Συνέντευξη με τον Εντγκάρντο Αράγια, υποψήφιο πρόεδρο της Κόστα Ρίκα

givisis

 

Πέρα από τις εκλογές δίνουμε και έναν «πόλεμο θέσεων»

 

Την συνέντευξη πήρε ο Δημήτρης Γκιβίσης

 

Με τις σημερινές εκλογές στην Κόστα Ρίκα, ξεκινάει ο κύκλος των φετινών κρίσιμων εκλογικών αναμετρήσεων (ακολουθούν Μεξικό, Παραγουάη, Κολομβία, Βραζιλία και Βενεζουέλα) που θα καθορίσουν σε μεγάλο βαθμό το αν θα συνεχιστεί, ή όχι, η συντηρητική αντεπίθεση εναντίον των προοδευτικών κυβερνήσεων της Κεντρικής και Λατινικής Αμερικής. Ο Εντγκάρντο Αράγια, υποψήφιος της κοσταρικανής Αριστεράς (Frente Amplio), μιλάει στην «Εποχή» για τα επίδικα των εκλογών, τις προτάσεις της Αριστεράς,  και την  επόμενη μέρα. 

 

-Τι σημαίνουν οι σημερινές εκλογές για το μέλλον της Κόστα Ρίκα;

-Οι εκλογές αυτές έχουν την ιδιαιτερότητα ότι σηματοδοτούν την ρήξη με το δικομματισμό που υπάρχει από τις αρχές του 21ου αιώνα, ο οποίος οδήγησε σε μια συντηρητική πολιτική στο ζήτημα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και σε μια πρωτοφανή οικονομική ύφεση. Είναι σημαντικό, ότι στην προεκλογική περίοδο αναδείχτηκε η αποτυχία των φονταμενταλιστικών και συντηρητικών κομμάτων σε μια σειρά ζητημάτων. Παράλληλα όμως, είδαμε και την εμφάνιση ξενοφοβικών, ομοφοβικών και ρατσιστικών αντιλήψεων και ενεργειών από αρκετούς υποψηφίους. Σήμερα, η παρουσία αυτών των πολιτικών κυριαρχεί στην Νομοθετική Συνέλευση (σημ: αναφέρεται στη Βουλή), και συγκεκριμένα στα τρία συντηρητικά θρησκευτικά κόμματα που στις εκλογές στηρίζουν τον Φαμπρίτσιο Αλβαράντο του Ευαγγελικού Κόμματος Εθνικής Αποκατάστασης. Αυτές οι εκλογές αντιπροσωπεύουν έναν αγώνα, πραγματικό και συμβολικό, μεταξύ δύο κόσμων και δύο πολιτισμών. Έναν αγώνα ενάντια στις κραυγές του μίσους και του κοινωνικού αποκλεισμού, και συγχρόνως ενάντια στο κυρίαρχο οικονομικό μοντέλο. Η πάλη αυτή συνδυάζεται επίσης με την σύγκρουση απέναντι στους κοινωνικοπολιτικούς θεσμούς που αναπαράγουν τις συντηρητικές αξίες και την υπερθρησκευτική κατήχηση. Η προσπάθειά μας στηρίζεται σε μια ενεργή συμμετοχή πολύ πιο κοινωνικοποιημένη από κοινωνική άποψη. Γιατί πέρα από τις εκλογές, δίνουμε και έναν «πόλεμο θέσεων» με Γκραμσιανούς όρους, όπου η διαφωνία επί του πολιτικού γίνεται μέσα από την δομή/κατασκευή του κοινού πολιτικού νοήματος.

-Ποια είναι τα κυριότερα σημεία της εκλογικής σας πλατφόρμας;

-Στόχος του Frente Amplio είναι η αναστροφή του κυρίαρχου οικονομικού μοντέλου και η αύξηση των θέσεων εργασίας. Προτείνουμε οι κρατικές επιχορηγήσεις να κατευθύνονται  στην πραγματική οικονομία, για παράδειγμα, να δοθεί μια ώθηση στις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις που βρίσκονται στις αγροτικές περιοχές και χρησιμοποιούν την τοπική χειρωνακτική εργασία. Επιδιώκουμε τον ηγετικό ρόλο του κράτους στα δημόσια κατασκευαστικά έργα, και θέλουμε οι κρατικές επιχειρήσεις να αποκτήσουν δυναμική για να μπορέσουν να γίνουν ανταγωνιστικές σε διεθνές επίπεδο. Δίνουμε μετωπική πάλη απέναντι στη διαφθορά και στους κομπραδόρους που βγάζουν εκατομμύρια από τα δημόσια ταμεία σε βάρος της κοσταρικανής κοινωνίας. Κάνουμε συγκεκριμένες προτάσεις για σημαντικές αλλαγές στο σημερινό μοντέλο της ενεργειακής παραγωγής, και δίνουμε λύσεις για μια Κόστα Ρίκα που περνάει στην εποχή μετά το πετρέλαιο στις επόμενες δεκαετίες. Επίσης, στις προτεραιότητές μας είναι μια προοδευτική μεταρρύθμιση του κράτους, και μια φορολογική μεταρρύθμιση που θα επιλύσει τα προβλήματα που υπάρχουν σήμερα.

-Και για τα δικαιώματα;

-Είμαστε οι μόνοι που με συνέπεια υπερασπιζόμαστε τις ελευθερίες και τα δικαιώματα για όλους/ες, χωρίς διακρίσεις ή δισταγμούς.  Γνωρίζουμε ότι στις σημερινές συνθήκες του υψηλού βαθμού συντηρητισμού, για πολλούς η υπεράσπιση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων φαίνεται να είναι ένα «λάθος», όμως για το Frente Amplio είναι προτεραιότητα το να υπερασπιζόμαστε, και να διευρύνουμε, τα δικαιώματα και τους χώρους ελευθερίας.

-Πως ερμηνεύεις το γεγονός ότι το 40% των ψηφοφόρων εξακολουθεί να είναι αναποφάσιστο; Μπορούμε να πούμε ότι αυτό αποτυπώνει και την γενικότερη δυσαρέσκεια που επικρατεί σε μεγάλα τμήματα της κοινωνίας, καθώς και μια έλλειψη εμπιστοσύνης στους θεσμούς, η οποία αυξήθηκε μετά το σκάνδαλο «cementazo»; (σημ: το μεγαλύτερο πολιτικό σκάνδαλο των τελευταίων χρόνων στην Κόστα Ρίκα αποκαλύφθηκε στα μέσα του 2017, και οι έρευνες αποκάλυψαν την εμπλοκή επιχειρηματιών και στελεχών τριών πολιτικών κομμάτων).

-Είναι ένα μίγμα των δύο αυτών παραγόντων, καθώς και αρκετών άλλων. Στην πραγματικότητα υπάρχει δυσαρέσκεια, η οποία απεικονίζεται από την απάθεια και την απογοήτευση. Η «αναποφασιστικότητα» σχετίζεται επίσης με την κρίση της αξιοπιστίας των πολιτικών κομμάτων, η οποία έχει παρουσιαστεί από τα τέλη της δεκαετίας του ’90. Η έλλειψη αξιοπιστίας στα πολιτικά θεσμικά όργανα, αφορά κυρίως τα πολιτικά κόμματα που έχουν δημιουργήσει δίκτυα διαφθοράς στους δημόσιους οργανισμούς προς όφελος επιχειρηματιών και επιχειρηματικών ενώσεων. Αυτό το φαινόμενο της συστημικής διαφθοράς είναι διαχρονικό και εμφανίζεται σε διάφορες μορφές. Η φθορά των κομμάτων ως νόμιμων δομών, μολονότι είναι οι μοναδικοί νόμιμοι φορείς της εκτελεστικής εξουσίας, είναι ένας κρίσιμος παράγοντας. Ωστόσο, έρευνες έχουν διαπιστώσει ότι μπορεί η αποχή και η αναποφασιστικότητα να παρουσιάζονται με διαφορετικό τρόπο σε κάθε εκλογική διαδικασία, που συνδέεται με τους περιστασιακούς παράγοντες που δημιουργούν μια «συγκυριακή αναποφασιστικότητα», αλλά αυτό που είναι εμφανές είναι ότι υπάρχει ένας πυρήνας όλο και πιο απογοητευμένος και πολιτικά απαθής. Αυτό αντιπροσωπεύει μια πρόκληση για την ίδια τη δημοκρατία στα κόμματα, ειδικά στο Frente Amplio, που δημιουργήθηκε για να καταπολεμήσει τη διαφθορά, τις κοινωνικές αδικίες, και το αρπακτικό καπιταλιστικό μοντέλο που δημιουργεί όλο και περισσότερη φτώχεια και κοινωνική ανισότητα. Το «cementazo» ήταν η αφορμή για να δεχτούν ξανά επιθέσεις τα δημόσια θεσμικά όργανα από τα διάφορα ιδιωτικά συμφέροντα, και είχε ισχυρό αντίκτυπο στις τάξεις του κυβερνώντος PAC (Κόμμα Δράσης του Πολίτη), του PLN (Κόμμα Εθνικής Απελευθέρωσης), και του PUSC (Κόμμα Κοινωνικής Χριστιανικής Ενότητας). Το «cementazo» έδειξε επίσης την αδυναμία των νόμων και των αρμόδιων θεσμικών οργάνων για να σταματήσουν τις περιπτώσεις διαφθοράς, και να σπάσουν τις σχέσεις επιρροής και την ικανότητα διείσδυσής τους στις εξουσίες της δημοκρατίας.

-Πως είναι σήμερα η κατάσταση στην Κόστα Ρίκα;

givisis2

-Ο πληθυσμός της Κόστα Ρίκα είναι περίπου 5.000.000 άνθρωποι, εκ των οποίων το 20% ζει σε συνθήκες φτώχειας και ακραίας φτώχειας, και η ανεργία είναι στο 9,4%, αλλά στη νεολαία και στις γυναίκες φτάνει στο 48% και 12,4% αντίστοιχα. Το δημοσιονομικό έλλειμμα έκλεισε το 2017 σε 6%, και το σημαντικό πρόβλημα στη χρηματοδότηση της κεντρικής κυβέρνησης έχει δημιουργήσει προβλήματα στην κοινωνική ασφάλιση και στις συντάξεις. Η κεντροδεξιά κυβέρνηση ήταν «προσεκτική» στο να μην αγγίξει τα κυρίαρχα οικονομικά συμφέροντα, και δεν κατάφερε να προωθήσει μια προοδευτική φορολογική μεταρρύθμιση, να διορθώσει τα δημόσια οικονομικά, και να αντιμετωπίσει το έλλειμμα. Η Κόστα Ρίκα έχει ταξιδέψει ανάμεσα σε οικονομικά μοντέλα διαφορετικών ιδεολογικών και πολιτικών προσεγγίσεων. Από τη δεκαετία του ΄80 και του ΄90 βρίσκεται αντιμέτωπη με την πολιτική του ελεύθερου εμπορίου, την απελευθέρωση των αγορών, και τις διαρθρωτικές προσαρμογές από το ΔΝΤ και την Παγκόσμια Τράπεζα, ψάχνοντας συνεχώς τις δημοσιονομικές περικοπές και την αλλαγή στο μοντέλο παραγωγής και στο θεσμικό επίπεδο. Αν και η Κόστα Ρίκα δεν υιοθετεί ριζικά αυτές τις θέσεις, η αλήθεια είναι ότι το «πλαίσιο ρυθμίσεων» διευκολύνει σε μεγάλο βαθμό την οικονομική και πολιτική ελίτ, και έχει βοηθήσει στην ανάπτυξη ισχυρών δεσμών μεταξύ των επιχειρήσεων, του κράτους, και των δύο μεγάλων κόμματων (PLN – Κόμμα Εθνικής Απελευθέρωσης, και PUSC – Κόμμα Κοινωνικής Χριστιανικής Ενότητας).

-Υπάρχουν κοινωνικές αντιστάσεις;

-Στις αρχές του 21ου αιώνα ξεκίνησε μια διαδικασία κοινωνικής και πολιτικής αναδιοργάνωσης στις αριστερές και προοδευτικές οργανώσεις, κυρίως στο αδύναμο Λαϊκό Αγωνιστικό Κόμμα (πρώην Κομμουνιστικό Κόμμα), και στα συνδικάτα, που έδωσαν την μάχη κατά τα πρώτα χρόνια εφαρμογής της πολιτικής της προσαρμογής. Αυτή η δυναμική σήμερα βρίσκεται απέναντι σε ένα συντηρητικό μπλοκ που εμποδίζει την πρόοδο στα ανθρώπινα δικαιώματα, και το οποίο αποτελείται από ορισμένα πολιτικά κόμματα, θρησκευτικές ομάδες και ΜΜΕ, που δημιουργούν μια πολύπλοκη κοινωνική και πολιτική κατάσταση, όπου η Αριστερά πρέπει να ονομαστεί ως η συνειδητή έξοδος από τον «πολιτισμικό σκοταδισμό» και από τις οικονομικές καταστροφές του νεοφιλελεύθερου μοντέλου των περικοπών.

-Βλέπεις ελπιδοφόρες προοπτικές για την κοσταρικανή Αριστερά;

-Φυσικά, υπάρχει μια ιστορική ευθύνη που έχει η Αριστερά στη χώρα αυτή. Στο παρελθόν, ήταν αυτή που προώθησε τις κοινωνικές εγγυήσεις που ήρθαν για να προστατεύσουν τα λαϊκά συμφέροντα και την εργατική τάξη, πχ. προώθησε τις διαδικασίες της αστικοποίησης, παρέχοντας στέγαση στις οικογένειες που δεν είχαν, κλπ. Σήμερα η Αριστερά πρέπει να επανεξετάσει πολλές από τις ενέργειες και τις θέσεις της, να αξιολογήσει τη δράση της, να σκεφτεί την εθνική κατάσταση, και να δράσει επ’ αυτού. Βασιζόμαστε κυρίως στην νεολαία, μια γενιά που αποφάσισε να μην ποντάρει στο PLN και το PUSC, που οραματίζεται ότι ένας άλλος κόσμος είναι εφικτός, και ότι μια άλλη μορφή οργάνωσης είναι απαραίτητη. Σε αυτές τις εκλογές, σε όλη τη χώρα είναι πάρα πολλοί οι νέοι άνθρωποι που συμμετέχουν στην εκστρατεία του Frente Amplio. Γνωρίζουμε ότι οι διαδικασίες της ενίσχυσης πρέπει να γίνονται με συνεχή τρόπο, επομένως είναι θεμελιώδες ζήτημα η στρατηγική για το Frente Amplio. Βέβαια, υπάρχουν οι προϋποθέσεις, ξεκινάμε όμως από την ιδέα ότι οι συνθήκες δεν δίδονται και, συχνά, σχεδόν πάντα, πρέπει να οικοδομηθούν, για να συσπειρωθούν στην συνέχεια τα κοινωνικά στρώματα που πλήττονται από την κυρίαρχη πολιτική. Μαζί με τη νεολαία, οι κύριοι σύμμαχοί μας είναι όλοι εκείνοι που έχουν πληγεί κατά τον ένα ή τον άλλο τρόπο από τη διαφθορά, την κοινωνική ανισότητα, τη φτώχεια και τη θεσμική παραμέληση. Oι γεωργοί, οι αλιείς, οι εργαζόμενοι στον ιδιωτικό τομέα και στο δημόσιο, οι όλο και περισσότερο επισφαλείς εργαζόμενοι, οι γυναίκες που πλήττονται από την ανεργία Από την άλλη πλευρά, πρέπει να αλλάξουμε το κομματικό – κοινωνικό κίνημα και τα συνδικάτα. Εάν η Αριστερά επιθυμεί να αναπτυχθεί, πρέπει να ξεκινήσει να συγκεντρώνει τα κοινωνικά κινήματα των κοινοτήτων, εκείνους τους μικρούς πυρήνες που μπορούν να γίνουν μια κοινωνική, ή και εκλογική, «χιονοστιβάδα. Οι συνθήκες δεν δίδονται έτσι όπως τις θέλουμε, ωστόσο το καθήκον ενός αριστερού κόμματος είναι πάντα, και θα είναι, η οικοδόμηση των πολιτικών και κοινωνικών συνθηκών που θα αντιστρέψουν την καθιερωμένη τάξη, με μια συνεκτική πολιτική συμμαχιών, στρατηγικών κινήσεων μεταξύ των οργανωμένων ομάδων, θεσμικών ενεργειών, και συλλογικών κοινωνικών δράσεων. Θα μπορέσουμε να δημιουργήσουμε τις ευνοϊκές συνθήκες όταν ξεπεράσουμε τις διαφορές και καταφέρουμε να βρούμε τα κοινά για να τα ενώσουμε.

 

Σημ: Το Frente Amplio (Ευρύ Μέτωπο) δημιουργήθηκε το 2004 και είναι η τρίτη πολιτική δύναμη στη Βουλή της Κόστα Ρίκα.