Το καλοκαίρι και η ιστορία

Του Θωμά Τσαλαπάτη

Είμαι αυτή η ροή της άμμου που γλιστράει
ανάμεσα στο βότσαλο και στον αμμόλοφο
η καλοκαιρινή βροχή πέφτει πάνω στη ζωή μου
πάνω σ’ εμένα η ζωή μου που μου ξεφεύγει
με
καταδιώκει
και θα σβήσει τη μέρα που άρχισε

αγαπημένη στιγμή σε βλέπω
μέσα σ’ αυτό το παραπέτασμα της ομίχλης
που χάνεται
όπου δε θα ‘χω παρά να πατήσω σ’ αυτά τα μακριά
κινούμενα κατώφλια
και θα ζήσω
όσο ν’ ανοιγοκλείσει μια πόρτα

Σάμιουελ Μπέκετ, «Είμαι αυτή η ροή της άμμου που γλιστράει»

Το καλοκαίρι είναι το αντίθετο από την ιστορία. Μισό νερό και μισό ζέστη, το καλοκαίρι μας μιλά μόνο για το παρόν του. Το σώμα αγκαλιάζει τον εαυτό του, στέκει ολόκληρο μέσα στη στιγμή και οι δύο άκρες του συνορεύουν. Όλο το παρελθόν χάνεται πίσω από τον ήλιο. Κάθε στιγμή το καλοκαίρι μάς φωτογραφίζει. Αφαιρώντας πάντοτε αυτό που προσθέτουν οι φωτογραφίες. Το πέρασμα του χρόνου, τον ερχομό της ανάμνησης. Γι’ αυτό οι φωτογραφίες δεν εμφανίζονται ποτέ. Γιατί η ιστορία εκκρεμεί διαρκώς αλλά ποτέ δεν επιτίθεται.
Η μνήμη καταχωρείται και βιώνεται ως συλλογική ανάμνηση συχνά πέρα από την ιστορία, συχνά πέρα από την πραγματικότητα. Η διάσταση του χρόνου τακτοποιείται πλήρως. Το παρόν έχει την τάση να απλώνει τον εαυτό του στο παρελθόν και το μέλλον. Αλλάζει τις χρονικές αποστάσεις, ορίζει τη διάρκεια, επανατοποθετεί τα γεγονότα. Το παρελθόν και το μέλλον έρχονται απλά να το επιβεβαιώσουν, ενώ αυτό μετατρέπει το πρώτο σε κάτι θολό, σαν προϊστορία, το δεύτερο σε κάτι θολό σαν όνειρο. Το παρόν ξεχνά ενθυμούμενο, έχοντας σαν γνώμονα αποκλειστικά τον εαυτό του. Έτσι κάθε γεγονός το οποίο πέρασε, είναι εξαρτημένο από το τώρα, αυτό που βιώνουμε, είναι το σύγχρονο παρελθόν.
Η μόνη ιστορία που επιτρέπει το καλοκαίρι είναι η αρχαιολογία του σώματος. Όσα έφεραν το σώμα μέχρι εδώ. Οι διαδικασίες που ακόμα κουβαλιούνται μέσα στο τελικό αποτέλεσμα. Διαρκώς εντοιχισμένες μέσα στον ανθρώπινο παλμό, οι διαδικασίες αυτές είναι νέο παρόν την κάθε στιγμή. Κάθε μας βήμα στο σώμα περιέχει τα χνάρια απ’ όλες τις τροχιές που παρήλθαν, κάθε βήμα στο σώμα είναι ένα βήμα μακριά από την ιστορία.
«Όλη αυτή η ζέστη φέρνει τα πάντα πιο κοντά, κάθε τι πιο κοντά, σφίγγει τις ραφές, τραβά τα κορδόνια, πυκνώνει τα σύνορα. Και είναι το σώμα ολόκληρο, με το φως να το υπενθυμίζει στην κάθε στιγμή, η σάρκα να αγκαλιάζει πρώτη φορά τόσο σφιχτά τα κόκαλα, η ζωή να αγκαλιάζει την ανάσα.» Όλα να γεννιούνται μέσα στον ίδιο τους τον εαυτό, ξανά και ξανά σαν για πρώτη και μαζί τελευταία φορά, σαν μορφή που εκβάλει μέσα στην ίδια τη μορφή.
«Τουλάχιστον το καλοκαίρι. Η βιαιότητα του ήλιου, το έγκαυμα της ζωής. Ο ήλιος φωτογραφίζει τα πάντα χωρίς να εμφανίζει την εικόνα. Τη συντηρεί σε εκείνη τη δροσιά, μακριά από τον τόπο ή το χρόνο. Και την υπενθυμίζει τυχαία μέσα σε ώρες μακρινές, όταν τα λεπτά στάζουν τυχαία. Κάτω από τόσο φως, κάθε αίσθηση γίνεται αφή.»
Εδώ η ιστορία δεν απειλεί. Εδώ δεν υπάρχουν εχθροί και κατορθώματα, μόνο σώματα εκτεθειμένα στη ζωή. Εδώ κάθε τι είναι σημαία του εαυτού του. Είναι ο διεθνισμός της ζέστης και της εξάντλησης. Ο κοινός βηματισμός στην επικράτεια του ήλιου. Και η αφή είναι η κοινή μας γλώσσα.
Η νύχτα θα πέσει και πάντα πέφτει σαν ανακούφιση. Πάντα την ώρα που πρέπει, ποτέ την ίδια ώρα, πάντα τη δική της ώρα. Η άμμος της παραλίας, της κάθε παραλίας, γεμίζει τις κλεψύδρες του καλοκαιριού που φεύγει. Βγαίνοντας έξω από τον ίσκιο μιας δύσκολης χρονιάς, τρέχοντας προς το σκοτάδι μιας ακόμα δυσκολότερης. Στην Αθήνα, στα νησιά, στον χώρο αυτό που είναι μονίμως χρόνος. Μια εισπνοή που γεμίζει την ανάσα δευτερόλεπτα.
tsalapatis.blogspot.com