Συνέντευξη με τη Σουζί Βαισμάν, καθηγήτρια πολιτικής επιστήμης

Επισκόπηση του πρώτου γύρου των προεδρικών εκλογών της Γαλλίας

Το τελευταίο δεκαήμερο πριν τον πρώτο γύρο των προεδρικών εκλογών στη Γαλλία, που πραγματοποιείται σήμερα, σημαδεύτηκε από τη δημοσκοπική εκτίναξη του Ζαν-Λυκ Μελανσόν, αλλά και από το πρόσφατο τρομοκρατικό χτύπημα, τρεις μέρες πριν τις εκλογές. Με το αποτέλεσμα ανοιχτό και τις πιθανότητες, έστω και μικρές, της συμμετοχής του Μελανσόν στο δεύτερο γύρο, δημοσιεύουμε σήμερα μια συνέντευξη που αναλύει την πολιτική ανθρωπογεωγραφία του πρώτου γύρου σε μια εκλογική μάχη που επηρεάζει καθοριστικά το μέλλον της Ευρώπης.

weissman

 

Τη συνέντευξη πήρε
ο Σεμπάστιαν Μπάτζεν*

Πώς θα περιγράφατε την πολιτική στάση της Λεπέν; Μοιάζει με ένα σχεδόν εργατικό πρόγραμμα, εναντίον της λιτότητας και υπέρ του κοινωνικού κράτους. Δεν μοιάζει με το δεξιό λαϊκισμό που έχουμε δει αλλού.
Το Εθνικό Μέτωπο υπό την ηγεσία του πατέρα της Λεπέν ήταν ένα νεοφιλελεύθερο, φιλοευρωπαϊκό κόμμα, όπως και η παραδοσιακή του βάση, της μικροαστικής τάξης και της κατώτερης μεσαίας. Τώρα ο δημόσιος λόγος του έχει μετατοπιστεί ριζικά. Υπό την ηγεσία της Μαρίν Λεπέν το κόμμα είναι υπέρ του κοινωνικού κράτους, εναντίον της λιτότητας και αυτού που ονομάζουν «υπερνεοφιλελευθερισμός» και «παγκοσμιοποίηση». Η μετατόπιση αυτή αύξησε τα ποσοστά του μεταξύ της παραδοσιακής εργατικής τάξης στη βόρεια Γαλλία, αλλά και τις διαρροές αριστερών ψηφοφόρων προς το ΕΜ. Ωστόσο, εμφανίζονται μεγάλα ποσοστά αποχής στα κέντρα της εργατικής τάξης. Ωστόσο, η εργατική τάξη ψηφίζει υπέρ της Λεπέν με τρόπο εντυπωσιακό.

Υπάρχει και μια αντιμεταναστευτική διάσταση στο λόγο της Λεπέν που συνοδεύει την υπεράσπιση του κοινωνικού κράτους;
Η Λεπέν συνδυάζει την ιδέα της προστασίας της Γαλλίας από την παγκοσμιοποιημένη ελίτ μέσω της εθνοκεντρικής ανάπτυξης και του οικονομικού προστατευτισμού με την ιδέα περί δραστικής μείωσης της μετανάστευσης. Συγκεκριμένα θεωρεί ότι το πρόβλημα είναι το ριζοσπαστικό Ισλάμ και ο «κοινοτισμός» των μουσουλμανικών κοινοτήτων, που δεν επιτρέπει την πολιτισμική ενσωμάτωσή τους. Όλα τα παραπάνω έχουν συνυφανθεί πολύ αποτελεσματικά και ευφυώς και παρουσιάζονται ως ένα πρόγραμμα υπέρ των καθημερινών ανθρώπων.

Το ζήτημα της εξόδου της Γαλλίας από την ευρωζώνη παίζει σημαντικό ρόλο σ’ αυτές τις εκλογές;
Η Λεπέν δηλώνει ότι αν κερδίσει τις εκλογές θα διοργανώσει δημοψήφισμα για την έξοδο από την ευρωζώνη, ίσως και την ΕΕ, και υποστηρίζει ότι θα δεχτεί το αποτέλεσμα, όποιο κι αν είναι. Η εργατική εκλογική της βάση είναι υπέρ αυτής της θέσης, η μικροαστική όχι και τόσο. Προφανώς η ίδια θεωρεί ότι θα αναστατώσει το γαλλικό κεφάλαιο μ’ αυτό τον τρόπο —μια βασική της προγραμματική θέση που, ωστόσο, αποκρύβει.

Οι υποψήφιοι των παραδοσιακών πόλων

Τι υποστηρίζουν οι Φιγιόν και Αμόν;
Ο Φιγιόν ήταν η έκπληξη της κεντροδεξιάς. Οι περισσότεροι θεωρούσαν ότι οι προκριματικές εκλογές θα ήταν μια μάχη μεταξύ Σαρκοζί και Ζιπέ, ο οποίος ήταν πρωθυπουργός του Σιράκ και περισσότερο παραδοσιακός, μετριοπαθής κεντροδεξιός. Αντίθετα κέρδισε ο Φιγιόν σε μια νίκη του ριζοσπαστικού νεοφιλελευθερισμού. Τώρα, ωστόσο, έχει υποχωρήσει δημοσκοπικά, λόγω πολλών σκανδάλων τα οποία διέλυσαν την εικόνα που τον διέκρινε από τον Σαρκοζί: ενός δεξιού με εντιμότητα, ακεραιότητα, ενός εκπροσώπου του παραδοσιακού γαλλικού αστικού κόσμου.
Στην άλλη πλευρά του παραδοσιακού πολιτικού φάσματος, την κεντροαριστερά, το Σοσιαλιστικό Κόμμα έχει επίσης καταβαραθρωθεί με την υποψηφιότητα του Μπενουά Αμόν που προέρχεται από τα αριστερά του κόμματος και κέρδισε τον πρώην πρωθυπουργό Μανουέλ Βαλς. Ο Αμόν ήταν υπουργός των πρώτων χρόνων της θητείας του Ολάντ, αλλά παραιτήθηκε λόγω των νεοφιλελεύθερων πολιτικών του και διαδραμάτισε έκτοτε σημαίνοντα ρόλο σε μια μειοψηφική ομάδα της κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας που ψήφιζε συστηματικά εναντίον της κυβέρνησης του Ολάντ. Σ’ αυτό βασίστηκε και η προεκλογική του καμπάνια. Δέχθηκε, όμως, μετά την εκλογή του, μεγάλο πόλεμο από την παραδοσιακή ηγεσία του Σοσιαλιστικού Κόμματος, που πολλοί υποθέτουν ότι θα στηρίξει τον Μακρόν.

Ο «κενός» Μακρόν

gallia1

Ο Μακρόν πηγαίνει εξαιρετικά στις δημοσκοπήσεις. Ποιες είναι οι θέσεις του;
Ο Μακρόν είναι ένα αδειανό πουκάμισο. Και ως τέτοιο αποτελεί ένα αντιπροσωπευτικό δείγμα του κενού που δημιουργήθηκε στη γαλλική πολιτική σκηνή με την πτώση των δύο παραδοσιακών της πόλων. Είναι πολύ νέος, 39 χρονών. Έχει σπουδάσει φιλοσοφία και στη συνέχεια ήταν βοηθός του γάλλου φιλοσόφου Πωλ Ρικέρ. Στη συνέχεια εργάστηκε για τα τραπεζικά ιδρύματα του Ρόθτσιλντ και έκανε περιουσία. Από εκεί έγινε σύμβουλος του Ολάντ, έχοντας σχέσεις με νεοφιλελεύθερες φιγούρες, όπως ο Ζακ Αταλί, και στη συνέχεια υπουργός Οικονομίας μέχρι που παραιτήθηκε λίγους μήνες μετά.
Θυμίζει λίγο τον Μπλερ τα πρώτα χρόνια της καριέρας του: αρκετά ελκυστικός, ήπιος, χωρίς προσωπικά σκάνδαλα. Ο πολιτικός του λόγος, ωστόσο, είναι απόλυτα κενός. Είναι προφανώς νεοφιλελεύθερος, με ισχυρή δέσμευση στην ΕΕ και στη διατήρηση όλων των περιορισμών της στις δαπάνες και στις εφαρμοζόμενες πολιτικές. Ισχυρίζεται ότι δεν είναι ούτε αριστερός ούτε δεξιός, αλλά θέλει να πάρει τις καλές ιδέες και από τους δύο πόλους του πολιτικού φάσματος. Μοιάζει με ένα ρομπότ που έχει κατασκευαστεί για να είναι αρεστό σε όλους, αλλά κάτι πάνω του δεν μοιάζει σωστό.

Είναι τόσο δημοφιλής λόγω της ανησυχίας που προκαλούν οι υποψηφιότητες της ακροδεξιάς και της αριστεράς;
Είναι δημοφιλής γιατί είναι ένας μη πολιτικός πολιτικός. Δεν έχει εκλεγεί ποτέ, η θητεία του στο ΣΚ ήταν πολύ σύντομη, δεν συμμετείχε στην εσωκομματική ζωή σοβαρά. Προέρχεται από την «κοινωνία των πολιτών». Εμφανίζεται ως φρέσκια προσωπικότητα, που δεν έχει «λερωθεί» από την ανικανότητα και τη διαφθορά της παραδοσιακής πολιτικής τάξης.
Δεύτερον, θεωρείται ικανός να περάσει νεοφιλελεύθερες μεταρρυθμίσεις αποτελεσματικότερα σε σχέση με τα παραδοσιακά αριστερά και δεξιά κόμματα. Υποστηρίζει ότι το υπουργικό του συμβούλιο θα αποτελείται από επιχειρηματίες, ανθρώπους της κοινωνίας των πολιτών και εκπροσώπους τόσο της Δεξιάς όσο και της Αριστεράς. Πρόκειται πραγματικά για την ονείρωξη όσων θέλουν να ξεφορτωθούν την παραδοσιακή διάκριση Αριστεράς-Δεξιάς υπέρ μιας συναινετικής πολιτικής του ακραίου κέντρου στην οποία δεν θα εμπλέκονται τα κόμματα. Τέλος, κερδίζει και από τη θεωρία της χρήσιμης ψήφου καθώς θεωρείται ως ο επικρατέστερος αντίπαλος της Λεπέν στο δεύτερο γύρο, με δεδομένο ότι το κεντρικό ζήτημα είναι να κρατηθεί η Μαρίν Λεπέν εκτός των Ηλυσίων Πεδίων.

Η αριστερή πρόκληση

gallia2

Ας έρθουμε και στην αριστερή πρόκληση. Που στέκεται πολιτικά ο Μελανσόν; Πώς σχετίζεται με το περσινό κύμα διαδηλώσεων;
Ο Μελανσόν ήταν τροτσκιστής στα νιάτα του και τη δεκαετία του 1970 μπήκε στο Σοσιαλιστικό Κόμμα. Ήταν από τους νεότερους γερουσιαστές του και κοντά στον Μιτεράν, τον οποίον ακόμα θεωρεί πολιτικό πρότυπο. Ήταν, όμως, συνεπώς στην αριστερή μειοψηφία του κόμματος τις δεκαετίες του 1980 και 1990.
Μετατοπίστηκε το 2005 κατά τη διάρκεια της καμπάνιας για το ευρωσύνταγμα που συνταγματοποιούσε το νεοφιλελευθερισμό στην ΕΕ. Ολόκληρο το οικονομικό, πολιτικό και μιντιακό κατεστημένο υπερασπιζόταν τη συνθήκη, αλλά στο τέλος κέρδισε η πολύ δημοφιλής καμπάνια εναντίον της. Ο Μελανσόν συμμετείχε στην καμπάνια και νομίζω ότι διαπίστωσε τελικά ότι υπάρχει ζωή και εκτός του ΣΚ. Μερικά χρόνια μετά εγκατέλειψε το κόμμα, για να δημιουργήσει το δικό του σχηματισμό, το Κόμμα της Αριστεράς, που σχημάτισε με το ΚΚΓ και άλλες δυνάμεις το Αριστερό Μέτωπο. Το 2012 κατέβηκε μ’ αυτό το σχήμα και κέρδισε το καθόλα αξιοσέβαστο 11%.
Περιγράφει τον εαυτό του σαν δημοκράτη σοσιαλιστή, ταυτιζόμενος με τον Μιτεράν και το παραδοσιακό αριστερό ρεύμα εντός του ΣΚ. Είναι, ωστόσο, ενδιαφέρον υποψήφιος, καθώς είναι πολύ αποτελεσματικός συνομιλητής και ρήτορας. Είναι επίσης πολύ αστείος και έχει μακράν το ευρύτερο πολιτισμικό υπόβαθρο απ’ όλους τους άλλους υποψηφίους. Στην πραγματικότητα περιγράφει με χαρά τον εαυτό του ως διανοούμενο και έχει το πιο φιλόδοξο όραμα μεταξύ των δυνάμεων της Αριστεράς.
Υπάρχουν πολλά προβληματικά σημεία στο πολιτικό του όραμα, αλλά κανείς δεν μπορεί να αρνηθεί ότι πρόκειται για ένα πολύπλοκο πρόγραμμα σχετικά με τη γεωπολιτική, την οικολογία και το Σύνταγμα. Θέλει να συγκροτήσει μια συνταγματική συνέλευση, που θα εγκαθιδρύσει την «Έκτη Δημοκρατία» και θα σπάσει δια παντός τους δεσμούς με το «προεδρικό-μοναρχικό» σύστημα που εισήγαγε ο Ντε Γκωλ το 1958 και είναι εξαιρετικά συγκεντρωτικό, προσωποπαγές και αντιδημοκρατικό. Ισχυρίζεται, δε, ότι στη συνέχεια θα παραιτηθεί από την προεδρία μόλις δημοψηφισματικά εγκριθεί η συνταγματική μεταρρύθμιση. Το πρόγραμμά του είναι πλούσιο και πολύπλοκο, με μεγαλύτερο βάθος από των υπολοίπων αριστερών υποψηφίων.

Στοιχεία κριτικής

Πώς θα το χαρακτήριζες;
Είναι ένα αριστερό σοσιαλδημοκρατικό πρόγραμμα που μπορεί, όμως, να ενσωματώσει καινούργια θεματικές, όπως για παράδειγμα την οικολογία. Έχει δηλώσει τη μεταμέλειά του για την προηγούμενη αριστερή ταυτότητα, που ήταν προσδεδεμένη στην αέναη μεγέθυνση και την εντατική παραγωγικότητα. Τώρα προωθεί την ιδέα του οικολογικού σχεδιασμού που ενώνει το αριστερό σχήμα του σχεδιασμού με την ιδέα της οικολογίας, λέγοντας ότι μόνο έτσι μπορούν οι οικολογικοί κίνδυνοι να αντιμετωπιστούν συστηματικά και ρεαλιστικά. Θέλει να εισάγει στο Σύνταγμα έναν «πράσινο κανόνα», σύμφωνα με τον οποίο κανέναν φυσικός πόρος δεν μπορεί να εξαχθεί από τη Γη, αν δεν μπορεί να αντικατασταθεί. Πρόκειται για έναν παραδοσιακό, αριστερό σοσιαλδημοκράτη, ο οποίος έχει καταφέρει να ανανεώσει τον εαυτό του με νέες θεματολογίες και νέους τρόπους επικοινωνίας.

Στις δημοσκοπήσεις βρίσκεται κοντά στο 20%, ποσοστό σημαντικό.
Η καμπάνια του είναι πολύ αποτελεσματική. Στα τηλεοπτικά ντιμπέιτ, όλοι θεώρησαν ότι ήταν ο καλύτερος μαζί με τη Λεπέν. Ο τρόπος με τον οποίον αρνήθηκε να δώσει τυποποιημένες απαντήσεις και να κοροϊδέψει τους συνυποψηφίους τους ήταν πολύ επιδραστικός. Κάποια στιγμή η Λεπέν τον κατηγόρησε ότι μιλάει σαν τον Ροβεσπιέρο και απάντησε ότι δεν το θεωρεί προσβολή. Υπάρχει πραγματικά μια δυναμική υπέρ της υποψηφιότητάς του αυτή τη στιγμή.
Ωστόσο υπάρχει σημαντική κριτική στη στάση που κρατάει σε πολλά θέματα και τη πολιτική του μεθοδολογία. Η τωρινή του καμπάνια διαφέρει από την αντίστοιχη του 2012 τουλάχιστον σε ένα σημαντικό ζήτημα. Το 2012 συμμετείχε ως υποψήφιος του Αριστερού Μετώπου. Τώρα δημιούργησε ένα εντελώς νέο σχηματισμό που λέγεται «Ανυπότακτη Γαλλία», ο οποίος ουσιαστικά δεν έχει καμιά οργανωτική υπόσταση. Παράτησε το Κόμμα της Αριστεράς, δικό του δημιούργημα, και διεξάγει μια πολύ προσωποκεντρική καμπάνια που αναπαράγει πολλά προβληματικά στοιχεία, όπως η εστίαση σε μια χαρισματική προσωπικότητα και η απουσία δημοκρατικών δομών για την οικοδόμηση οργανώσεων βάσης.
Ένα ακόμη σημείο κριτικής σχετίζεται με πιο μακροπρόθεσμες προοπτικές της πολιτικής του. Ο Μελανσόν περιγράφει τον εαυτό του ως δημοκρατικό σοσιαλιστή και παίρνει αυτό τον ορισμό πολύ σοβαρά. Περιγράφει το όραμα της Έκτης Δημοκρατίας ως τη συνέχεια της παράδοσης της γαλλικής Δημοκρατίας που φτάνει ως τη Γαλλική Επανάσταση. Φυσικά υπάρχουν πολλά θετικά στοιχεία στην παράδοση αυτή, αλλά υπάρχει επίσης και η σκοτεινή πλευρά της αποικιοκρατίας και του αποκλεισμού πολλών κοινωνικών ομάδων, που δεν θέλει να αντιμετωπίσει. Αυτό σημαίνει ότι σε ζητήματα όπως η φυλή και η θρησκεία διατυπώνει αφηρημένες, οικουμενικές θέσεις που τελικά φανερώνουν την άρνησή του να αντιμετωπίσει με σοβαρότητα ζητήματα φυλετικού διαχωρισμού ολόκληρων πληθυσμιακών ομάδων στη Γαλλία με καταγωγή από τη Βόρεια Αφρική ή ζητήματα ισλαμοφοβίας. Ταυτίζεται επίσης πολύ με την κοσμική λειτουργία του κράτους που στέκεται εξίσου εναντίον της Καθολικής Εκκλησίας, του Ισλάμ και των άλλων θρησκειών. Δεν βιώνει, όμως, η Καθολική Εκκλησία καταπίεση, αλλά οι Μουσουλμάνοι. Υπάρχει ένα πραγματικό πρόβλημα με την άκαμπτη άρνησή του να πάρει στα σοβαρά το ζήτημα της ισλαμοφοβίας και του ρατσισμού, κάτι που έρχεται σε αντίθεση με τον τρόπο που έχει αντιμετωπίσει διάφορα άλλα ζητήματα όπως η οικολογία, τα δικαιώματα των διεμφυλικών και άλλα ζητήματα που συγκαταλέγονται στα ονομαζόμενα νέα κοινωνικά κινήματα.
Επίσης ταυτίζεται πλήρως με το γαλλικό κράτος. Το αντιμετωπίζει ως τη δημοκρατική μορφή της υπεράσπισης των συμφερόντων των πολιτών. Σε φιλοσοφικό επίπεδο πρόκειται για την επέκταση των χειραφετητικών πρωτοβουλιών της Γαλλικής Επανάστασης, αλλά σημαίνει επίσης και την ταύτιση με το γαλλικό κράτος στη σημερινή του καταπιεστική μορφή. Έτσι, είναι πολύ κολακευτικός με την αστυνομία, το γαλλικό στρατό, συμπεριλαμβανομένων των στρατιωτικών μετώπων που άνοιξε ο Ολάντ. Η μεγαλομανία του λόγου του σχετικά με την επιθυμία του να γίνει η Γαλλία μια ισχυρή δύναμη που πρέπει να επιβεβαιώνει τον εαυτό της είναι θετική από την άποψη της ανεξαρτησία από τις ΗΠΑ και την έξοδο από το ΝΑΤΟ, αλλά και πάλι υπάρχει ταύτιση με ό,τι αποτελεί την κληρονομιά του γαλλικού ιμπεριαλισμού.
Η ταύτιση με το γαλλικό κράτος, την ισχύ του, την ικανότητά του να αξιώνει τη θέση του στο παγκόσμιο γίγνεσθαι είναι προβληματική γιατί σημαίνει ότι δεν μπορεί να αναπτύξει μια ανεξάρτητη αριστερή εξωτερική πολιτική που δεν θα κάνει επικίνδυνες γεωπολιτικές επιλογές που ρέπουν προς τη δικαιολόγηση ορισμένων καθεστώτων.

Υπάρχουν πιθανότητες συνεργασίας ή υποστήριξης μεταξύ Αμόν και Μελανσόν;
Είναι εξαιρετικά απίθανο σενάριο. Πολλοί στην Αριστερά θα ήθελαν ο ένας από τους δύο να αποχωρήσει από τη διεκδίκηση υπέρ μιας μοναδικής αριστερής υποψηφιότητας. Αλλά αυτό δεν σημαίνει αυτόματη μεταφορά των ψήφων από τον ένα στον άλλο υποψήφιο.
Ο Μελανσόν σίγουρα δεν θα αποσύρει την υποψηφιότητά του. Ξεκίνησε ένα χρόνο πριν και έχει τη μεγαλύτερη δυναμική τώρα. Ο Αμόν θα αποσυρθεί μόνο αν καταρρεύσει εντελώς. Πέφτει με πολύ μεγάλο ρυθμό αλλά είναι απίθανο να πάρει τέτοια απόφαση, γιατί θα σήμαινε ουσιαστικά την αυτοκτονία του ΣΚ.

Ποια είναι η θέση του Μελανσόν για την πολιτική της ευρωζώνης σχετικά με την ύπαρξη ελλειμμάτων;
Έχει σημειώσει μεγάλη πρόοδο από το 2012 σ’ αυτό το ζήτημα και πλέον συμμετέχει σε διάφορα συνέδρια σε όλη την Ευρώπη για ένα «Σχέδιο Β΄ για την Ευρώπη». Αν εκλεγεί, θα διαφωνήσει με τη Γερμανία και θα προσπαθήσει να αλλάξει τα κριτήρια των ευρωπαϊκών Συνθηκών με βάση τα οποία επιτρέπεται η χρηματοδότηση μέσω ελλειμμάτων. Αλλά έχει μια εναλλακτική σαν άσσο στο μανίκι του. Δεν θα βρεθεί στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων απροστάτευτος, όπως οι Έλληνες, και αν αντιμετωπίσει αντίσταση θα τεθεί στο τραπέζι ένα είδος εξόδου από το κοινό νόμισμα.
Έχει μια πολιτική πρόταση που περιλαμβάνει την ανυπακοή στις συνθήκες και την προσπάθεια μετασχηματισμού τους και μια εναλλακτική που περιλαμβάνει μια αριστερή στρατηγική για την έξοδο από το ευρώ που θα τεθεί στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων μέσω δημοψηφίσματος.

Τα πιθανά σενάρια

Αν στο δεύτερο γύρο έχουμε δυο υποψηφίους από τη Δεξιά και κανέναν από την Αριστερά, δηλαδή μια μονομαχία μεταξύ Μακρόν και Λεπέν, τι διακυβεύεται με τη νίκη της Λεπέν;
Όλα είναι ανοικτά σ’ αυτό το σενάριο. Θα εξαρτηθεί από την πιθανή κατάκτηση της πλειοψηφίας στις κοινοβουλευτικές εκλογές αργότερα τον Ιούνιο. Αυτό δεν είναι πολύ πιθανό, επομένως μπορεί να υπάρξει μια κατάσταση στην οποία θα έχει εκλεγεί πρόεδρος, αλλά δεν θα έχει την πλειοψηφία στο κοινοβούλιο. Ίσως τότε η Δεξιά προσπαθήσει να έρθει σε μια συμφωνία μαζί της για να εγκριθούν συγκεκριμένα μέτρα, τουλάχιστον.

Με δεδομένη τη δυσαρέσκεια που υπάρχει στη γαλλική κοινωνία για τις εφαρμοζόμενες πολιτικές και την κατάσταση της οικονομίας, τι θα συμβεί αν εκλεγεί ο Μακρόν;
Θα πιέσει για την εφαρμογή νεοφιλελεύθερων μεταρρυθμίσεων με μεγαλύτερη επιμονή από τις προηγούμενες κυβερνήσεις. Θα το καταφέρει μέσω ενός δημόσιου λόγου περί καινοτομιών, ανοιχτών διαδικασιών και ρήξης με το υπάρχον σύστημα. Έχει πλασαριστεί ως ένας αντισυστημικός υποψήφιος, γεγονός ειρωνικό με δεδομένο το κοινωνικό του υπόβαθρο και τη θέση του στο πολιτικό σύστημα. Τα πάντα θα εξαρτηθούν από το επίπεδο της αντίστασης. Θα υπάρξει η ελπίδα ότι η κατάσταση αυτή θα οδηγήσει στην καλυτέρευση των συνθηκών ή θα δημιοργηθεί μια συμμαχία της ριζοσπαστικής αριστεράς και των σωματείων που θα αντιτίθενται σε κάθε του κίνηση; Σ’ αυτό το σημείο επιτρέπονται τόσο οι αισιόδοξες όσο και οι απαισιόδοξες προβλέψεις.

Η συνέντευξη δημοσιεύθηκε στην ηλεκτρονική έκδοση του περιοδικού Jacobin στις 17.04.2017

Μετάφραση: Πέτρος Κοντές

*Ο Σεμπάστιαν Μπάτζεν είναι εκδότης στις εκδόσεις Verso και μέλος της συντακτικής επιτροπής του περιοδικού Historical Materialism.