Συνέντευξη με την Σόνια Γκουαχαχάρα, υποψήφια αντιπρόεδρο της Βραζιλίας

Προσπαθούμε να αρθρωθεί ξανά η ελπίδα

%ce%ba%ce%b1%cf%84%ce%ac%ce%bb%ce%bf%ce%b3%ce%bf%cf%82

 

Η Σόνια Γκουαχαχάρα, η πρώτη ιθαγενής στην ιστορία της Βραζιλίας που είναι υποψήφια αντιπρόεδρος της χώρας, μιλάει στην «Εποχή» για το προεκλογικό κλίμα, τα επίδικα των εκλογών και τη βραζιλιάνικη αριστερά. Η Γκουαχαχάρα είναι ακτιβίστρια για τα δικαιώματα των αυτόχθονων, επικεφαλής της οργάνωσης APIB, που αντιπροσωπεύει περισσότερες από 300 αυτόχθονες εθνοτικές ομάδες, και υποψήφια του PSOL (Κόμμα του Σοσιαλισμού και της Ελευθερίας), σε μια συμμαχία δεκάδων κοινωνικών κινημάτων, με στόχο την προώθηση από «τα κάτω» μιας αριστερής ριζοσπαστικής εναλλακτικής λύσης απέναντι στην κοινωνική και πολιτική κρίση.

Τη συνέντευξη πήρε
ο Δημήτρης Γκιβίσης

Πώς είναι σήμερα τα πράγματα στη Βραζιλία;
Η σημερινή κατάσταση χαρακτηρίζεται από μια συντηρητική επίθεση. Αυτό που ζούμε είναι το ένα πραξικόπημα μετά το άλλο, ενάντια στα θεμελιώδη δικαιώματα που αποκτήθηκαν τα τελευταία 30 χρόνια με το Σύνταγμα του 1988. Η κυβέρνηση του Τεμέρ καταστρέφει με μεγάλη ταχύτητα ό,τι κατακτήθηκε με πολλούς αγώνες. Αυτή η νεοφιλελεύθερη κυβερνητική ατζέντα είναι επικίνδυνη, με την ιδιωτικοποίηση σημαντικών κρατικών επιχειρήσεων, την επίθεση στην εργασία και την απώλεια κοινωνικών και περιβαλλοντικών δικαιωμάτων. Περιλαμβάνει την άγρια επίθεση ενάντια στους αυτόχθονες και στους αφροβραζιλιάνους, την ενίσχυση της εξόρυξης και της βιομηχανίας μεταποίησης αγροτικών προϊόντων, την ιδιωτικοποίηση των υδροφόρων οριζόντων και την ενεργοποίηση μιας αγροτικής ατζέντας που έχει στον πυρήνα της ένα οπισθοδρομικό πρόγραμμα για την ανάπτυξη. Στο κέντρο αυτής της πολιτικής βρίσκεται το κεφάλαιο, με όλες τις συνέπειες που έχει αυτό για τους ανθρώπους. Απλά κοιτάξτε τις δυτικές κοινωνίες, ζουν κάτω από μια σοβαρή κρίση, οικονομική, πολιτική και θεσμική, αλλά και συναισθηματική και πνευματική. Το κεφάλαιο είναι πηγή ενός έργου που δεν έχει τη ζωή στο κέντρο του. Εν τω μεταξύ, διάφορες ομάδες που συνδέονται με την εθνική και διεθνή ελίτ και είναι σε άμεση σχέση με το κερδοσκοπικό κεφάλαιο, συνεχίζουν να εργάζονται για να υποδουλώνουν τους λαούς μας. Εκτός από το μιντιακό, κοινοβουλευτικό, και δικαστικό πραξικόπημα, που έδιωξε μια δημοκρατικά εκλεγμένη πρόεδρο, έχουν κρατούμενο τον Λούλα με μια δικαστική απόφαση γεμάτη σκοτεινά σημεία, που πολλοί γνωστοί δικηγόροι την αμφισβητούν. Όλα γίνονται για να τον κρατήσουν έξω από τις προεδρικές εκλογές, στις οποίες ο ίδιος, ακόμη και τώρα που είναι πολιτικός κρατούμενος, βρίσκεται στην πρώτη θέση των δημοσκοπήσεων. Αυτές οι ισχυρές ομάδες δεν δέχονται ούτε τον ελάχιστο εκδημοκρατισμό του κράτους, και έχουν κερδίσει πολλά χρήματα συναλλασσόμενοι με την κυβέρνηση.

Επιπλέον, βλέπουμε ότι η ρητορική του μίσους κερδίζει έδαφος απέναντι στον αγώνα για τα ανθρώπινα δικαιώματα.
Πράγματι, και αυξάνονται οι επιθέσεις κατά της ζωής ακτιβιστών. Όπως έγινε με την Μαριέλε Φράνκο, δημοτική σύμβουλο στο Ρίο ντε Τζανέιρο, που σκοτώθηκε βίαια τον Μάρτιο σε ένα έγκλημα που εξακολουθεί να είναι ατιμώρητο. Επίσης, στη Βραζιλία γίνονται οι περισσότερες δολοφονίες περιβαλλοντικών ακτιβιστών παγκοσμίως. Επομένως, η στιγμή είναι πολύ σοβαρή και επείγουσα. Μόνο μια αναδιοργάνωση των πολιτικών αγώνων στη βάση και η παρουσίαση ενός νέου πολιτικού σχεδίου, θα μας βοηθήσουν για να βρούμε διεξόδους από αυτήν την κρίση που έχει εδραιωθεί.

Η στιγμή είναι πολύ σοβαρή και επείγουσα

Πώς διαμορφώνεται το πολιτικό σκηνικό δύο περίπου μήνες πριν τις εκλογές;
To τοπίο εξακολουθεί να είναι ανοιχτό και πολύ αβέβαιο. Από τη μια πλευρά, βλέπουμε μια αβεβαιότητα που ξεκινά με την παραβίαση της νομιμότητας και του δημοκρατικού κράτους δικαίου από τους αντιπάλους της Ντίλμα Ρούσεφ και, από την άλλη, μια τεράστια κρίση αντιπροσώπευσης που επηρεάζει την πολιτική, αλλά και τα ΜΜΕ και τη δικαιοσύνη. Αυτά τα δύο στοιχεία υποδηλώνουν την ανάγκη για πολιτική ανανέωση, αφού οι καταστροφικές επιπτώσεις αυτού του θεσμικού φρεναρίσματος έχουν άμεσες συνέπειες στη ζωή των πολιτών, κυρίως των φτωχών, που υποφέρουν από την απώλεια των δικαιωμάτων τους και από την ντροπιαστική παράδοση των πολύτιμων περιουσιακών μας στοιχείων. Αυτό ενισχύει σημαντικά τη δυνατότητα αποδοχής αριστερών προτάσεων και υποψηφιοτήτων που τονίζουν το σημερινό σκηνικό, σε αντίθεση με την αυταρχική κλιμάκωση της Δεξιάς, που αναδεικνύεται ως ο άλλος πόλος σε αυτές τις εκλογές. Αυτή η αβεβαιότητα διευρύνεται περαιτέρω με τη δίωξη του Λούλα και τις αμφιβολίες που υπάρχουν σχετικά με την υποψηφιότητά του. Η αδικία αυτή περιπλέκει την εκλογική διαδικασία. Το δικαίωμά του να κάνει αίτηση για υποψηφιότητα είναι νόμιμο και η απουσία του είναι επιβλαβής για τον προοδευτικό κόσμο, που σήμερα παραμένει σε στασιμότητα.

Αυτή η κατάσταση ποιες προκλήσεις δημιουργεί;
Με αυτή την έννοια, η αναζήτηση εναλλακτικών λύσεων και ενός νέου σχεδίου για τη Βραζιλία είναι απαραίτητη ακόμα περισσότερο. Η επέκταση της εκλογικής συζήτησης πέρα από την υπόθεση της ποινικοποίησης και της δικαστικής διαμάχης είναι θεμελιώδης. Θα είναι αυτό που, κατά τη γνώμη μας, θα καθορίσει τους επόμενους δύο μήνες. Οι άνθρωποι έχουν κουραστεί από αυτό το παιχνίδι, και έχουν συνειδητοποιήσει ότι είναι απαραίτητη η αλλαγή χωρίς να χαθούν αυτά που έχουμε ήδη κατακτήσει αυτόν τον αιώνα.

Οι πολιτικές προτεραιότητες

Ποια είναι τα κυριότερα σημεία της εκλογικής σας πλατφόρμας;
Πρώτον, πρέπει να καταργηθούν όλα τα παράνομα κυβερνητικά μέτρα που ψήφισε ο Τεμέρ, όπως, για παράδειγμα, η συνταγματική τροποποίηση του ανώτατου ορίου δαπανών που παγώνει για 20 χρόνια τις επενδύσεις στην υγεία, την εκπαίδευση και την κοινωνική πρόνοια, κάτι που είναι παράλογο. Από οικονομική άποψη, είναι προτεραιότητά μας να αντιμετωπίσουμε την έντονη στρέβλωση του φορολογικού συστήματος. Θέλουμε να κάνουμε μια φορολογική μεταρρύθμιση για να πληρώνουν οι πλούσιοι περισσότερους φόρους και οι φτωχοί λιγότερους. Στη Βραζιλία, έξι άνθρωποι συγκεντρώνουν τον ίδιο πλούτο με εκατό εκατομμύρια Βραζιλιάνους, από τους οποίους οι τράπεζες αυξάνουν τα κέρδη τους κατά 21%. Είναι ακόμα σημαντικό να γίνει μια πολιτική μεταρρύθμιση, να εργαστούμε για τον εκδημοκρατισμό των ΜΜΕ, που σήμερα είναι ολιγοπώλια στα χέρια έξι οικογενειών, εκτός από αυτά που ανήκουν στις εκκλησίες και στους πολιτικούς. Επίσης είναι απαραίτητο να αντιμετωπίσουμε το θέμα της δημόσιας ασφάλειας, θέτοντας τη ζωή στο επίκεντρο. Αυτό σημαίνει, για παράδειγμα, το τέλος του πολέμου κατά των ναρκωτικών, μια πολιτική που δεν λειτούργησε μέχρι στιγμής, εκτός από τη συζήτηση για την αποστρατιωτικοποίηση της αστυνομίας. Οι πολιτικές εκπαίδευσης και πολιτισμού, το δικαίωμα όλων στην πόλη και το περιβάλλον, η μηδενική αποψίλωση των δασών και οι πολιτικές ενεργειακής μετάβασης, είναι επίσης θέματα μεγάλης σημασίας για εμάς. Συνηθίζω να λέω ότι ο αγώνας για τη μητέρα Γη είναι η μητέρα όλων των αγώνων, θεωρώντας αυτήν την ατζέντα ζωτικής σημασίας για την επιβίωση του είδους μας. Ο πλανήτης δεν μπορεί να ζήσει πάνω από 50 χρόνια σε αυτό το πλαίσιο. Για τη δημιουργία του κυβερνητικού μας προγράμματος ακολουθούμε μια ενισχυμένη συμμετοχική διαδικασία. Υπάρχουν 17 ομάδες εργασίας που διατυπώνουν προτάσεις οι οποίες συζητούνται σε εκδηλώσεις που γίνονται σε ολόκληρη τη Βραζιλία, εκτός από τις προτάσεις που αποστέλλονται μέσω διαδικτύου. Με αυτόν τον τρόπο θα ολοκληρώσουμε το πρόγραμμά μας.

Νέος κύκλος αγώνων για την Αριστερά

Πώς συνεχίζεται η προεκλογική σας εκστρατεία;
Είμαστε σε ένα συνεχές ταξίδι σε όλη τη χώρα. Μαζί με τον Γουιλιέρμε Μπούλος [σσ. υποψήφιος πρόεδρος της Βραζιλίας με το PSOL και επικεφαλής του MTST (Κίνημα Αστέγων)] είμαστε σε συνεχή κινητικότητα για να ακούσουμε τους ανθρώπους και βρισκόμαστε στη διάθεση τους σε μια διαδικασία για να αρθρωθεί ξανά η ελπίδα. Οι άνθρωποι δεν εμπιστεύονται πια την πολιτική, νοιώθουν απογοητευμένοι από όλα όσα συνέβησαν τα τελευταία χρόνια. Δεν φανταζόμασταν ότι η δημοκρατία μας ήταν τόσο εύθραυστη, όπως αποδείχτηκε στην πράξη. Γνωρίζαμε ότι ήταν απαραίτητο να προχωρήσουμε ακόμα πολύ περισσότερο από την άποψη της κοινωνικής συμμετοχής, και ως αυτόχθονες αυτό το συναίσθημα είναι ακόμη πιο βαθύ, αλλά το πραξικόπημα έδειξε ότι τα θεσμικά μας όργανα παραμένουν πολύ εύθραυστα και ευάλωτα στα πιο ισχυρά συμφέροντα. Πρέπει να πλησιάσουμε την κοινωνία και να την εμπνεύσουμε, να δείξουμε ότι είναι δυνατό να οικοδομήσουμε το μέλλον που θέλουμε, από τα κάτω προς την κορυφή και μέσα από μια πλουραλιστική συλλογική διαδικασία. Η πρότασή μας αντιπροσωπεύει έναν αγώνα και μια εναλλακτική δομή πραγματικής δημοκρατίας, που δίνει χώρο στις γυναίκες, στους ιθαγενείς, στους αφροβραζιλιάνους, στους μαύρους, στους LGBTQ, στη νεολαία,και σε μια ποικιλομορφία φωνών και πολιτισμών που σήμερα δεν εκπροσωπούνται στη θεσμική πολιτική. Θέλουμε με την υποψηφιότητά μας να τρέξουμε το 2018 με ένα πρόγραμμα του 21ου αιώνα, το οποίο ενέχει τη ζωή στον πυρήνα του, την ευτυχία ως κοινωνικό πρόταγμα, και ένα άλλο αναπτυξιακό μοντέλο παράλληλα με την ευζωία. Και έχουμε την ανυπομονησία αυτή η χρονιά να είναι η αρχή ενός νέου κύκλου αγώνων για την Αριστερά.

Τι προοπτικές υπάρχουν για τους αγώνες ενάντια στον νεοφιλελευθερισμό στη Βραζιλία;
Υπάρχουν προοπτικές. Συνεχίζοντας τον αγώνα, όπως πάντα έκαναν οι αυτόχθονες, αντιστεκόμενοι στις χειρότερες συγκυρίες, και προχωρώντας σε περιόδους ευνοϊκών ανέμων. Χρειάζεται ένα έργο που θα ανάψει ξανά την ελπίδα μέσω της αναδιοργάνωσης των οργανώσεών μας. Παράλληλα, η παρουσίαση ενός προγράμματος που να ξεπερνάει το διεστραμμένο στάδιο στο οποίο βρισκόμαστε βυθισμένοι σήμερα. Μόνο οι μόνιμοι και δικτυωμένοι αγώνες θα επιτρέψουν να οικοδομηθεί μια πραγματική δημοκρατία.

Σημ: Το PSOL δημιουργήθηκε το 2004, μετά τη διαγραφή που έκανε το Εργατικό Κόμμα στα μέλη του που διαφωνούσαν με τις κυβερνητικές πολιτικές του Λούλα.