Τι γίνεται με τις «μωβ σκιές» αυθαιρεσίας στα δάση;

Κατατέθηκε νομοσχέδιο αλλά εκκρεμεί η συζήτησή του

Κατατέθηκε μεν αλλά δεν πρόλαβε να συζητηθεί δε, νομοσχέδιο του υπουργείου Ενέργειας και Περιβάλλοντος για τις αμφι-λεγόμενες «οικιστικές πυκνώσεις», σύμφωνα με το οποίο ο επίμαχος όρος, που προσδιορίζει διαμορφωμένους οικισμούς σε εκτάσεις που είχαν δασικό χαρακτήρα με βάση τις αεροφωτογραφίες του 1945 και, με αυτό το δεδομένο, δεν μπορούν να ενταχθούν σε σχέδιο, καταργείται. Στο κατατεθέν νομοσχέδιο αναφέρονται ως «περιοχές σε ιώδες περίγραμμα» και περιλαμβάνονται υποχρεωτικά στους δασικούς χάρτες. Πρόκειται για αλλαγή που έγινε για να μην κριθεί αντισυνταγματική η ρύθμιση από το Συμβούλιο της Επικρατείας, με απόφαση του οποίου –μετά από προσφυγή του WWF– «η εξαίρεση των περιοχών αυτών από τους δασικούς χάρτες και, κατ’ επέκταση, από το Δασολόγιο δεν υπαγορεύεται από κανένα σκοπό δημόσιου συμφέροντος». Αυτό σημαίνει ότι το νομοσχέδιο προβλέπει οι τέως «οικιστικές πυκνώσεις» να ενταχθούν εκ των υστέρων στους αναρτημένους ή επικυρωμένους δασικούς χάρτες και οι ιδιοκτήτες ακινήτων να έχουν το δικαίωμα να υποβάλουν ενστάσεις.

Οπως περιγράφεται και στη γενική τεκμηρίωση του νομοσχεδίου και αξίζει να σημειωθεί για το ιστορικό των αμφι-λεγόμενων οικιστικών πυκνώσεων «για την επίσπευση της κύρωσης των δασικών χαρτών εισήχθη στο νόμο 4389/2016 η έννοια και τα κριτήρια προσδιορισμού των οικιστικών πυκνώσεων με ιώδες περίγραμμα, για τις οποίες δόθηκε η δυνατότητα να καθορισθούν από τις τεχνικές υπηρεσίες των δήμων και να εξαιρεθούν προσωρινά από την ανάρτηση των δασικών χαρτών, ώστε να μην καθυστερήσει η διαδικασία των αντιρρήσεων και κύρωσης των ανωτέρω χαρτών, και οι περιπτώσεις αυτές να εξεταστούν συνολικά από το νομοθέτη σε επόμενο στάδιο.
Στους μέχρι σήμερα θεωρημένους δασικούς χάρτες, η έκταση που οριοθέτησαν οι δήμοι ως οικιστικές πυκνώσεις αντιστοιχεί σε περίπου 120.000 στρέμματα, δηλαδή περίπου στο 0,18% της έκτασης της χώρας. Από αυτή την έκταση μόλις το 18% είναι σε εκτάσεις που προστατεύονται από τη δασική νομοθεσία, δηλαδή περίπου μόνο το 0,04% της χώρας, δηλαδή 20.000 στρέμματα.
Πρέπει να σημειωθεί ότι αυτή η εξαίρεση έχει βοηθήσει να κυρωθούν δασικοί χάρτες στη χώρα στο 44,3% της έκτασης, όταν πριν δύο χρόνια και για 42 χρόνια είχαν κυρωθεί μόλις στο 1% της έκτασης της χώρας.
Το σχέδιο νόμου είχε ως βασικούς πυλώνες τα εξής:
* Κύρωση δασικών χαρτών στο 100% της χώρας που ικανοποιεί την πλήρη συνταγματική υποχρέωση
* Άμεση προστασία περιοχών με ιδιαίτερα χαρακτηριστικά και κρίσιμο φυσικό κεφάλαιο
* Αποκατάσταση δασικού ισοζυγίου από την υποβάθμιση που προέκυψε λόγω των οικιστικών πυκνώσεων
* Αντιμετώπιση ενός πραγματικού κοινωνικού προβλήματος
* Αποτροπή νέας αυθαίρετης δόμησης στα δάση
Η δημόσια διαβούλευση στο opengov.gr διήρκησε από 6 Δεκεμβρίου 2018 έως 8 Ιανουαρίου 2019 και κατατέθηκαν 92 σχόλια από 62 φορείς και πολίτες. Έχοντας υπόψη την απόφαση του ΣτΕ, τις προτάσεις της Κεντρικής Νομοθετικής Επιτροπής (ΚΕΝΕ) της Βουλής των Ελλήνων, αλλά και την ανάγκη διαχείρισης των περιοχών με αυθαίρετη δόμηση εντός εκτάσεων δασικού χαρακτήρα, το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας προχωρά στην τελική κατάθεση του σχεδίου νόμου με το οποίο:
* δεν χρησιμοποιείται πια η έννοια των οικιστικών πυκνώσεων, αλλά γίνεται αναφορά μόνο στις περιοχές ιώδους περιγράμματος (έτσι απεικονίζονται στην εφαρμογή του Ελληνικού Κτηματολογίου στην οποία αναρτώνται οι δασικοί χάρτες), οι οποίες εξαιρέθηκαν κατά την ανάρτηση του ευρύτερου δασικού χάρτη
* καταργείται η εξαίρεση από την ανάρτηση των δασικών χαρτών των περιοχών αυτών,
* εισάγεται διαδικασία διπλού ελέγχου των εκτάσεων που υποδείχθηκαν ως τέτοιες περιοχές και προβλέπεται η κατά προτεραιότητα περιβαλλοντική τους διαχείριση με βάση τις συνταγματικές προβλέψεις,
* δεν γίνεται διάκριση στα προ και στα μετά 11-6-1975 κτίρια, αλλά εξισώνεται η διάρκεια στα 25 χρόνια (στο αρχικό σχέδιο νόμου η διάρκεια στα προ 1975 ήταν 40 χρόνια),
* προβλέπεται η έκδοση προεδρικού διατάγματος, μετά την κατάλληλη επεξεργασία των διαθέσιμων στοιχείων, το οποίο θα καθορίζει την τελική περιβαλλοντική διαχείριση των περιοχών αυτών,
* δίνεται ο κατάλληλος χρόνος για να συνταχθούν τα σχετικά ΠΔ με βάση τις διατάξεις της πολεοδομικής και περιβαλλοντικής νομοθεσίας.»
Μεταξύ άλλων, βασικοί πυλώνες του σχεδίου νόμου είναι οι εξής:
1. Αναρτώνται όλες οι εκτάσεις εντός των περιοχών ιώδους περιγράμματος που είχαν εξαιρεθεί προσωρινά από την ανάρτηση του δασικού χάρτη και παρέχεται η δυνατότητα υποβολής αντίρρησης και αίτησης προδήλου σφάλματος στους πολίτες και για τις περιοχές αυτές. Οι νέοι δασικοί χάρτες που θα αναρτηθούν μετά την εφαρμογή του νόμου δεν θα εξαιρούν τις προτεινόμενες από τους δήμους οικιστικές πυκνώσεις.
2. Ελέγχονται τα ιώδη περιγράμματα που υποδείχθηκαν από τους οικείους Ο.Τ.Α. σε δύο στάδια: Πρώτον, για να διαπιστωθεί εάν τα περιγράμματα που υποδείχτηκαν από τους δήμους είναι σύμφωνα με τα κριτήρια. Δεύτερον, για να διαπιστωθεί από τις Διευθύνσεις Δασών ποιες εκτάσεις εντός των ιωδών περιγραμμάτων χρήζουν άμεσης προστασίας και απαιτείται η εκκίνηση των διαδικασιών κατεδάφισης των κτιρίων εντός αυτών και απαγορεύεται να υπαχθούν στις διατάξεις του νόμου.
3. Προβλέπεται άμεση προστασία και κατεδάφιση για τα κτίρια και συνοδεύουσες αυτά κατασκευές που βρίσκονται: σε εθνικούς δρυμούς, περιοχές Ramsar και περιοχές Δικτύου Natura 2000, εκτός εάν προϋπήρχαν του καθορισμού του προστατευτικού καθεστώτος, σε προστατευτικά δάση, αιγιαλό, παλαιό αιγιαλό, ρέμα και άλλες κατηγορίες του νόμου 4495/2017, στον οποίο δεν υπάγονται αντιστοίχως κτίρια σε τέτοιες περιοχές, σε δάση και δασικές εκτάσεις που καταστράφηκαν συνεπεία πυρκαγιάς και έχουν κηρυχτεί για αυτό το λόγο αναδασωτέες κ.ά.
Με την ολοκλήρωση του διπλού αυτού ελέγχου καθορίζονται τα οριστικά ιώδη περιγράμματα, τα κτίρια εντός των οποίων δύνανται να υπαχθούν σε ρύθμιση.
4. Εισάγεται η έννοια του δασικού ισοζυγίου η οποία απορρέει από την αναγκαιότητα αντιστάθμισης της επιβάρυνσης του δασικού περιβάλλοντος.
5. Προβλέπεται αναστολή από την κατεδάφιση για 25 χρόνια για όσους θα υπαχθούν στις διατάξεις του νόμου.
6. Προβλέπεται η καταβολή ειδικού δασικού προστίμου.
7. Δημιουργείται ειδικό ταμείο ώστε τα χρήματα από το ειδικό δασικό πρόστιμο να αξιοποιηθούν σε δράσεις αποκατάστασης δασικού ισοζυγίου.
8. Προβλέπονται δράσεις εποπτείας, ελέγχου και λήψης κατασταλτικών μέτρων για την αποτροπή της αυθαίρετης δόμησης εντός των δασών, δασικών και χορτολιβαδικών εκτάσεων.

Ζωή Γεωργούλα

 

WWF: Όχι στην τακτοποίηση αυθαίρετων οικισμών εντός δασών

«Πρόκειται για τακτοποίηση αυθαίρετων οικισμών μέσα σε δασικές εκτάσεις» επισημαίνει το WWF για το κατατεθέν νομοσχέδιο και «δεν θα μπορούσε να μη μας βρει αντίθετους». Μάλιστα, μας παραπέμπει σε δήλωση της δικηγόρου Ματίνας Ασημακοπούλου, στην εφημερίδα «Το Βήμα», σύμφωνα με την οποία:  Το δάσος υπάγεται σε ιδιαίτερα αυστηρό προστατευτικό καθεστώς που έχει σκοπό τη διατήρηση της κατά προορισμό χρήσης του. Η χρήση αυτή μπορεί να μεταβάλλεται μόνο για την εξυπηρέτηση σκοπού υπέρτερου δημοσίου συμφέροντος. Τέτοιο σκοπό δεν συνιστά η αξιοποίηση του δάσους για οικιστικούς λόγους. Υπογραμμίζοντας ότι: οιαδήποτε νομοθετική ρύθμιση επιτρέπει ή ανέχεται την οικιστική χρήση του δάσους δεν είναι συνταγματικά ανεκτή.
Η κατάρτιση των δασικών χαρτών ήταν μια πρώτης τάξεως ευκαιρία να αντιμετωπισθούν οι έκνομες αυτές καταστάσεις με αποφασιστικότητα και να ληφθούν μέτρα για την οικολογική ανασυγκρότηση και ανάκτηση του δασικού χαρακτήρα τους».
Επιπλέον, όπως επισημαίνει ο νομικός συντονιστής στο WWF Ελλάς κ. Γιώργος Χασιώτης, «η πιο απλή, δίκαιη, και διαυγής λύση θα ήταν η απρόσκοπτη συνέχιση της διαδικασίας ανάρτησης και κύρωσης των δασικών χαρτών». Ουσιαστικά, είναι η μόνη λύση που θάλπει την ισότητα των πολιτών απέναντι στο νόμο και το περιβάλλον. Οι εξαιρέσεις που ήδη υπάρχουν – τα κίτρινα και τα πορτοκαλί περιγράμματα – είναι υπεραρκετές: αντίθετα με τα ιώδη περιγράμματα (οικιστικές πυκνώσεις), τα περιγράμματα αυτά καταγράφουν εκτάσεις που έχουν εξαιρεθεί από τη δασική νομοθεσία (ή μένει εκκρεμής ο χαρακτηρισμός τους) βάσει νόμιμων διαδικασιών, και όχι βάσει τετελεσμένων. Η διαδικασία των ενστάσεων, και η δυνατότητα προσφυγής στην συνέχεια στα δικαστήρια, προστατεύουν τους πολίτες εντός των οικιστικών πυκνώσεως, όπως ακριβώς και εκτός…».