ΤΟΥΡΚΙΑ: Τα μέτωπα παραμένουν ανοιχτά

…ενώ η τράπουλα της Μέσης Ανατολής αλλάζει καθημερινά

Της Ιωάννας Κλεφτόγιαννη

Την ώρα που η πανδημία του COVID-19 έδινε –και συνεχίζει να δίνει, βαρώντας το ντέφι της κρίσης στον ίδιο ρυθμό- τη χαριστική βολή στην τουρκική οικονομία, ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, συνεπής στον εαυτό του και τον πάγιο τακτικισμό του, επέλεξε τη δημιουργία ενός νέου –ανύπαρκτου- εσωτερικού μετώπου. Νέο κοσκινάκι στη γείτονο η ρητορική των κυβερνητικών στελεχών και των φιλοκυβερνητικών Μέσων για την “πρόθεση υποκίνησης πραξικοπήματος” από το Ρεπουμπλικανικό Λαϊκό Κόμμα CHP. Ακόμη ένα fake news του κυβερνώντος AKP, σε βάρος της μείζονος τουρκικής αντιπολίτευσης, το οποίο πυροδότησαν οι διαστρεβλωμένες δηλώσεις τής πολύ ενεργού και προβεβλημένης προέδρου του CHP στην Κωνσταντινούπολη Κανάν Καφταντσίογλου, στο αντιπολιτευόμενο Halk TV, στις 29 Απριλίου. Τι δήλωσε η γιατρός και πολιτικός, που και στις δυο εκλογικές δημοτικές αναμετρήσεις, στην Πόλη, τον Μάιο και τον Ιούνιο του ‘19, τη βλέπαμε διαρκώς στο πλευρό του μειλίχιου δημάρχου του μητροπολιτικού Δήμου Eκρέμ Ιμάμογλου; Την ορατή πλέον προοπτική μιας «κυβερνητικής αλλαγής» και «αλλαγής στο σύστημα [διακυβέρνησης], είτε μέσω πρόωρων εκλογών, είτε μέσω κάποιου άλλου τρόπου, εντός της προσεχούς περιόδου».

Με fake news πορεύεται

Έκτοτε η τουρκική κυβέρνηση, η οποία υπονόμευσε προκλητικά όλες τις πρωτοβουλίες των εκλεγμένων δημάρχων του CHP, για την αντιμετώπιση της πανδημίας, έχει επιδοθεί σε έναν αγώνα δρόμου, προκειμένου να πείσει το ακροατήριό της για τις επικίνδυνες επιδιώξεις της Αντιπολίτευσης, που –υποτίθεται- στοχεύουν στην αποσταθεροποίηση, την πολιτική αναταραχή κι ανατροπή, αποπροσανατολίζοντάς το έτσι πλήρως από το μεγάλο διακύβευμα της πανδημικής…ανεργίας και ραγδαίας, μαζικότατης φτωχοποίησης, που βρίσκονται προ των πυλών.
“Η πλασματική απειλή ενός πραξικοπήματος θα μπορούσε να εργαλειοποιηθεί προκειμένου να αναβληθούν οι λαϊκές απαιτήσεις για πολιτικές αλλαγές στη χώρα”, παραδέχεται κι ο Κάντρι Γκιούρσελ, στην έγκυρη Al-Monitor.
Κι όμως. Αθόρυβα, εν μέσω πανδημίας, οικονομικών αναταραχών και αντικεμαλιστικών κορώνων, ο τούρκος πρόεδρος απέστειλε στις 8 Μαΐου –κάτι με το οποίο ασχολήθηκε αποκλειστικά ο εγχώριος Τύπος!- επιστολή προς την Ε.Ε., υπενθυμίζοντάς της το πάγιο ενταξιακό αίτημα της χώρας.

Ισχυρός παίκτης γεωοπολιτικά

«Η Άγκυρα προφανώς και δεν αποσύρεται από τα ανοιχτά μέτωπα που έχει, με κορυφαίο το Συριακό, ούτε βεβαίως κι από το αίτημα της ευρωπαϊκής της ένταξης», μας υπενθυμίζει ο Αναπληρωτής Καθηγητής Πανεπιστημίου Πελοποννήσου, υπεύθυνος Κέντρου Μεσογειακών, Μεσανατολικών και Ισλαμικών Σπουδών Σωτήρης Ρούσσος.
Ενδεικτικό είναι εξάλλου το ότι, τις ίδιες ημέρες (12/5), ο τούρκος υπουργός Ενέργειας Φατίχ Ντονμέζ, δήλωσε πως η Άγκυρα προχωράει τις διαδικασίες τεμαχισμού και αδειοδότησης των θαλασσο-τεμαχίων στο πλαίσιο του τουρκο-λιβυκού μνημονίου, υπογραμμίζοντας μάλιστα ότι ο τεμαχισμός θα έχει ολοκληρωθεί και αναρτηθεί σε 90 ημέρες!
«Οι τιμές του φυσικού αερίου έχουν πάρει την κάτω βόλτα. Εν προκειμένω όμως, για την Τουρκία δεν είναι τόσο το παιχνίδι με τους υδρογονάθρακες, όσο η επιθυμία της να αποτελεί περιφερειακή ηγεμονία. Θέλει να δηλώσει ηχηρά και μέσω των δηλώσεων του Ντονμέζ προς κάθε κατεύθυνση πως σε ό,τι αφορά στην Αν. Μεσόγειο (υδρογονάθρακες, ΑΟΖ, υφαλοκρηπίδα κ.ο.κ) παραμένει ισχυρός παίχτης», προσθέτει ο Σ. Ρούσσος, εκτιμώντας ότι η Ελλάδα όχι απλώς δεν βρίσκεται στην κορφή, αλλά ούτε καν στη ατζέντα της Τουρκίας, παρόλο που η ελληνική κυβέρνηση κι η Frontex διαβλέπουν ότι τα διαρκώς εντεινόμενα εσωτερικά μέτωπα θα εξωθήσουν τον τούρκο πρόεδρο, το προσεχές διάστημα, σε νέες σπασμωδικές κινήσεις στον Εβρο και, κυρίως, στο Αιγαίο.
“Πάντα υπάρχει αυτό το ενδεχόμενο, αλλά για το κοντινό μέλλον δεν το βλέπω ιδιαιτέρως πιθανό, καθώς η Τουρκία έχει στρέψει όλο της το ενδιαφέρον προς τη Λιβύη, από όπου θεωρεί πως έχει να κερδίσει περισσότερο”, εκτιμά ο Νίκος Χριστοφής, αναπληρωτή καθηγητή Τουρκικής Ιστορίας και Πολιτικής στο Κέντρο Τουρκικών Σπουδών και στη Σχολή Ιστορίας και Πολιτισμών του Πανεπιστημίου Shaanxi Νόρμαλ (Κίνα).

Με το βλέμμα στη Μέση Ανατολή

Μεγάλο ενδιαφέρον έχουν, συνεχίζει ο Χριστοφής, οι συζητήσεις γύρω απ’ τη Συρία, καθώς το Ρωσικό Συμβούλιο Διεθνών Σχέσεων (RIAC) αναμένει πως η Ρωσία, η Τουρκία και το Ιράν θα έρθουν σε συμφωνία για να αντικαταστήσουν τον ηγέτη της Συρίας, Μπασάρ αλ Άσαντ, και να ιδρύσουν μια ζώνη παύσης πυρός, με αντάλλαγμα τη δημιουργία μιας μεταβατικής κυβέρνησης, η οποία θα περιλαμβάνει την αντιπολίτευση, μέλη του καθεστώτος αλλά και μέλη των Συριακών Δημοκρατικών Δυνάμεων (SDF).
“Οπότε, τουλάχιστον για το κοντινό μέλλον η προσοχή της Τουρκίας είναι στραμμένη προς τη Μέση Ανατολή. Το τι μπορεί να σημαίνουν τα συγκεκριμένα ρωσικά «μηνύματα» για το πολιτικό μέλλον της Συρίας και τις σχέσεις της Τουρκίας με τη Ρωσία και με τις ΗΠΑ μένει να φανεί”, καταλήγει.
«Ό,τι συνέβη στον Έβρο είχε αιτία μία: το συριακό. Το προσφυγικό είναι ένα χαρτί άσκησης πίεσης προς την Ε.Ε. για την απομάκρυνση του Άσαντ. Δεν θεωρώ ότι προτίθεται να το αναζυπυρώσει το μέτωπο των συνόρων σας ο τούρκος πρόεδρος», συμφωνεί κι ο τούρκος δημοσιογράφος και αναλυτής Μερίκ Σενγιούζ. «Φαίνεται, εξάλλου, πως τα πράγματα εξελίσσονται όπως τα θέλει ο Ερντογάν στη Συρία, εφόσον πλέον συζητούν για το μέλλον της χώρας χωρίς τον Άσαντ. Αν συμβεί κάτι τέτοιο κάποιοι από τους πρόσφυγες θα επιστρέψουν μάλλον στην Συρία».

Δύσκολη εξίσωση η Συρία

Το σενάριο δημιουργεί προσδοκίες και για την τουρκική οικονομία. «Οι τουρκικές κατασκευαστικές εταιρείες προσβλέπουν να έχουν σημαντικό μερίδιο από την πίτα της ανοικοδόμησης της χώρας. Βεβαίως, η τράπουλα της Μέσης Ανατολής αλλάζει καθημερινά. Τα πάντα μπορούν να ανατραπούν. Το βασικό, πάντως, σενάριο που βρίσκεται πάνω στο τραπέζι σήμερα με την Ρωσία είναι η απομάκρυνση του Άσαντ. Mένει να δούμε τι θα συμβεί!».
“Η Συρία είναι μια δύσκολη εξίσωση. Τα ρωσικά think tank, εν μέσω έντονων διαβουλεύσεων, διαρρέουν ότι ο Ασαντ θα φύγει. Αν όμως φύγει ποιος θα εγγυηθεί στο Ιράν ότι η Χεσμπολά θα παραμείνει στη Συρία, την ώρα που η Ρωσία δεν θέλει να συγκρουστεί ούτε με τη Σ. Αραβία ούτε με το Ισραήλ; Είναι ένα δύσκολο παιχνίδι. Δεν έχουν τελειώσει ούτε το Κουρδικό ούτε ο Ασαντ για την ώρα στη Συρία»”, προσθέτει ο Σ. Ρούσσος.
Στο δε ενδεχόμενο να ανοίξει σοβαρά η συζήτηση για την μεταπολεμική κατάσταση στην Συρία, η Τουρκία, συνεχίζει ο συνομιλητής μας (της οποίας, στο μεταξύ, κανένας δεν αμφισβητεί σοβαρά τα εδαφικά κέρδη-προτεκτοράτα της, και η οποία συνέχισε κι εν μέσω πανδημίας τις διασυνοριακές επιχειρήσεις στη Συρία, μεταφέροντας και πληθυσμό στα ανατολικά του ποταμού Ευφράτη από τη δυτική πλευρά), θα είναι από τους παίκτες που θα βρεθούν στο “κεντρικό τραπέζι των διαπραγματεύσεων. Αυτά τα γεωπολιτικά κέρδη της μπορούν να την βοηθήσουν να διαπραγματευθεί για διεθνή οικονομική βοήθεια προς την προβληματική οικονομία της”.
“Η Ελλάδα δεν αποτελεί ούτε μέρος της τουρκικής ατζέντας, ούτε στόχο της τουρκικής κυβέρνησης σήμερα”, μας επαναλαμβάνει και ο καθηγητής Πολιτικών Επιστημών στο Πανεπιστήμιο της Κων/πολης Αλίμ Γιλμάζ, που θεωρεί ότι, αφού οι ΗΠΑ δεν αποσύρονται από τη Συρία, η Τουρκία σε διαβουλεύσεις με τον Ντόναλντ Τραμπ θα λάβει τις τελικές αποφάσεις για τις επόμενες κινήσεις της στη χώρα, παρόλο που και ο ρωσικός παράγοντας παραμένει ισχυρός στην περιοχή. “Ο Ερντογάν περιμένει όμως την τελευταία λέξη από τις ΗΠΑ, και για έναν επιπρόσθετο λόγο: τις εσωτερικές οικονομικές πιέσεις”.
«Κανείς δεν ασχολήθηκε με την Συρία, εν μέσω πανδημίας. Δημοσίως, ούτε ο τούρκος πρόεδρος μιλάει για το Συριακό. Και η Ελλάδα, αυτή την περίοδο, είναι πραγματικά σαν να μην υπάρχει…», μας πληροφορεί κι ο Καν Γιουκσέλ, μέλος του CHP και διαφημιστής στη μεγάλη εταιρεία, με έδρα στο κοσμικό Τσιχάνγκιρ της Κων/πολης, που «έτρεξε» με επιτυχία τις προεκλογικές καμπάνιες των Μουαρέμ Ιντζέ, Εκρέμ Ιμάμογλου κ.ά., πιθανολογώντας ότι θα ξεκινήσουν προσεχώς κι οι συζητήσεις για πρόωρες εκλογές, με πολιτικό αντίβαρο στην τούρκο πρόεδρο όχι τον μετριοπαθή πολιτικό αστέρα Ιμάμογλου, αλλά τον εθνικιστή, ακροδεξιών καταβολών δήμαρχο της Άγκυρας Μανσούρ Γιαβάς (υποψηφίου με το CHP), που ψήφισαν «ακόμα και παραδοσιακοί ψηφοφόροι του AKP, το 2019», όπως αποκαλύπτει ο Κ. Γιουκσέλ. «Όλη η Τουρκία μιλάει σήμερα για αυτόν. Μπορεί να είναι o άνθρωπος που θα κάνει την έκπληξη!».