Η Πορτογαλία σε δύο χρόνια απέδειξε τη σημασία της ανάπτυξης
Τη συνέντευξη πήρε
ο Παύλος Κλαυδιανός
Λίγες μέρες πριν ήταν και ο έλληνας πρωθυπουργός στην Πορτογαλία. Ποια είναι η εικόνα σ’ αυτή τη χώρα για την Ελλάδα;
Επικρατεί η άποψη ότι η Ελλάδα, πράγματι, έχει ταπεινωθεί και τιμωρηθεί από τα συνεχή μνημόνια, ενώ ακόμη δεν κατάφερε να βρει διέξοδο. Ειδικά οι αριστεροί ενώ πρώτα μιλούσαν με ενθουσιασμό, όταν κερδήθηκε το δημοψήφισμα του «όχι», γίνονταν και συγκεντρώσεις συμπαράστασης, μετά την υποχώρηση που έγινε δεν μιλούν πλέον γι’ αυτή. Η Αριστερά, θεωρούν, ότι υποχρεώθηκε να υλοποιεί μια πολιτική που δεν διαφέρει απ΄ τη δεξιά, ενώ εδώ στην Πορτογαλία, η πολιτική λύση που δόθηκε με τους σοσιαλιστές – ήταν το δεύτερο κόμμα, πρώτο ήταν το δεξιό – στηριγμένους στα δυο αριστερά κόμματα είχε μεγάλη επιτυχία. Η Ελλάδα, λοιπόν, δεν είναι στην τρέχουσα πολιτική συζήτηση. Ο πρόεδρος των Σοσιαλιστών, ο Κόστα, νομίζω ότι διδαγμένος και από όσα έγιναν στην Ελλάδα επέλεξε τη συνεργασία με την Αριστερά. Αλλά και η Αριστερά αντιλήφθηκε ότι έπρεπε να δοθεί προτεραιότητα να μην επανέλθει η δεξιά, ύστερα από τρία χρόνια πολιτικής που κατέστρεψε τη χώρα. Έτσι βρέθηκε μια εναλλακτική λύση κατά της λιτότητας. Όπως τιμώρησαν την Ελλάδα ήθελαν να τιμωρήσουν και την Πορτογαλία, ο Σόιμπλε απειλούσε ότι αν ακολουθήσουν αυτή την πολιτική που θα σταματά τη λιτότητα θα ξαναέλθει η τρόικα, θα χρειαστεί κι άλλο μνημόνιο.
Εναλλακτική λύση για την ανάπτυξη
Έγινε όμως το αντίθετο, σταθεροποιήθηκε η πολιτική κατά της λιτότητας και η οικονομία άρχισε να ανακάμπτει.
Ακριβώς. Η Πορτογαλία μέσα σε δυο χρόνια απέδειξε ότι μόνο με ανάπτυξη μπορείς να αποπληρώσεις το χρέος, ενώ όλες οι δυσμενείς προβλέψεις, ΔΝΤ, τρόικας κ.ά., διαψεύστηκαν. Αυτή τη στιγμή η χώρα αναπτύσσεται με ρυθμό πάνω από 2%, η ανεργία από 17% έπεσε στο 7%, το έλλειμμα έπεσε στο 1,5% ενώ το χρέος στο 130% του ΑΕΠ. Η οικονομία, λοιπόν, πάει καλά, η Πορτογαλία βγήκε από τη διαδικασία του υπερβολικού ελλείμματος, γίνονται επενδύσεις. Ο κόσμος, πλέον, έχει ξεθαρρέψει ως προς την κατανάλωσή του, βγαίνει έξω, διασκεδάζει, πηγαίνει στα εστιατόρια κτλ. Πήγε και πολύ καλά ο τουρισμός. Ανακτώνται δικαιώματα που έχουν χαθεί ενώ ενισχύονται τα κατώτερα εισοδήματα. Αυξήθηκαν οι κατώτατοι μισθοί – αν και είναι ακόμη πιο κάτω από τους ελληνικούς – και οι συντάξεις και επανήλθαν επιδόματα που είχαν κοπεί. Ο Σόιμπλε ξέχασε, τελικά όσα έλεγε, και έδινε συγχαρητήρια… Ο υπουργός Οικονομικών, λοιπόν, ο Μάριο Σεντένο όχι μόνο απέδειξε ότι υπάρχει εναλλακτική λύση για την ανάπτυξη και μ’ αυτή θα λυθούν προβλήματα ανεργίας, ελλείμματος κτλ αλλά εξελέγη τώρα και πρόεδρος του Γιούρογκρουπ.
Να θυμίσουμε ότι όταν κέρδισαν τις εκλογές τα αριστερά κόμματα η Πορτογαλία ήταν ήδη εκτός μνημονίου. Αυτό προσπαθεί η κυβέρνηση να γίνει τώρα και για την Ελλάδα.
Ναι είχε βγει. Ο Σόιμπλε απειλούσε να τη ξαναβάλει. Τα κόμματα της Άκρας Αριστεράς θα οδηγήσουν τη χώρα σε αδιέξοδο και θα απαιτηθεί πάλι εξωτερική βοήθεια. Έγινε το αντίθετο. Τα μέτρα, σίγουρα, ήταν πολύ προσεκτικά και σε συνεννόηση με την Κομισιόν. Βέβαια, το έλλειμμα μειώθηκε, για να πούμε την αλήθεια, γιατί μπήκαν και μια σειρά φόροι όπως σε προϊόντα που επηρεάζουν την υγεία, για παράδειγμα, αυτά που έχουν πολύ αλάτι – το αλμυρό είναι παράδοση στην Πορτογαλία – πολλή ζάχαρη, στη βενζίνη, στα ποτά, τα τσιγάρα. Το κράτος πήρε αρκετά έσοδα μ’ αυτά τα μέτρα. Έτσι μπόρεσαν να προχωρήσουν σε αναδιανομή όπως αύξηση μισθών και συντάξεων, επανήλθαν τα δώρα Πάσχα και Χριστουγέννων κ.τ.λ. Έλεγαν ότι αν αυξηθούν οι κατώτατοι μισθοί θα κλείσουν επιχειρήσεις. Όχι μόνο δεν έκλεισαν, αλλά δημιουργήθηκαν πολλές νέες θέσεις εργασίας. Η αυξημένη κατανάλωση στράφηκε σε καταναλωτικά προϊόντα εγχώρια, οι επιχειρήσεις προσέλαβαν υπαλλήλους.
Η κοινή γνώμη για την κυβερνητική πολιτική
Ποιο είναι το κλίμα στην κοινή γνώμη, στην κοινωνία; Υποστηρίζεται η κυβέρνηση;
Πριν τις μεγάλες πυρκαγιές, οι δημοσκοπήσεις πρόβλεπαν ότι αν γίνονταν εκλογές το Σοσιαλιστικό Κόμμα θα έπαιρνε την πλειοψηφία. Μετά το κλίμα άλλαξε. Υπάρχει το εξής ζήτημα. Μπορεί να αυξήθηκαν τα εισοδήματα, αλλά δεν έγιναν αυξήσεις στις δαπάνες για δημόσιες επενδύσεις. Η τρόικα είχε περικόψει τα κονδύλια, πχ, για πυροσβέστες, φύλακες, στα πάντα με αποτέλεσμα το κράτος να μην έχει τα μέσα να αντιδράσει όταν, λόγω της ασυνήθιστα μεγάλης ξηρασίας, ξέσπασαν οι μεγάλες πυρκαγιές. Ο κόσμος έμεινε στη μοίρα του, παγιδεύτηκαν, με αποτέλεσμα να καούν 123 άνθρωποι. Η νέα κυβέρνηση προτίμησε να ρίξει το βάρος της στα εισοδήματα και όχι στις δημόσιες επενδύσεις. Μπορούμε, μάλιστα, να πούμε ότι περιορίστηκαν δαπάνες από την αστυνομία, την παιδεία, την υγεία κ.ά. Προφανώς, έγιναν επιλογές με βάση και πολιτικά κριτήρια.
Ασκήθηκε κριτική στην κυβέρνηση γι’ αυτή την επιλογή της;
Ναι. Είναι ειρωνεία, όμως, όταν κάνουν κριτική αυτοί που είχαν περικόψει τις δαπάνες την τριετία των μνημονίων. Κριτική γιατί δεν έγιναν επενδύσεις σε υπηρεσίες και υποδομές γίνονται και από την Αριστερά, πχ, σε παιδεία, προστασία του πολίτη, υγεία για να μειωθεί το έλλειμμα. Από τ’ αριστερά δεν χάρηκαν, επίσης, καθόλου που ο υπουργός Οικονομίας Σεντένο έγινε πρόεδρος του Γιούρογκρουπ. Και τούτο διότι μπορεί να είναι πορτογάλος σοσιαλιστής, όμως δεν θα έχει τη δύναμη να επηρεάσει σημαντικά, αλλά θα συνεχίσει να εφαρμόζει μια πολιτική λιτότητας. Τώρα αυτό, θα επιτείνει το πρόβλημα και αυτό δεν βοηθάει τη συνεργασία των αριστερών κομμάτων. Εκτός από τις τραγικές συνέπειες των πυρκαγιών, λόγω των περικοπών της τρόικας, προβλήματα είχαμε και στην υγεία όπου έξι – επτά άτομα προσβλήθηκαν από ένα μικρόβιο.
Ανάγκη για πολιτική παρουσία
Υπάρχει κατά τη γνώμη σου κενό, σ’ αυτό το σημείο, στην πολιτική της κυβέρνησης ως προς την ενίσχυση του κοινωνικού κράτους; Θα μπορούσε να δράσει αλλιώς;
Αυτή η κριτική, πράγματι, γίνεται. Κατά τη γνώμη μου η ενίσχυση των εισοδημάτων ήταν αναγκαία. Όμως θα μπορούσε η κυβέρνηση να μειώσει το έλλειμμα πιο αργά. Το παρέλαβε στο 3,4% του ΑΕΠ και το κατέβασε στο 1,5% υπό την πίεση της Κομισιόν. Θα μπορούσε να το μειώσει πιο αργά και να αυξήσει κάπως, τις επενδύσεις. Δηλαδή τώρα πάρθηκαν μέτρα τα οποία είναι πολύ θετικά και ο κόσμος τα επιβράβευσε, αλλά όμως μετά τις τραγικές συνέπειες των πυρκαγιών.
Έγιναν και απεργίες των συνδικάτων πρόσφατα. Ποια ήταν τα αιτήματα;
Ξέρετε για δέκα χρόνια οι μισθοί ήταν παγωμένοι, ενώ μετά κόπηκαν με την τρόικα, επομένως ο κόσμος δίκαια ξεσηκώνεται. Είναι, κυρίως, απεργίες στον δημόσιο τομέα όπου είναι ισχυρά και τα συνδικάτα. Όμως απεργούν και οι υψηλόμισθοι απ’ αυτούς πχ γιατροί, δικαστές, καθηγητές ΑΕΙ, οι οποίοι δεν υπέφεραν από τις περικοπές όσο οι χαμηλοί, οι χαμηλότεροι μισθοί και οι συντάξεις. Έπαιξαν ρόλο και τα αποτελέσματα των δημοτικών εκλογών που ήταν αρνητικά για τα δυο κόμματα της αριστεράς. Το Κομμουνιστικό Κόμμα έπεσε πολύ, με αποτέλεσμα να χάσει δήμους που είχε για τριάντα χρόνια, ενώ αντίθετα κέρδισε πολύ το Σοσιαλιστικό Κόμμα. Αυτό ήταν ένα σοκ για την Αριστερά, ειδικά για το ΚΚ που δεν το περίμενε. Είναι επομένως και μια αντίδραση αυτό, ανάγκη για μια πολιτική παρουσία.
Αυτό επηρεάζει τη σταθερότητα της κυβέρνησης;
Αυτό ακριβώς φοβόμαστε, μετά τα αποτελέσματα των δημοτικών εκλογών. Παρ’ όλα αυτά εκτιμώ ότι θα εξομαλυνθεί η κατάσταση, δεν τίθεται θέμα άρσης της στήριξης της κυβέρνησης. Η ύπαρξη μιας αριστερής κυβέρνησης εδώ είναι κάτι σημαντικό και για την Ευρώπη όπως και το παράδειγμά της ότι βγήκαμε από την κρίση χωρίς λιτότητα. Προσωπικά ο Αντόνιο Κόστα, που του ασκήθηκε κριτική για τις φωτιές, με την εκλογή του Σεντένο, ανακτά ξανά το κύρος του. Και ελπίζω ότι η νέα θέση του Σεντένο μπορεί να είναι ένα εμπόδιο στη λιτότητα και βήμα αποκατάστασης της διαφάνειας – το είπε στις δηλώσεις του – στις λειτουργίες του Γιούρογκρουπ κάτι που έθετε και ο Γιάννης Βαρουφάκης. Φυσικά χρειάζεται ισορροπίες. Η Ευρώπη, εξάλλου, δεν έχει ευστάθεια, αντιμετωπίζει ακόμη και τον κίνδυνο να διαλυθεί.
