Συνέντευξη με τον Γκάβιν Ράε, συνιδρυτή του αριστερού ινστιτούτου Naprzód.

Οι ακροδεξιές και εθνικιστικές ομάδες έχουν ενισχυθεί από την κυβερνητική πολιτική

 

 

 

 

 

 

 

Η ριζοσπαστική Αριστερά, αν και αδύναμη, είναι ενεργή στην Πολωνία

 

Η στρατηγική της πολωνικής κυβέρνησης είναι να ωθήσει την Ευρωπαϊκή Ένωση σε μια περισσότερο ακροδεξιά και συντηρητική κατεύθυνση, λέει στην «Εποχή» ο Γκάβιν Ράε, καθηγητής Κοινωνιολογίας στο Πανεπιστήμιο Κοζμίνσκι της Βαρσοβίας. Συγχρόνως ο Ράε, που είναι συνιδρυτής του αριστερού Ινστιτούτου Naprzód, το οποίο είναι μέλος του ευρωπαϊκού δικτύου Transform!, αναφέρει ότι η εθνικιστική ιδεολογία που προωθείται από το PiS έχει αυξήσει το μίσος και τη βία σε μεγάλα τμήματα της πολωνικής κοινωνίας.

 

Τη συνέντευξη πήρε
ο Δημήτρης Γκιβίσης

Ποια είναι η τρέχουσα κατάσταση στην Πολωνία;
Η Πολωνία βρίσκεται σε μια πολύ αντιφατική κατάσταση. Αφενός, έχει υποστεί κάποια από τα υψηλότερα επίπεδα οικονομικής ανάπτυξης στη διάρκεια των τελευταίων χρόνων. Αυτό ενισχύθηκε από μια μεγάλη εισροή επιδοτήσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, που επέτρεψαν στην κυβέρνηση να αυξήσει τις δημόσιες επενδύσεις και να βελτιώσει τμήματα της υποδομής της χώρας. Ωστόσο, ταυτόχρονα, από το 2015 η χώρα οδηγείται από την συντηρητική δεξιά κυβέρνηση του PiS (Κόμμα του Νόμου και της Δικαιοσύνης). Αυτή η κυβέρνηση εισήγαγε μια σειρά αυταρχικών πολιτικών μεταρρυθμίσεων στο δικαστικό σώμα, στα ΜΜΕ και αλλού. Συνεργάστηκε στενά με την Καθολική Εκκλησία και προώθησε μια εξαιρετικά συντηρητική και εθνικιστική ιδεολογία σε θέματα όπως τα «αναπαραγωγικά δικαιώματα» των γυναικών, το προσφυγικό, και ούτω καθεξής. Επίσης, συγκρούστηκε με την Ευρωπαϊκή Ένωση σε ορισμένες μεταρρυθμίσεις της, συμμάχησε με ακροδεξιές κυβερνήσεις σε χώρες όπως η Ιταλία και η Ουγγαρία, και επιβεβαίωσε την Πολωνία ως τον πιο στενό σύμμαχο του Ντόναλντ Τραμπ στην περιοχή, προτείνοντας ακόμα και να χρηματοδοτηθεί η δημιουργία μιας μόνιμης στρατιωτικής βάσης των ΗΠΑ στην Πολωνία. To PiS έχει κατορθώσει να οικοδομήσει την εικόνα ενός «υπέρ-φιλολαϊκού» κόμματος που στέκεται όρθιο απέναντι στις διεφθαρμένες ελίτ της Πολωνίας και της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Κατά τη διάρκεια των δύο πρώτων χρόνων της θητείας του, όταν ήταν πρωθυπουργός η Μπεάτα Σίντλο, η κυβέρνηση εισήγαγε ένα νέο επίδομα, που ξεκινούσε από 500 ζλότι, για τις οικογένειες με περισσότερα από ένα παιδιά, μείωσε την ηλικία συνταξιοδότησης και αύξησε τον κατώτατο μισθό. Αυτή ήταν η πρώτη φορά μετά από δεκαετίες που μια κυβέρνηση έδειξε ότι είναι δυνατόν να γίνουν κοινωνικές μεταρρυθμίσεις απέναντι στην κυρίαρχη νεοφιλελεύθερη λογική. Τα μέτρα αυτά είχαν άμεση θετική επίδραση, καθώς η παιδική φτώχεια μειώθηκε κατά το ήμισυ. Το 2017 ήρθε ο Ματέους Μοραβιέτσκι, που αντικατέστησε την Σίντλο ως πρωθυπουργός. Ο Μοραβιέτσκι έχει τραπεζικό υπόβαθρο καθώς ήταν τραπεζίτης, και τάσσεται υπέρ μιας πιο νεοφιλελεύθερης προσέγγισης στα οικονομικά. Είναι πιθανό, ωστόσο, ότι η κυβέρνηση θα προσπαθήσει να διατηρήσει μια μέτρια οικονομική πορεία μέχρι τις κοινοβουλευτικές εκλογές του φθινοπώρου, προκειμένου να διατηρήσει την εκλογική της υποστήριξη. Το κύριο κόμμα της αντιπολίτευσης είναι το PO (Πλατφόρμα των Πολιτών), που είχε κυβερνήσει για δύο θητείες πριν από το 2015. Το PO είναι ένα δεξιό κόμμα, ελαφρώς πιο φιλελεύθερο σε κοινωνικά και οικονομικά ζητήματα από το PiS. Το εκλογικό του σώμα είναι γενικά πλουσιότερο από εκείνο του PiS, και προέρχεται κυρίως από τις μεγαλύτερες πόλεις. Αυτές οι διαφορές μεταξύ των δύο κομμάτων εμφανίστηκαν στις πρόσφατες τοπικές εκλογές (βλ. το άρθρο μας εδώ: https://tinyurl.com/y9ek4mbh).

Μίσος, βία και διαδηλώσεις υπεράσπισης δικαιωμάτων

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Το μεγαλύτερο και πιο επιτυχημένο κοινωνικό κίνημα ήταν οι «μαύρες διαμαρτυρίες», που οργανώθηκαν από τις γυναίκες ενάντια στο νομοσχέδιο για την πλήρη απαγόρευση της έκτρωσης.

 

Παρακολουθώντας τις εξελίξεις στην Πολωνία, έχω την αίσθηση ότι τα τελευταία χρόνια οι μαζικότερες κινητοποιήσεις γίνονται κυρίως για την υπεράσπιση δικαιωμάτων απέναντι στον κοινωνικό συντηρητισμό του PiS, παρά για την οικονομική πολιτική που ακολουθεί. Ποια είναι η γνώμη σου;
Κατά τα πρώτα δύο χρόνια της κυβέρνησης του PiS, έγιναν μεγάλες διαδηλώσεις εναντίον της δικαστικής μεταρρύθμισης και της μεταρρύθμισης στα ΜΜΕ1. Παρόλο που το κίνημα αυτό είχε κάποιες περιορισμένες επιτυχίες, δεν άντεξε, ούτε αμφισβήτησε σοβαρά την εξουσία της κυβέρνησης. Περιοριζόταν κυρίως σε ένα αστικό περιβάλλον μεσαίας τάξης, και το θέμα της συνταγματικής μεταρρύθμισης ήταν υπερβολικά αφηρημένο και δεν σχετιζόταν με την πλειονότητα του πληθυσμού σε μια εποχή που η κυβέρνηση εισήγαγε τις κοινωνικές μεταρρυθμίσεις της. Το μεγαλύτερο και πιο επιτυχημένο κοινωνικό κίνημα ήταν οι «μαύρες διαμαρτυρίες», που οργανώθηκαν από τις γυναίκες ενάντια στο νομοσχέδιο για την πλήρη απαγόρευση της έκτρωσης, και αυτό ενώ η Πολωνία είχε ήδη έναν από τους πιο αυστηρούς νόμους για τις εκτρώσεις στην Ευρώπη. Οι απεργίες και οι κινητοποιήσεις που έγιναν σε ολόκληρη τη χώρα το 2016 οδήγησαν την κυβέρνηση σε οπισθοχώρηση, και κατάφεραν να σταματήσουν τον προτεινόμενο νόμο. Στην συνέχεια, μια σειρά άλλων διαδηλώσεων οργανώθηκαν επίσης από αυτό το κίνημα, αλλά σήμερα έχει χάσει αρκετή από τη δυναμική που είχε τότε. Όσον αφορά τη συμμετοχή στα συνδικάτα είναι εξαιρετικά χαμηλή, και είναι λιγότερο από το 10% των εργαζομένων που ανήκει σε μια συνδικαλιστική οργάνωση. Ωστόσο, το τελευταίο διάστημα έγιναν ορισμένες διαδηλώσεις από τους εργαζόμενους του δημόσιου τομέα, μεταξύ άλλων από τους εκπαιδευτικούς και από τους πιλότους της εθνικής αεροπορικής εταιρείας, της LOT. Επίσης, πρόσφατα οι αγρότες έκαναν αποκλεισμούς δρόμων σε ένδειξη διαμαρτυρίας για την πτώση του βιοτικού τους επιπέδου. Οι κοινωνικές μεταρρυθμίσεις του PiS και η σχετικά υψηλή οικονομική ανάπτυξη έχουν αυξήσει τις προσδοκίες στα μεσαία και ανώτερα τμήματα της κοινωνίας. Όμως στα χαμηλότερα στρώματα αυξάνεται η δυσαρέσκεια λόγω των μεγάλων κοινωνικών ανισοτήτων και της συμπίεσης του βιοτικού επιπέδου από τις αυξήσεις στις τιμές βασικών ειδών, όπως στα τρόφιμα και στα καύσιμα.

Ποιες είναι οι ευθύνες της πολωνικής κυβέρνησης για αυτό το κλίμα του μίσους και του φανατισμού που βλέπουμε να υπάρχει, και το οποίο οδήγησε, πριν λίγες εβδομάδες, στη δολοφονία του δημάρχου του Γκντάνσκ Πάβελ Αντάμοβιτς;
Η αρνητική ατμόσφαιρα στην πολωνική πολιτική έχει αυξηθεί τα τελευταία χρόνια. Από την μία πλευρά, είναι προφανές ότι αυτό οφείλεται στην εθνικιστική ιδεολογία που προωθείται από την κυβέρνηση. Το PiS έχει χρησιμοποιήσει τα δημόσια μέσα μαζικής ενημέρωσης για να προωθήσει την εχθρική προπαγάνδα κατά των προσφύγων, των μειονοτήτων, της Αριστεράς, και ούτω καθεξής. Οι ακροδεξιές και εθνικιστικές ομάδες, αν και είναι αυτόνομες από την κυβέρνηση, έχουν αυξήσει την αυτοπεποίθησή τους, γίνονται περισσότερο επιθετικές, και έχουν ενισχυθεί από τις πολιτικές του PiS. Τα τελευταία χρόνια, κατά καιρούς έχουν γίνει επιθέσεις εναντίον μεταναστών, ομοφυλόφιλων, αριστερών και πολιτικών της αντιπολίτευσης. Παράλληλα, έχει αναπτυχθεί μια γενικότερη εχθρική και επιθετική ατμόσφαιρα μεταξύ των δύο κυριότερων πολιτικών κομμάτων. Υπάρχει ελάχιστη κατανόηση ή συζήτηση, μεταξύ τους, και έχει αυξηθεί η πιθανότητα βίας και συγκρούσεων. Η δολοφονία του δημάρχου του Γκντάνσκ Πάβελ Αντάμοβιτς ήταν ένα τραγικό γεγονός, το οποίο δείχνει την αυξανόμενη ατμόσφαιρα του μίσους και της βίας που υπάρχει σε μεγάλα τμήματα της πολωνικής κοινωνίας. Ο Αντάμοβιτς ήταν δήμαρχος για πολλά χρόνια και πρώην μέλος του PO. Τα τελευταία χρόνια η πολιτική του είχε γίνει πιο φιλελεύθερη, υποστηρίζοντας ζητήματα όπως η αποδοχή των προσφύγων και τα δικαιώματα των ΛΟΑΤ, και αυτό ενοχλούσε κάποιους. Ο επιτιθέμενος είχε πρόσφατα απελευθερωθεί από τη φυλακή, και είχε πει ότι ήταν αντίθετος στο ΡΟ και ότι ήθελε τη δημιουργία μιας δικτατορίας υπό την ηγεσία του ηγέτη του PiS Γιαροσλάβ Κατσίνσκι. Ωστόσο, έπασχε από σχιζοφρένεια και κανείς δεν τον φρόντισε μετά την αποφυλάκισή του. Συνεπώς, η δολοφονία θα πρέπει να αποτελέσει επίσης και μια προειδοποίηση σχετικά με την έλλειψη χρηματοδότησης για τα άτομα με ψυχικές ασθένειες, για τις ανεπάρκειες των κοινωνικών υπηρεσιών, και για τις συνθήκες των φυλακών. Δυστυχώς, φαίνεται ότι από αυτά τα μαθήματα πολλοί δεν θα διδαχτούν, και η ατμόσφαιρα της διαίρεσης και της επιθετικότητας θα αυξηθεί.

Η στρατηγική πίσω από τον ευρωσκεπτικισμό

Πως αναδεικνύεται στο δημόσιο διάλογο η σχέση της Πολωνίας με την Ευρώπη, απέναντι στην αντιευρωπαϊκή ρητορική του PiS; Και τι ακριβώς επιδιώκει η πολωνική κυβέρνηση εκφέροντας αυτό τον λόγο;
Η πολωνική κοινωνία είναι μια από τις πιο φιλοευρωπαϊκές εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Το ποσοστό του πληθυσμού που στηρίζει την ένταξη στην Ε. Ε. υπερβαίνει το 80%, και αυτό οφείλεται σε μερικές από τις θετικές επιπτώσεις που είχε η ένταξη της Πολωνίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση το 2004. Η Πολωνία ήταν ο μεγαλύτερος αποδέκτης των ευρωπαϊκών κονδυλίων από τους δύο τελευταίους προϋπολογισμούς της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και εκατομμύρια άνθρωποι απολαμβάνουν το δικαίωμα να ταξιδεύουν ελεύθερα και να εργάζονται σε άλλες χώρες. Ως εκ τούτου, δεν υπάρχει ουσιαστική υποστήριξη για την έξοδο της χώρας από την Ε. Ε. (Polexit) και κανένα πολιτικό κόμμα δεν προωθεί σήμερα το ζήτημα αυτό. Παρόλα αυτά, η κυβέρνηση του PiS ακολουθεί μια ευρωσκεπτικιστική γραμμή τα τελευταία χρόνια, και ήρθε σε σύγκρουση με την Ευρωπαϊκή Ένωση για τη δικαστική μεταρρύθμιση, καθιστώντας την Πολωνία την πρώτη χώρα που έχει ποτέ προκαλέσει το άρθρο 7 εναντίον της. Αυτό θα μπορούσε θεωρητικά να οδηγήσει στην απώλεια των δικαιωμάτων ψήφου της χώρας, αν και είναι πολύ απίθανο να συμβεί, ιδιαίτερα καθώς η Ουγγαρία έχει δηλώσει ότι θα ασκήσει βέτο σε μια τέτοια κίνηση. Η πολωνική κυβέρνηση έχει συνεργαστεί στενά με άλλες ακροδεξιές κυβερνήσεις στην Ευρώπη, όπως της Ιταλίας και της Ουγγαρίας. Η στρατηγική του PiS δεν είναι να διαλύσει ή να εγκαταλείψει την Ευρωπαϊκή Ένωση, αλλά να την ωθήσει σε μια περισσότερο ακροδεξιά και συντηρητική κατεύθυνση και να ενισχύσει την εξουσία του μέσα σε αυτήν. Οι εντάσεις είναι πολύ πιθανόν να αυξηθούν κατά τις διαπραγματεύσεις γύρω από τον επόμενο προϋπολογισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης, από τον οποίο η Πολωνία ενδέχεται να λάβει πολύ λιγότερα κεφάλαια και επιδοτήσεις από ότι στο παρελθόν. Πρέπει, επίσης, να σημειωθεί ότι η ιδέα που διαδίδεται από ορισμένους ότι η Πολωνία έχει ωφεληθεί από τη Ε.Ε. είναι ψευδής. Οι πλουσιότερες οικονομίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης επωφελήθηκαν σε μεγάλο βαθμό από την ένταξη της Πολωνίας στον ευρωπαϊκό καταμερισμό εργασίας, μέσω της μονοπώλησης μεγάλων τμημάτων του οικονομικού, βιομηχανικού και εμπορικού τομέα της. Επιπλέον, οι δυτικοευρωπαϊκές εταιρείες χρησιμοποίησαν την τεράστια εισροή φτηνών και μορφωμένων Πολωνών εργαζομένων, προκειμένου να αυξήσουν τα ποσοστά κέρδους τους.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Το PiS έχει χρησιμοποιήσει τα δημόσια μέσα μαζικής ενημέρωσης για να προωθήσει την εχθρική προπαγάνδα κατά των προσφύγων, των μειονοτήτων, της Αριστεράς και ούτω καθεξής. Οι ακροδεξιές και εθνικιστικές ομάδες, αν και είναι αυτόνομες από την κυβέρνηση, έχουν αυξήσει την αυτοπεποίθησή τους, γίνονται περισσότερο επιθετικές, και έχουν ενισχυθεί από τις πολιτικές του PiS.

 

Η πολωνική Αριστερά

Όπως φάνηκε και στις τοπικές εκλογές, η πολωνική Αριστερά βρίσκεται σε μια κατάσταση αποδιοργάνωσης. Ενόψει των βουλευτικών εκλογών του φθινοπώρου τι προοπτικές υπάρχουν για να συγκροτηθεί κάτι ισχυρό, που θα προσφέρει μια προοδευτική εναλλακτική λύση απέναντι στον εθνικισμό του PiS και στον νεοφιλελευθερισμό;
Η πολωνική Αριστερά είναι εξαιρετικά αδύναμη από τα μέσα της δεκαετίας του 2000 (βλέπε την έκθεσή μας εδώ: https://tinyurl.com/yc8kcdhf). Στις εκλογές του 2015 δεν κατάφερε να μπει στο κοινοβούλιο για πρώτη φορά στην ιστορία της. Εδώ και πολύ καιρό κυριαρχείται από την SLD (Δημοκρατική Αριστερή Συμμαχία), που είναι ένα σοσιαλδημοκρατικό κόμμα με ρίζες στο πρώην κυβερνών κόμμα κατά τη διάρκεια του «κομμουνισμού». Έχει ένα ηλικιωμένο εκλογικό σώμα και δεν έχει καταφέρει να παρουσιάσει μια στρατηγική, ή ένα πρόγραμμα, που θα μπορούσε να βοηθήσει στην ανοικοδόμηση της Αριστεράς. Πριν από τις εκλογές του 2015 δημιουργήθηκε ένα νέο αριστερό κόμμα, το Razem, το οποίο κέρδισε πάνω από 3% και έλαβε κρατική χρηματοδότηση. Ωστόσο, δεν κατάφερε να οικοδομήσει πάνω σε αυτή τη σχετική επιτυχία και είχε ιδιαίτερα άσχημα αποτελέσματα στις πρόσφατες τοπικές εκλογές. Διεξάγονται συζητήσεις μεταξύ αυτών των ομάδων, άλλων μικρότερων αριστερών δυνάμεων και ανένταχτων αριστερών, για τη συγκρότηση ενός εκλογικού συνασπισμού, αλλά μέχρι τώρα δεν έχουν αποδώσει κανένα θετικό αποτέλεσμα. Εν τω μεταξύ, μερικές μικρότερες αριστερές δυνάμεις, γύρω από την οργάνωση της «Πολωνικής Πρωτοβουλίας», έχουν ενταχθεί σε έναν συνασπισμό με το PO και προσπαθούν να το ωθήσουν προς τα αριστερά σε κοινωνικά και πολιτιστικά ζητήματα. Επί του παρόντος, διαμορφώνεται ένα νέο κόμμα γύρω από τη χαρισματική φιγούρα του πρώην δήμαρχου του Σλουπσκ Ρόμπερτ Μπιέντρον. Ο ακριβής πολιτικός χαρακτήρας του είναι μέχρι στιγμής άγνωστος, αν και φαίνεται πως θα είναι ένα κοινωνικό φιλελεύθερο κόμμα που θα προσπαθήσει να αμφισβητήσει το ΡΟ από τα αριστερά σε θέματα όπως ο διαχωρισμός της εκκλησίας από το κράτος.

Τελειώνοντας, θέλω να μας ενημερώσεις σχετικά με την κατάσταση της ριζοσπαστικής σκέψης στην Πολωνία, καθώς και για τις δράσεις του Ινστιτούτου Naprzód.
Η ριζοσπαστική Αριστερά, αν και αδύναμη, είναι ενεργή στην Πολωνία. Έχει βοηθήσει για να οργανωθούν μια σειρά από κινηματικές δράσεις, όπως η αντίθεση στις εξώσεις υπερασπιζόμενη το δικαίωμα όλων στη στέγη, εναντιώθηκε στις πολιτικές της «από-κομμουνιστικοποίησης» που έχουν ως στόχο την ιστορία της Αριστεράς, και συνεχίζει να αγωνίζεται ενάντια στην άνοδο της ακροδεξιάς και του φασισμού. Δεν υπάρχει, ωστόσο, καμία κοινή οργάνωση ή στρατηγική της ριζοσπαστικής και της σοσιαλιστικής Αριστεράς, η οποία είναι απαραίτητη για την ανασυγκρότησή της στη χώρα. Το Naprzód είναι ένας νέος οργανισμός και το 2017 έγινε πλήρες μέλος του ευρωπαϊκού δικτύου Transform!. Στόχος μας είναι να δημιουργήσουμε μια ομάδα προβληματισμού για τη ριζοσπαστική και τη σοσιαλιστική Αριστερά. Προσπαθούμε να προωθήσουμε ένα κοινό φόρουμ για τα διαφορετικά ρεύματα της πολωνικής Αριστεράς, και παράλληλα να ενισχύσουμε το διάλογο με ευρύτερα τμήματα της ευρωπαϊκής Αριστεράς, ιδιαίτερα με την GUE/NGL, το Κόμμα της Ευρωπαϊκής Αριστεράς, και το Transform!. Παρά το μικρό μας μέγεθος, έχουμε πραγματοποιήσει πολλές επιτυχημένες δραστηριότητες. Έχουμε δημοσιεύσει μια μελέτη για τους αριστερούς μη ψηφοφόρους στην Πολωνία (https://tinyurl.com/y7fkllwd), γράφουμε πολλές εκθέσεις για την Αριστερά και την πολιτική κατάσταση για το Transform!, διοργανώσαμε διάφορα συνέδρια και σεμινάρια με πολλούς επισκέπτες από την ευρωπαϊκή Αριστερά, και συμμετείχαμε σε αρκετά διεθνή φόρουμ και συνέδρια. Σήμερα εργαζόμαστε σε ένα έργο για τη δημιουργία ενός εκπαιδευτικού πακέτου για τους νέους σχετικά με το φασισμό, και θα αποστείλουμε μια αντιπροσωπεία στη διεθνή αντιφασιστική διάσκεψη που θα γίνει τον Μάρτιο στο Λονδίνο (https://tinyurl.com/y­7j74hsf).

Σημειώσεις
1. Η δικαστική μεταρρύθμιση ανάγκαζε σε πρόωρη συνταξιοδότηση δικαστές του Ανώτατου Δικαστηρίου της χώρας, με τους επικριτές της πολωνικής κυβένρησης να κάνουν λόγο για απροκάλυπτη προσπάθεια ελέγχου της Δικαιοσύνης. Τον Οκτώβριο του 2018, το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο, αποδεχόμενο το αίτημα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, κάλεσε την Πολωνία να αναστείλει άμεσα τη δικαστική μεταρρύθμιση. Η μεταρρύθμιση στα ΜΜΕ αφορούσε κυρίως τα κρατικά μέσα ενημέρωσης, που βρίσκονται πια υπό τον απόλυτο έλεγχο της κυβέρνησης, περιορίζοντας έτσι το δικαίωμα στην ενημέρωση και την ελευθερία του Τύπου. Ενδεικτική είναι η απόφαση απαγόρευσης εισόδου των δημοσιογράφων στο κοινοβούλιο, η οποία αποσύρθηκε ύστερα από σφοδρές αντιδράσεις αλλά και μαζικές διαδηλώσεις.
2. Είναι η πρώτη φορά που γίνεται επίκληση του άρθρου 7 της Ευρωπαϊκής Συνθήκης, το οποίο αφορά το κράτος δικαίου, στην ιστορία της Ε.Ε. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή «αποφάσισε ότι υπάρχει σαφής κίνδυνος κατάφωρης παραβίασης του κράτους δικαίου στην Πολωνία» και κατά συνέπεια ενεργοποίησε το άρθρο 7, το οποίο προβλέπει μέχρι και την αναστολή του δικαιώματος ψήφου στο Συμβούλιο με διαδικασία ειδικής πλειοψηφίας για όποιο κράτος – μέλος της Ε.Ε. διαπιστωθεί ότι έχει αποκλίνει από τις ευρωπαϊκές αρχές για ζητήματα δικαίου.