Τοπικές εκλογές με ευρωπαϊκή πολιτική σημασία

 

Του Γιώργου Βερβέρη*

Πολύ σπάνια περιφερειακές εκλογές, σαν αυτές της 2ας Μαρτίου 2017 για το τοπικό κοινοβούλιο της Βόρειας Ιρλανδίας, έχουν τόση κεντρική πολιτική σημασία για τις ευρωπαϊκές πολιτικές εξελίξεις. Οι εκλογές για τις 90 θέσεις του κοινοβουλίου του Μπέλφαστ (προηγουμένως ήταν 108) ανέδειξαν σχεδόν ισόπαλα τα δύο κύρια κόμματα.
Από τη μια μεριά το Δημοκρατικό Ενωτικό Κόμμα με επικεφαλής την Αρλίν Φόστερ (DUP, Αγγλόφιλοι) συγκέντρωσαν το 28,1% των ψήφων και έλαβαν 28 θέσεις του κοινοβουλίου, και από την άλλη το Σιν Φέιν με τη Μισέλ Ο’ Νιλ, οι οποίοι έλαβαν 27,9% και 27 έδρες. Οι πρώτοι είχαν πτώση 1,1%, ενώ οι δεύτεροι άνοδο 3,9%. Η συμμετοχή στις πρόωρες εκλογές ήταν αυξημένη κατά 10 ποσοστιαίες μονάδες σε σύγκριση με τις προηγούμενες και έφτασε το 64,8%. Δημοκρατικό Ενωτικό Κόμμα και Σιν Φέιν έχουν πλέον περιθώριο τριών εβδομάδων για να συμφωνήσουν στο σχηματισμό κυβέρνησης, αφού πρώτα καταφέρουν να λύσουν τις διαφωνίες που οδήγησαν στις πρόωρες εκλογές, δέκα μήνες μετά την προηγούμενη εκλογική αναμέτρηση.

Αφορμή ένα σκάνδαλο διαφθοράς

Οι πρόωρες εκλογές προκλήθηκαν από την παραίτηση του αντιπροέδρου της κυβέρνησης Μάρτιν Μακ Γκίνες και προηγούμενου ηγέτη του Σιν Φέιν στη Βόρεια Ιρλανδία, ο οποίος τον Ιανουάριο, κάνοντας χρήση της συμφωνίας της Μεγάλης Παρασκευής του 1998, παραιτήθηκε μετά την αποκάλυψη εμπλοκής της προέδρου του ΔΕΚ, Αρλίν Φόστερ, σε σκάνδαλο διαφθοράς. Η Φόστερ κατηγορείται για υπεξαίρεση χρημάτων από πρόγραμμα ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, ενώ η κορυφαία διαφωνία που υποκρύπτεται και αποτέλεσε κοινό παρανομαστή στη λήψη αποφάσεων και στις πολιτικές εξελίξεις, ήταν η εκλογική απόφαση των βορειοϊρλανδών να μην ακολουθήσουν την Αγγλία στο Brexit.
Με τη συμφωνία της Μεγάλης Παρασκευής η τοπική εξουσία μοιράστηκε ανάμεσα στα δύο κορυφαία κόμματα, καθιερώνοντας ένα σύστημα διακυβέρνησης με έναν πρόεδρο που ανήκει στους αγγλόφιλους ενωτικούς και αντιπρόεδρο που ανήκει στους ιρλανδούς εθνικιστές. Η συμφωνία αυτή υπερψηφίστηκε σε δημοψηφίσματα τόσο στη Βόρεια Ιρλανδία, όπου οι ψηφοφόροι ενέκριναν μία διακομματική συνθήκη, όσο και στη Δημοκρατία της Ιρλανδίας, όπου οι ψηφοφόροι ψήφισαν συνταγματικές αλλαγές ώστε να αναγνωριστεί η Αγγλική διοίκηση στη Βόρεια Ιρλανδία. Κομβικό σημείο της συνθήκης είναι ότι αναγνωρίζει πως η πλειοψηφία των κατοίκων της Βόρειας Ιρλανδίας επιθυμεί η περιοχή τους να παραμείνει τμήμα του Ηνωμένου Βασιλείου, αλλά ότι ένα σημαντικό τμήμα του λαού της επιδιώκει την ένωση της Ιρλανδίας, γεγονός που απηχεί και τη βούληση των ανθρώπων που κατοικούν στο νησί.
Στο πρόσφατο δημοψήφισμα για το Brexit στις 23 Ιουνίου 2016, στο Βόρειο Ιρλανδδία υπέρ της παραμονής στην Ευρωπαϊκή Ένωση ψήφισε 56% των ψηφοφόρων, ενώ μόλις το 44% ψήφισε αποχώρηση από αυτή. Τη συμμαχία για την παραμονή στην Ευρώπη της Βόρειας Ιρλανδίας ψήφισαν, εκτός από τους οπαδούς του Σιν Φέιν, οι οπαδοί του Σοσιαλδημοκρατικού Κόμματος, που στις εκλογές έλαβε 12% και 12 έδρες, μέρος των οπαδών του Κόμματος των Ενωτικών του Όλστερ (UUP-Προτεστάντες) με 12,6%, η συμμαχία της Βόρειας Ιρλανδίας με 9,1%, και το Πράσινο κόμμα με 2,3%. Από την πλευρά του Brexit, εκτός από το κυρίαρχο Δημοκρατικό Ενωτικό Κόμμα, βρέθηκε το Συντηρητικό Ενωτικό (TUV) και το κόμμα «Οι άνθρωποι πάνω από τα κέρδη» (PBP).

Επιδραστική πολιτική από το Σιν Φέιν

Αποφασιστικό ρόλο στις εξελίξεις για τους γνωρίζοντες έπαιξε η πολιτική του Σιν Φέιν των τελευταίων δεκαετιών να αφοπλιστεί και να δώσει τη σκληρή μάχη της πειθούς και της δημοκρατίας με πρόταγμα τη συμφιλίωση, η οποία έπαιξε καθοριστικό ρόλο στην ενοποίηση των κοινοτήτων της Βόρειας Ιρλανδίας με τις κοινότητες της Δημοκρατίας της Ιρλανδίας. Στα ονόματα των θυμάτων της εξέγερσης του 1916 περιλαμβάνουν τόσο τους ήρωες εθνικιστές που έπεσαν στη μάχη για την ανεξαρτησία για την Ιρλανδία όσο και τα θύματα που ακολουθούσαν τα αγγλικά στρατεύματα της αντίδρασης. Και αυτό έγινε βρίσκοντας αρκετή αντίδραση μέσα στις γραμμές του Σιν Φέιν. Εξάλλου, το Σιν Φέιν, που αποτελεί κόμμα και του Βορρά και του Νότου, εγγυάται το δικαίωμα όλων των κατοίκων του νησιού στην ειρήνη, την ασφάλεια και την προστασία της περιουσίας του, ανεξάρτητα από το θρήσκευμα και την καταγωγή του και συνεχίζει την αναγνώριση της διπλής (αγγλικής, ιρλανδικής) υπηκοότητας.
Το σύνθημα για μια Ιρλανδία ειρηνική, αφοπλισμένη που θα ανήκει σε όλους αύξησε ραγδαία την επιρροή του στο Βορρά, όπου είχε κι άλλο ένα πρακτικό αποτέλεσμα. Στις κοινότητες που βρίσκονταν γύρω από τα σύνορα που έχουν καταργηθεί μεταξύ βορά-νότου, λόγω συμμετοχής και των δύο στην Ευρωπαϊκή Ένωση τις τελευταίες δεκαετίες ήταν απολύτως φυσιολογικό ένα όχημα της Πυροσβεστικής να τα διανύσει προκειμένου να σβήσει μία πυρκαγιά από την άλλη πλευρά, διότι αυτό ήταν το κοντινότερο που βρέθηκε. Επίσης ένα ασθενοφόρο οδηγούσε ένα περιστατικό εκτάκτου ανάγκης στο κοντινότερο νοσοκομείο, ανεξαρτήτως του σε ποια πλευρά βρισκότανε. Κοινές εκδηλώσεις, κοινοί εορτασμοί, οικογένειες που έσμιξαν από τις δύο πλευρές των παλιών συνόρων ήταν μία απλή καθημερινότητα.

Τα σύνορα τρομάζουν

Η επαναφορά των παλιών συνόρων όπου θα πραγματοποιείται έλεγχος ταυτοτήτων των Ιρλανδών, έλεγχος διαβατηρίων των αλλοδαπών και τελωνειακός έλεγχος έχει τρομάξει τους πολίτες της Βόρειας Ιρλανδίας που απολαμβάνουν την ειρηνικότερη περίοδο της ιστορίας τους και τις ηπιότερες συνθήκες καθημερινότητας και αρνούνται να τα χάσουν. Όλο αυτό συσπειρώνει και αντιδράσεις για την κατάργηση των ισχυρών οικονομικών και κοινωνικών δεσμών που σχηματίστηκαν μεταξύ των πολιτών και των δύο πλευρών. Η επαναφορά των συνόρων αποτελεί πρόκληση για το Σιν Φέιν και υπαναχώρηση από την ειρηνευτική συνθήκη της Μεγάλης Παρασκευής. Από την άλλη η Αλίν Φόστερ, επικεφαλής του ΔΕΚ, διεκδικεί την προεδρία της τοπικής κυβέρνησης έχοντας τη Μισέλ Ο’ Νιλ, ηγέτιδα του Σιν Φέιν, να αρνείται τη συνεργασία μαζί της. Η διαφορά τους σε ψήφους είναι πολύ μικρή με το ΔΕΚ να παίρνει 225.413 και το Σιν Φέιν 224.245. Το πρώτο κόμμα, όμως, βρίσκεται σε πορεία ελαφρώς καθοδική ενώ το δεύτερο σε ραγδαία ανοδική.
Το Λονδίνο έχει συνταγματικά δικαίωμα να προκηρύξει εκ νέου εκλογές. Εάν, όμως, κυριαρχήσει εκλογικά το Σιν Φέιν καλύπτοντας τη μικρή διαφορά του από το ΔΕΚ, θα πραγματοποιηθεί μία ανατροπή που θα φέρει τη Βρετανία μπροστά σε νέες πολιτικές καταστάσεις και τους πολίτες της Βόρειας Ιρλανδίας μπροστά στο καθήκον λήψης αποφάσεων για την εξέλιξη της συνθήκης της Μεγάλης Παρασκευής. Θα αποφασίσουν το ΔΕΚ και το Σιν Φέιν να σχηματίσουν κυβέρνηση; Θα δεχτεί η Μισέλ Ο’ Νιλ την πολιτική ηγεμονία της κατηγορούμενης για διαφθορά Αρλίν Φόστερ; Θα μπορεί ένα αυτοκίνητο να ταξιδέψει από το Δουβλίνο στο Μπέλφαστ, χωρίς να χρειαστεί να μειώσει πουθενά τη ταχύτητά του ή να σταματήσει; Όλα αυτά τα ερωτήματα θα απαντηθούν στις 23 Μαρτίου και το περίπλοκο ζήτημα της επαναφοράς συνόρων μεταξύ Δημοκρατίας της Ιρλανδίας και Βόρειας Ιρλανδίας αποτελεί έναν επιπλέον πονοκέφαλο για την Τερέζα Μέι και την υλοποίηση της απόφασης για το Brexit.
Οι δηλώσεις του αρχηγού του Σιν Φέιν, Τζέρι Άνταμς, το επιβεβαιώνουν περίτρανα: «Αυτή τη στιγμή γράφεται ιστορία. Η διαρκής πλειοψηφία των Ενωτικών έχει τελειώσει. Ο λαός ψήφισε ισότητα, σεβασμό για όλους και ενότητα στην κυβέρνηση. Οι εκλογές ήταν ενάντια στο Brexit. Ήταν μία ψήφος του Βορρά για ένα καθορισμένο ειδικό καθεστώς μέσα στα πλαίσια της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και αυτό αποτελεί την πλήρη συμφωνία για την εφαρμογή των συνθηκών που υπογράφτηκαν».

*Συντονιστής Ευρωπαϊκής Πολιτικής ΣΥΡΙΖΑ.