοπό το ξεκαθάρισμα του ρόλου κάθε βαθμίδας της διοίκησης και απόδοση των ανάλογων πόρων, έτσι ώστε κάθε θεσμός να μπορεί να επιτελεί το έργο που του ανατίθεται.
Το δεύτερο σημείο που αφορά τον τρόπο χρηματοδότησης της αυτοδιοίκησης, και κυρίως των δήμων, έχει να κάνει με τον προβληματικό τρόπο επιμερισμού των επιχορηγήσεων. Κριτήριο μέχρι σήμερα για τον επιμερισμό ήταν ο πληθυσμός, χωρίς να λαμβάνονται υπ΄ όψιν ιδιαιτερότητες που υπήρχαν σε κάθε δήμο ξεχωριστά. Τέτοιες ιδιαιτερότητες έχουν να κάνουν με το αν είναι ορεινοί, νησιωτικοί ή πεδινοί και αστικοί ή αγροτικοί δήμοι, με την έκταση κάθε δήμου και άλλες επιμέρους διαφορές, όπως οργάνωση σε υπηρεσίες κ.λπ. Η κατηγοριοποίηση των δήμων ανάλογα με τις πραγματικές ανάγκες είναι φανερό πως θα βοηθήσει στην ισόρροπη ανάπτυξη της χώρας.
Το τρίτο σημείο που σχετίζεται με τον προϋπολογισμό της τοπικής αυτοδιοίκησης, απαντάει σε προβλήματα που δημιουργήθηκαν στο παρελθόν λόγω μη ψήφισης του προϋπολογισμού, με αποτέλεσμα να μη μπορεί να λειτουργήσει η τοπική αυτοδιοίκηση. Ο χωρισμός του προϋπολογισμού σε ξεχωριστές ενότητες όπως:
• την ενότητα των υποχρεωτικών δαπανών, όπου περιλαμβάνονται οι ανελαστικές δαπάνες, όπως οι μισθοί των υπαλλήλων, οι πληρωμές έργων που έχουν εκτελεστεί, η κίνηση του στόλου των οχημάτων κ.λπ.
• την ενότητα των δημοτικών επενδύσεων και του Τεχνικού Προγράμματος.
• την ενότητα κοινωνικών πολιτικών κ.λπ
έχει στόχο τη διευκόλυνση της λειτουργίας του θεσμού της αυτοδιοίκησης χωρίς προσκόμματα. Επίσης, η υποχρεωτική καθιέρωση της διαχείρισης ενός τμήματος του προϋπολογισμού από τις τοπικές κοινότητες ενισχύει τις τοπικές κοινωνίες σε θέματα ανάγκης.

Απλή και άδολη αναλογική

Το τέταρτο σημείο εισάγει ως εκλογικό σύστημα την απλή και άδολη αναλογική, ταυτόχρονα με παρεμβάσεις που βοηθούν στην ενίσχυση της συμμετοχής στην αυτοδιοίκηση όλων των πολιτικών και κοινωνικών δυνάμεων κάθε περιοχής, καθώς επίσης εισαγάγει την κουλτούρα συνεργασιών και συναίνεσης.
Τέτοιες παρεμβάσεις είναι η αποδέσμευση των ψηφοδελτίων των τοπικών κοινοτήτων από τα δημοτικά ψηφοδέλτια, η καθιέρωση ανεξάρτητων ενιαίων ψηφοδελτίων για τα μονομελή τοπικά συμβούλια, η μείωση του ποσοστού από +50% σε +10% του αριθμού των υποψηφίων δημοτικών συμβούλων. Αυξάνεται το υποχρεωτικό ποσοστό συμμετοχής των γυναικών από 30% σε 40%. Ο χρόνος θητείας των δημοτικών συμβουλίων από 5 γίνεται 4 χρόνια, ενώ οι εκλογές του 2019 θα μετατεθούν από τον Μάιο για τον Οκτώβριο. Πέμπτο σημείο αποτελούν οι παρεμβάσεις ενίσχυσης της δημοκρατίας στις αποφάσεις και της ενίσχυσης λειτουργίας θεσμών, όπως του Συνηγόρου του Δημότη και του Συμβουλίου Διαβούλευσης.
Επίσης, καθιερώνεται η δυνατότητα δημοψηφισμάτων και η ενίσχυση των τοπικών συνελεύσεων. Δημιουργείται από το υπουργείο υπηρεσία ελέγχου νομιμότητας των αποφάσεων της τοπικής αυτοδιοίκησης, χωρίς να παρεμβαίνει στη σκοπιμότητα.
Με ανακοινώσεις τους η Ένωση Περιφερειών Ελλάδας (ΕΝΠΕ) και η Κεντρική Ένωση Δήμων Ελλάδας (ΚΕΔΕ) ανήγγειλαν κοινό συνέδριο για τις 18 και 19 Απριλίου του 2018 με θέμα «Μεταρρύθμιση στη λειτουργία του κράτους. Αυτοδιοικητική διακυβέρνηση τοπική και περιφερειακή ανάπτυξη». Στο συνέδριο θα χαιρετήσουν ο υπουργός Πάνος Σκουρλέτης, ο πρόεδρος της ΝΔ Κ. Μητσοτάκης, η πρόεδρος της Δημοκρατικής Συμπαράταξης Φώφη Γεννηματά, η περιφερειάρχης Αττικής Ρένα Δούρου, εκπρόσωποι δημοτικών παρατάξεων και εργαζομένων και ο δήμαρχος Αθηναίων Γιώργος Καμίνης. Σε ανακοίνωσή τους οι δύο ενώσεις ζητούν να δοθεί χρόνος για δημόσια διαβούλευση και να επιταχυνθεί η διαδικασία κατάθεσης του νομοσχεδίου.

Πέτρος Ζούνης