Συμπεράσματα από τις δημοτικές εκλογές

Foto Stefano Cavicchi/LaPresse30 /05/2018 Pisa / Pi / ita
Politica Matteo Salvini al mercato rionale di PisaNella foto: Matteo Salvini

Την περασμένη Κυριακή διεξήχθη στην Ιταλία ο δεύτερος γύρος των αυτοδιοικητικων εκλογών για την αναδειξη των δημάρχων. Η εκλογική αναμέτρηση αφορούσε 27 μεγάλους δήμους και 221 με πληθυσμό μικρότερο των 15 χιλ., διάσπαρτους σε όλη τη χώρα με μεγαλύτερο βάρος στο βορρά και στο κέντρο. Τα αποτελέσματα έδωσαν 12 (από 5) στην ευρύτερη δεξιά και 13 (από 18) στην ευρύτερη κεντροαριστερά. Η κεντροαριστερά παραμένει ακόμη η πρώτη δύναμη, αν και σοβαρά αποδυναμωμένη. Τα ίδια περίπου αποτελέσματα κατέγραψαν και οι μικρότεροι δήμοι, όπου η κεντροαριστερά διατηρεί την πλειοψηφία με 101 (έναντι 146), ενώ η δεξιά κερδίζει 80 δήμους (από 36!). Οι δυο παρατάξεις μαζί καλύπτουν το 93% και το 82% των δυο κατηγοριών αντίστοιχα. Τα 5 Αστέρια και οι αριστερές συσπειρώσεις ουσιαστικά εξαφανίζονται.

Διαταράσσεται η ισορροπία του διπολικού σχηματισμού

Παρ ότι και οι δυο ηγεμονικές παρατάξεις δεν παρουσιάστηκαν αμιγώς με σαφείς κομματικές αναφορές, εν τούτοις αυτό δεν εμποδίζει την προσπάθεια εξαγωγής κάποιων συμπερασμάτων:
Το πρώτο πιστώνει τη συνεχιζόμενη έκρηξη των επιδόσεων της Λέγκα απανταχού, τη σοβαρή υποχώρηση των 5 Αστεριών και την ελαφρά βελτίωση των επιδόσεων του δημοκρατικού κόμματος.
Σε επίπεδο κομματικών σχηματισμών, η ακατάσχετη επιτυχία της Λέγκα πραγματοποιείται τόσο σε βάρος του «κυβερνητικού συνοδοιπόρου» των 5 Αστεριών, όσο και του κόμματος του Μπερλουσκόνι, το οποίο αποφεύγει καθαρότερη ήττα συμμαχώντας σε πολλές πόλεις με την Λέγκα που δεν προβληματίζεται να στηρίξει υποψήφιούς του. Σχετική επιτυχία καταγράφει και το παραφασιστικό κόμμα της Μελόνι «Αδέλφια της Ιταλίας», το οποίο πρωτοστατεί στην ανατροπή της κιτρινοπράσινης κυβερνητικής συμμαχίας (Λέγκα, 5 Αστέρια) και την αποκατάσταση μιας συνεπούς δεξιάς κυβερνητικής πλειοψηφίας (Λέγκα, Berlusconi, Meloni).
Στο σύνολό τους τα αποτελέσματα επιβεβαιώνουν τις δυο τάσεις που ο πρώτος γύρος και κυρια οι ευρωεκλογές ανάδειξαν, δηλαδή την ηγεμονική θέση της Λέγκα του Ματέο Σαλβίνι στο στερέωμα της κέντρο και άκρας δεξιάς, την υποχώρηση των 5 Αστέρων του Λουίτζι ντι Μάγιο.
Οι εξελίξεις αυτές επηρεάζουν την ισορροπία του διπολικού σχηματισμού, καθώς ανατρέπουν ριζικά το πολιτικό και ρυθμιστικό βάρος των κυβερνητικών εταίρων.
Η Λέγκα προτιμά, για την ώρα, τη συνέχιση της προβληματικής συνεργασίας με ένα διαρκώς αποδυναμωνόμενο συνέταιρο, τα 5 Αστέρια, αντί της πρόωρης προσφυγής στις κάλπες για τη δημιουργία ενός νέου δεξιού κυβερνητικού σχηματισμού με την Μελόνι και τον Μπερλουσκόνι. Ταυτόχρονα, μπορεί να επιβάλει με μεγαλύτερη άνεση την ατζέντα της κυβέρνησης αναδεικνύοντας και κερδίζοντας από τις αντιφάσεις και αδυναμίες του κυβερνητικού εταίρου.

Οικονομικές εξελίξεις και πολιτικές πρωτοβουλίες

Η στρατηγική αυτή έχει μια αδυναμία και βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα μεγάλο εχθρό, την αρνητική πορεία ολων των οικονομικών μεγεθών (πορεία δημόσιου χρέους κλπ.) που οδηγήσαν τη ΕΕ να ζητήσει την ένταξη της Ιταλίας σε καθεστώς επιτήρησης. Η απειλή αυτή, με την εργαλειοποίηση της λαϊκίστικης αντίληψης, περί επίθεσης ξενόφερτων θεσμών, πρόσκαιρα ενισχύει τη συσπείρωση της εκλογικής βάσης, αλλά με την αναμενόμενη είσοδο των αγορών στο προσκήνιο, δεν μπορεί να θεωρηθεί δεδομένη η αποδοτικότητά του. Το σπρεντ των ομολόγων του ιταλικού Δημοσίου δεν εχει βέβαια εκτιναχτεί (ακόμη), αλλά συμβολικά οι αποδόσεις έχουν ξεπεράσει, για πρώτη φορά ακόμη και της Ελλάδας (την 31η Μάιου ανέβηκαν στην Ιταλία στο 1,82% έναντι του 1,78% της Ελλάδας). Σε αυτό το περιβάλλον, οι οικονομικές εξελίξεις θα διεκδικήσουν τον ρολο τους στις πολιτικές πρωτοβουλίες, ιδιαίτερα κατά το φθινόπωρο όταν θα πρέπει να αναζητηθούν περίπου 40 δισ. που θα βάλουν σε αμφισβήτηση την πορεία υλοποίησης των δυο στρατηγικών στόχων της λαϊκίστικης διακυβέρνησης: το εγγυημένο κοινωνικό εισόδημα (5 Αστέρια) και το νέο συνταξιοδοτικό νόμο ποσόστωση 100 (quota 100).
Σε αυτή την ρευστότητα αποκτά νέο ρολο το τριουμβιρατο που αποτελείται από τον πρόεδρο της Δημοκρατίας Ματαρέλα (συνταγματικό εγγυητή), τον διορισμένο πρωθυπουργό Κόντε και τον υπουργό οικονομικών Τρία. Και οι τρεις, με διαφορετικούς ρόλους, χαρακτηριστικά, και ευθύνες, διαμορφώνουν ευκαιριακά και ασυντόνιστα, μια γραμμή άμυνας στους μοντερνισμούς της διπολικής (με κάθε σημασία) κυβέρνησης. Σε αυτή την νέα φάση εξέλιξης είναι σκόπιμο να αναφερθεί και η αρνητική τοποθέτηση του συνδέσμου των ιταλών βιομήχανων (ιδιαίτερα για τα περί της εκτύπωσης κρατικών εναλλακτικών ομολόγων minibot) και η ανάληψη πρωτοβουλιών και κινηματικής αναζωογόνησης των συνδικάτων (προγραμματίζουν γενική απεργία για το φθινόπωρο).

Έλλειψη προγραμματικού οράματος

Στις εξελίξεις αυτές, το Δημοκρατικό Κόμμα υπό τον νέο γραμματέα Τζινγκαρέτι δεν υποχωρεί, αλλά οργανώνει και αμύνεται των θέσεων του. Η εκλογική πολιτική διεύρυνσης στον ευρύτερο χώρο της κεντροαριστεράς (ευρωπαΐστες κλπ) έφερε θετικά αποτελέσματα χωρίς, βέβαια, να έχει διαμορφώσει ένα βηματισμό αναστοχασμού και αναθεώρησης των θέσεων και πρακτικών του που το οδήγησαν σε ηχηρή και στρατηγική υποχώρηση στις εθνικές εκλογές του Μάρτη 2018.
Οι εσωτερικές δυσκολίες των δυο κυβερνητικών συνεταίρων προσφέρουν αντιπολιτευτική πρώτη ύλη στο κόμμα, δεν υποκαθιστούν όμως καθόλου την έλλειψη ενός προγραμματικού οράματος ικανού να συγκινήσει και επανασυσπειρώσει τις δυνάμεις της αριστεράς που είτε κινούνται «χαμένες στο δάσος περιμένοντας φως» , είτε αποφασίζουν να «δοκιμάσουν» και λίγο Λέγκα (τα 5 Αστέρια έχασαν την ελκυστικότητά τους, από μόνοι τους..).

35 χρόνια από το θάνατο του Μπερλινγκουέρ

Οι πολιτικές αυτές εξελίξεις στην επέτειο (35 χρονια πριν) από τον αιφνίδιο θάνατο του Ενρίκο Μπερλινγκουέρ, Γραμματέα του ΚΚΙ, επικαιροποιούν αναμφισβήτητα τον πολιτικό του λόγο :
«Είμαστε πεπεισμένοι ότι αυτό το κόσμο, ακόμη και σε αυτή την μπερδεμένη και τραγική φάση που διανύει σήμερα, μπορεί να τον γνωρίσουμε καλύτερα, να τον ερμηνεύσουμε, να τον αλλάξουμε και να τον βάλουμε στη υπηρεσία του ανθρώπου, της ευημερίας του και της ευτυχίας του. Ο αγώνας για την επίτευξη αυτού του στόχου, είναι μια δοκιμασία που μπορεί να δώσει αξιοπρεπές περιεχόμενο στη ζωή μας».
Θα είναι καλό και χρήσιμο κανείς να αναζητήσει και στοχαστεί πάνω στις όποιες εμφανείς, η πρόδηλες αντιστοιχίες με την ελληνική πραγματικότητα μπορεί να βρει στα παραπάνω …

Ιωσήφ Σινιγάλιας