Χρίστος Ρουμελιωτάκης: Μια ουσιαστική ποίηση

rmltl708

Βαρούτην Χανόμεθα

Μια λεπτομέρεια από τη ζωή του Αρχηγού Λυκούργου Λογοθέτη, και μια εισήγηση του συγγραφέα περί του πρακτέου.
Κάπου βαθιά υπάρχουν στο μυαλό μου ο βίος και τα κατορθώματα
του Αρχηγού Λυκούργου Λογοθέτη,
όπως συχνά τα χρόνια εκείνα μου τα’ ανιστορούσε
ο φίλος μου Αλέξης Σ. ο εκ Σαρακηνών.
Όμως απόψε δεν θ’ αναδιφήσω τον βίο και τα κατορθώματα του- άλλωστε αυτά τα γράφει η ιστορία, θα πω μονάχα και μ’ αυτό τελειώνω
μια λεπτομέρεια που κρίνω, ότι μπορεί να ρίξει στη ζωή μας λίγο φώς.
Ολούθε, λέει, τον έζωναν οι εχθροί κι ούτε ψωμί ούτε νερό
κι οι μέρες του κι οι ώρες ίσως μετρημένες.
Εδώ ας ανοίξω μια παρένθεση να πω,
ότι στον βίο μας έρχεται κάποια μέρα
που επιβάλλεται να πάρουμε αποφάσεις κρίσιμες
και για μάς και για τους άλλους που σ’ εμάς προσβλέπουν
τότε τα λόγια τα πολλά δεν ωφελούν,
δύο λόγια μόνο ένα κίνημα της κεφαλής, αυτό ταιριάζει.
Δεν είχε η ώρα έλεος, μέτρησε τους δικούς του, τους εχθρούς,
την κακοτράχαλη άνοιξη, πήρε μολύβι και χαρτί και χάραξε (το μήνυμα)
Βαρούτην χανόμεθα
τίποτε άλλο.
Την ώρα εκείνη τον φαντάζομαι, να γράφει και να υπογράφει τη γραφή
και σαν λιοντάρι η ψυχή του να βρυχάται
Βαρούτην χανόμεθα
τίποτε άλλο.

Βαρούτην, λοιπόν, Αδελφοί, Βαρούτην και το Μέγα Έλεος.

Χρ. Ρουμελιωτάκης

 

Πέθανε και ο ποιητής Χρίστος Ρουμελιωτάκης. Μπορεί να μην πολυακούστηκε ή δεν γέμισαν στήλες εφημερίδων γι’ αυτόν και το έργο του (εξαίρεση «Η Αυγή», 24.07.2018). Έτσι γίνεται συνήθως. Η ποιότητα της δημιουργικής ποιητικής και δοκιμιακής γραφής του ήταν μια ζωή αναντίστοιχη προς τη προβολή της και τη δημοσιότητα του ιδίου που ποτέ δεν επεδίωξε.
Η «Εποχή» αφιερώνει το σημείωμα αυτό στον άξιο δημιουργό και σταθερό υπερασπιστή δημοκρατικών ιδεών και αξιών, αλλά και σε έναν φίλο που κάποιοι από εμάς γνωρίσαμε σε τόπους εξορίας στην περίοδο της δικτατορίας.
Σοβαρός, υπεύθυνος, με μια βαθιά εσωτερικότητα, που δεν ήξερες αν έτσι οριοθετούνταν στις επικοινωνίες του, ή αν υπερασπιζόταν με τα δικά του αυστηρά κριτήρια τις επιλογές του. Προσεκτικός στο να συμφωνεί με ευκολία για ό,τι στη λογοτεχνική-ποιητική δημιουργία μπορεί να είχε διαφορετική άποψη, αλλά και με αυστηρότητα υπερασπιζόταν το «όχι» του σε ό,τι αφορούσε την πολιτική ζωή και την εξέλιξη των ιδεών στου χώρους της Αριστεράς.
Από την Αργυρούπολη Ρεθύμνου η οικογένεια του Μανώλη Ρουμελιωτάκη φυτεύτηκε μετά τον πόλεμο στη Νέα Ιωνία, με τον πατέρα ανάπηρο πολέμου, πρόεδρο των αναπήρων του Αλβανικού μετώπου, ενταγμένο στο κομμουνιστικό κόμμα. Στο «Σωτηρία», όπου νοσηλευόταν αυτός, τον συνέλαβε ο διωκτικός μηχανισμός της εποχής και ακολούθησε πολυετή εξορία στον Αη Στράτη και κατά καιρούς σε φυλακές, όπως και πολλοί άλλοι.
Παρόλες τις δυσκολίες, ο Χρίστος εισάγεται στη Νομική σχολή το 1956, στη διάρκεια των σπουδών συμμετέχει, με τρόπο που εκείνος επέλεγε, στις δράσεις της αριστερής φοιτητικής νεολαίας, αποπερατώνει τις σπουδές του κανονικά από τη Νομική καθώς και το μονοετή κύκλο οικονομικών σπουδών της ίδιας σχολής.
Μετά τη θητεία του στο στρατό, στις γνωστές για τους αριστερούς στρατεύσιμους της εποχής εκείνης συνθήκες, δικηγόρος στην Αθήνα με συμμετοχή στα δημοτικά πράγματα της Ν. Ιωνίας. Πρόεδρος του Δημοτικού Συμβουλίου της μέχρι την επιβολή της δικτατορίας 1967, οπότε και συλλαμβάνεται και εξορίζεται αρχικά στη Γυάρο και στη συνέχεια στο Παρθένι της Λέρου.
Το 1968 μαζί με πολλούς άλλους κρατούμενους καταδίκασε την επέμβαση των σοβιετικών στρατευμάτων στην Τσεχοσλοβακία και συντάχτηκε με τις αρχές που σιγά αλλά σταθερά διαμόρφωναν την Ανανεωτική Αριστερά.
Μετά την επάνοδό του από την εξορία, δικηγόρος στην Αθήνα. Με την αποκατάσταση της δημοκρατίας συμμετέχει και πάλι στα δημοτικά δρώμενα της Ν. Ιωνίας με πολιτική αναφορά στην ΕΔΑ (Η. Ηλιού και άλλοι).
Υποψήφιος δήμαρχος –δύο φορές έχασε για πολύ λίγες ψήφους– διατηρώντας βαθύτατη και δικαιολογημένη πίκρα και απογοήτευση από την πολιτική στάση κατά της υποψηφιότητας του κομματικού σχηματισμού της κομμουνιστικής αριστεράς.
Ο Χρίστος Ρουμελιωτάκης εμφανίστηκε στα γράμματα με τη δημοσίευση στην «Επιθεώρηση Τέχνης» (το 1958) του ποιήματος του «Πίσω από τα βλέφαρα». Ακολούθησαν οι ποιητικές συλλογές «Κλειστή θάλασσα» (1979), «Βαρούτην χανόμεθα» (1988), «Ο ανεπίληπτος βίος», «Ο λόγος και η τελείωση της Λευκοθέας» (1989), «Ο Ξένος ειμί και άλλα ποιήματα» (2002), «Δεν είναι τίποτα και άλλα ποιήματα» (2008), καθώς και η συλλογή δοκιμίων «Ασκήσεις αυτογνωσίας» (2008), που τιμήθηκε με το Κρατικό Βραβείο Δοκιμίου-Κριτικής. Τέλος, «Χθεσινός κόσμος – Ιωνία η πόλη μας» (2017). Αφηγήσεις και αναμνήσεις από την εξέλιξη του προσφυγικού αυτού συνοικισμού σε μια μεγάλη πόλη –με ό,τι αυτό σημαίνει.
Ωστόσο, ο Χρίστος Ρουμελιωτάκης δεν έπαυε να συμμετέχει και να ενισχύει κινήσεις και σχηματισμούς για την καλλιτεχνική και πνευματική δημιουργία στη Ν. Ιωνία και ευρύτερα.
Ασίγαστος στην πνευματική δημιουργία που τον απορροφούσε –εξέδιδε για χρόνια το λογοτεχνικό περιοδικό «Σχεδία», ενώ ήταν για 11-12 χρόνια πρόεδρος του Ιδρύματος Τάκη Σινόπουλου, με τον οποίο διατηρούσε και φιλικούς δεσμούς.
Το σπίτι του ποιητή Δημήτρη Δούκαρη στη Ν. Ιωνία συγκέντρωνε τα ζωντανά πνεύματα της εποχής Χρ. Ρουμελιωτάκη, Γιώργο Χατζόπουλο (εκδόσεις Κάλβος), Μανώλη Λαμπρίδη αλλά και σε έκτακτες συμμετοχές το Νικηφόρο Βρεττάκο, τον Μιχάλη Κατσαρό κ.ά.
Το Υπουργείο Πολιτισμού σε συλλυπητήριο μήνυμά του αναφέρει πως ο Χρίστος Ρουμελιωτάκης «υπήρξε ένας από τους σημαντικότερους ποιητές της δεύτερης μεταπολεμικής γενιάς. Ποιητής της αυτογνωσίας και της εμπειρίας, εξιστόρησε μέσα από μια γλώσσα λιτή και απέριττη ένα καθολικό βίωμα. Μέσα από τη δραματικότητα και την πολιτική στράτευση, τον υπαινιγμό και την πύκνωση, διατυπώνοντας το δωρικό του γυρισμό σε τόνο κουβεντιαστό μέσα από μια διαρκή συνομιλία, ο Χρίστος Ρουμελιωτάκης κατάφερε να δημιουργήσει μια ουσιαστική ποίηση» .
Τελευταία έγνοια και φροντίδα του Χρίστου ήταν να μαζέψει τα χειρόγραφα, μνήμες και παθήματα, του πατέρα του για να τα εκδώσει.
Η «Εποχή» τιμά το Χρίστο Ρουμελιωτάκη, κρατεί το δικαίωμα του στα «Ναι» και τα «Όχι» του και δημοσιεύει από την ποιητική συλλογή του «Ξένος Ειμί» το ποίημα του «Βαρούτην Χανόμεθα», αλλά και το ποίημα «Ο Χρίστος Ρ.» (Ρουμελιωτάκης) από την ποιητική συλλογή του Αντώνη Ρουπακιώτη «Εγώ δεν είμαι ποιητής» (Θεμέλιο 2017).

Ο Χρήστος Ρ.

Έγραψε ο Χρήστος Ρ., ο εκ του παλαιών,
για το Λυκούργο Λογοθέτη,
εκείνον της Σάμου τον πολεμιστή,
που στης μάχης την κρίσιμη στιγμή έκραξε: “Βαρούτην, αδελφοί, χανόμεθα’’.
Και καλά ο Χρήστος Ρ., ο εκ των παλαιών, είναι ποιητής
και ωραία τα ιστορεί για τον Λυκούργο Λ., τον πολέμαρχο.
Εγώ όμως, που στην κρίσιμη αυτή στιγμή,
δεν ξέρω πια ούτε τι,
αλλά ούτε από ποιόν να το ζητήσω;

Αντ. Ρουπακιώτης