Τα πολλά κελύφη της αξιοποίησης

Είναι πράγματι άξιο μνείας πώς στέκονται ακόμα όρθια τα παλιά Ταμπακαριά των Χανίων. Όχι μόνο γιατί αιώνες τα δέρνουν τα κύματα –άλλωστε και για αυτή τη χρήσιμη στην επεξεργασία των δερμάτων σφοδρότητα της φύσης επελέγη ο χώρος. Αλλά γιατί ένα τόσο προνομιακό σημείο μιας πανέμορφης, έτσι κι αλλιώς, πόλης έχει προς το παρόν διαφύγει της σφοδρής τουριστικοποίησης που σαρώνει τα Χανιά.
Πρόκειται για μία από τις παλαιότερες συνοικίες των Χανίων, στα ανατολικά της πόλης, δίπλα στη θάλασσα, κάτω από την ιστορική συνοικία της Χαλέπας, και εκτείνεται από την οδό Βιβιλάκη έως και την Αγία Κυριακή. Εκεί ήταν εγκατεστημένα τα βυρσοδεψεία της πόλης, ήδη από το 1830, με βάση ιστορικές αναφορές. Λιτά και στιβαρά πέτρινα κτίρια, διώροφα ή τριώροφα, με τον επάνω όροφο ψηλοτάβανο για να εξυπηρετεί την επεξεργασία των δερμάτων. Από τα περίπου πενήντα που λειτουργούσαν άλλοτε, σήμερα παραμένουν ζωντανά τρία, ενώ τα εγκαταλελειμμένα κελύφη των κτιρίων προσδίδουν στην περιοχή ένα ξεχωριστό χαρακτήρα.
«Για τα Ταμπακαριά είχε γίνει αρκετά παλαιότερα μια μελέτη ανάπλασης που δεν υλοποιήθηκε ποτέ, αλλά απέδωσε μια χρήσιμη αποτύπωση της περιοχής», επισημαίνει στην «Εποχή» ο αρχιτέκτονας Λευτέρης Βεργεράκης, πρώην πρόεδρος και νυν μέλος του ΔΣ του Συλλόγου Αρχιτεκτόνων Χανίων και πρόεδρος του Συμβουλίου Αρχιτεκτονικής ΠΕ Χανίων. Ο Σύλλογος Αρχιτεκτόνων είχε συζητήσει και τότε υπογραμμίζοντας τα ζητήματα που προκύπτουν από τις ιδιαιτερότητες της χρήσης του χώρου, «όπως παλιές κατασκευές με γούρνες που χρησίμευαν για την πλύση των δερμάτων, όπου είναι δύσκολο να διακριθεί το ιδιωτικό από το κοινόχρηστο. Ένα ακόμα ζήτημα που είχε προκύψει είναι ποιες είναι οι συμβατές χρήσεις που χρειάζεται να προκριθούν.»

Διατηρητέα, αλλά πώς;

Το 2014 κηρύχθηκε διατηρητέο ένα τμήμα της περιοχής, μια ομάδα 26 κτιρίων, τα λεγόμενα Ταμπακαριά της οδού Βιβιλάκη. Η κήρυξη, για τους μη επαΐοντες, σημαίνει ότι τα κελύφη και η μορφή των κτιρίων δεν μπορούν να αλλοιωθούν, αλλά να διατηρηθούν, και οι όποιες παρεμβάσεις είναι επιτρεπτές στο εσωτερικό των κτιρίων. Παράλληλα, προκρίνονται ως επιτρεπόμενες χρήσεις που κρίνονται ήπιες και συμβατές με τη διατήρηση του χαρακτήρα της περιοχής. Τότε, και με αφορμή κάποιες διαμαρτυρίες κατοίκων της περιοχής, τροφοδοτήθηκε η συζήτηση για τις επιτρεπτές χρήσεις. «Στόχος, όπως προέκυπτε και από την τότε συζήτηση, ήταν να διατηρηθούν όσο το δυνατόν καλύτερα τα κελύφη των κτιρίων, αλλά να πάρει και ζωή ο τόπος. Ένα επιπλέον θέμα για τη συγκεκριμένη ομάδα κτιρίων είναι ότι η οδός Βιβιλάκη είναι το όριο του σχεδίου πόλης, με αποτέλεσμα όλα τα Ταμπακαριά από εκεί και πέρα να έχουν ζήτημα καθορισμού του αιγιαλού», υπογραμμίζει ο Λ. Βεργεράκης.
Την προηγούμενη εβδομάδα, το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας προχώρησε στο χαρακτηρισμό ως διατηρητέων μιας ακόμα ομάδας 17 κτιρίων στην περιοχή, των λεγόμενων Ταμπακαριών της Αγίας Κυριακής. Πρόκειται για την ολοκλήρωση ενός αιτήματος που είχε πρωτοϋποβληθεί από το Δήμο Χανίων 12 σχεδόν χρόνια πριν. Αυτή η κήρυξη έρχεται σε μια στιγμή που κτίρια από την πρώτη ομάδα Ταμπακαριών έχουν ήδη αρχίσει να αξιοποιούνται και η αξιοποίησή τους να παίρνει δημοσιότητα.

Απαιτείται μεγάλη δαπάνη

Ανάμεσα στα αξιοποιημένα υπάρχουν κατοικίες και ξενοδοχειακές μονάδες, τα λεγόμενα μπουτίκ χοτέλ. Δεν υπάρχει όμως κανένας περιορισμός στην αναλογία μεταξύ αυτών των δύο χρήσεων.
Διατρέχοντας την εξέλιξη της Παλιάς Πόλης των Χανίων, ή του Κουμ Καπί, δεν είναι αβάσιμος ή υπερβολικός ο φόβος μήπως και αυτή η ιδιαίτερη αρχιτεκτονικά περιοχή των Χανίων μετατραπεί σε μια τουριστική έρημο αφυδατωμένη από την καθημερινότητα που προσδίδει σε ένα τόπο ζωογόνα χαρακτηριστικά. «Για την ανάπλαση αυτών των κτιρίων, επειδή τα κελύφη είναι πολύ παλιά και ταλαιπωρημένα, απαιτείται μεγάλη δαπάνη. Συνεπώς το αποτέλεσμα είναι ή ακριβή κατοικία ή τουριστικά καταλύματα και παροχή υπηρεσιών τουριστικού χαρακτήρα» επισημαίνει ο αρχιτέκτονας Λ. Βεργεράκης. «Στο Σύλλογο Αρχιτεκτόνων έχει προκληθεί συζήτηση, με αφορμή αυτή τη διαπίστωση, που είχε κινηθεί κυρίως γύρω από τον άξονα αν θα πρέπει να υπάρξει κάποιο πλαφόν στη δημιουργία καταστημάτων υγειονομικού ενδιαφέροντος και τουριστικών καταλυμάτων.» Ίσως με κανονιστική πράξη από τον Δήμο Χανίων, η τήρηση της οποίας να ελέγχεται απαρέγκλιτα.
Ας ελπίσουμε ότι θυμόμαστε ακόμα εκείνη την ομορφιά που θα σώσει τον κόσμο και πώς να την διατηρούμε.

Ζωή Γεωργούλα