Του Δημήτρη Σμυρναίου
Κανονικά η Ευρώπη θα έπρεπε να χρωστάει χάρη στην Αυστρία από το 2000. Τότε που οι Χριστιανοδημοκράτες του Βόλφγκανγκ Σίσελ και οι Ελεύθεροι του Γιεργκ Χάιντερ αποφάσισαν να συνασπιστούν σε μια κυβέρνηση, που έδειξε πόσο αόρατα μπορεί να γίνουν τα όρια ανάμεσα σε Δεξιά και Κεντροδεξιά, όταν τα πράγματα σοβαρεύουν. Υπό αυτή την έννοια αυτό που συνέβη την περασμένη Κυριακή στη χώρα δεν αποτελεί πρωτοτυπία. Ούτε και αυτό που πιθανότατα θα ακολουθήσει.
Ο 31χρονος Σεμπάστιαν Κουρτς, σε ρόλο απόλυτου μονάρχη και με σκληρή εθνικιστική ατζέντα, οδήγησε το συντηρητικό Λαϊκό Κόμμα στην πρώτη θέση με 31,5% και ο Χάιντς Κρίστιαν Στράχε με ανάλογα σκληρό ρεπερτόριο ανέβασε τους Ελεύθερους στο 26%, μια ανάσα πίσω από τους Σοσιαλδημοκράτες (26,9%). Τα δύο κόμματα της δεξιάς πολυκατοικίας έχουν, λοιπόν, ένα ποσοστό κοντά στο 60%, το οποίο τους δίνει ένα καλό άλλοθι να μετατρέψουν σε κυβερνητική συνεργασία, αυτό που διαφάνηκε ξεκάθαρα κατά τη διάρκεια της προεκλογικής περιόδου: Τη σχεδόν απόλυτη ταύτιση των απόψεών τους σε μια σειρά από θέματα αιχμής, όπως η κατάσταση στην ευρωζώνη, το προσφυγικό, η ένταξη των μεταναστών, η σχέση με την Τουρκία και η προσέγγιση με τις πιο αντιδραστικές δυνάμεις στις χώρες του Βίζεγκραντ.
Όλοι με όλους
Θα ήταν μάλλον αφελές να περιμένει κανείς οποιαδήποτε άλλη εξέλιξη. Το παράδοξο ήταν ότι η επόμενη μέρα βρήκε όλους να είναι έτοιμοι να συζητήσουν με …όλους. Είναι απορίας άξιον γιατί οι ηγέτες των σοσιαλδημοκρατών αφήνουν να εννοηθεί ότι θα μπορούσαν να κυβερνήσουν με ένα από τα δύο άλλα κόμματα, που στην ατζέντα τους δεν έχουν τίποτα άλλο να προτάξουν παρά εθνικισμό. Το ζήτημα απειλεί να τους διχάσει καθώς υπάρχουν στελέχη, όπως ο δήμαρχος της Βιέννης Μίχαελ Χόιπλ, που απορρίπτουν κατηγορηματικά το ενδεχόμενο διαλόγου με τους Ελεύθερους. Υπάρχουν βεβαίως και εκείνοι που επιμένουν ότι θα πρέπει να θυσιαστούν και να σχηματίσουν και πάλι κυβέρνηση με το Λαϊκό Κόμμα για να αποφευχθεί ένας νέος εξευτελισμός της Αυστρίας. Σε κάθε περίπτωση έχουμε όμως να κάνουμε με «μια νέα χώρα» όπως έγραφε η εβδομαδιαία επιθεώρηση «Profil», που αναρωτιόταν σχεδόν απελπισμένα αν «μας χρειαζόταν τώρα μια κυβέρνηση από τους φίλους της Λεπέν και της Εναλλακτικής για τη Γερμανία;»
Σκόνταψε πάλι η Μέρκελ
Το αποτέλεσμα της Αυστρίας δεν πέρασε απαρατήρητο στη Γερμανία. Όλοι περίμεναν προκειμένου να καταγραφεί το κλίμα προτού αρχίσουν οι διαπραγματεύσεις για το σχηματισμό νέας κυβέρνησης. Στην Κάτω Σαξονία οι Χριστιανοδημοκράτες υπέστησαν απώλειες, που επιβεβαίωσαν για μια ακόμα φορά ότι το «προϊόν» Μέρκελ έχει αρχίσει να μην έχει πια και τόσο μεγάλη ζήτηση. Εδώ οι απώλειες της Χριστιανοδημοκρατίας ήταν περίπου όση η άνοδος της ακροδεξιάς Εναλλακτικής για τη Γερμανία, η οποία κατάφερε να μπει σε ένα ακόμα τοπικό κοινοβούλιο. Ο συνδυασμός αυτός αποτελεσμάτων δεν κάνει πιο πλεονεκτική τη θέση της καγκελαρίου. Οι Χριστιανοκοινωνιστές της Βαυαρίας πιέζουν έτσι κι αλλιώς εδώ και καιρό για μια απότομη δεξιά στροφή και το αποτέλεσμα στην πολύ κοντινή τους Αυστρία ενισχύει ακόμα περισσότερο αυτόν τον πειρασμό.
Οι Πράσινοι στη γωνία
Αυτό φέρνει σε ακόμα πιο δύσκολη θέση και τους Πράσινους, που μπορεί να έχουν πάρει την απόφαση να «κυβερνήσουν», αλλά ξέρουν ότι δεν μπορούν να ξεχάσουν εντελώς τις ιδέες, που τους έκαναν δημοφιλείς σε ένα συγκεκριμένο κομμάτι της μεσαίας τάξης. Τη στιγμή, μάλιστα, που τόσο σε εθνικό όσο και σε περιφερειακό επίπεδο τα ποσοστά τους παρουσιάζουν καθοδική τάση. Οσο για την Αυστρία, εκεί το κόμμα της οικολογίας εξοβελίστηκε από το κοινοβούλιο και προσπαθεί τώρα να μαζέψει τα κομμάτια του, αλλά και τα οικονομικά του, αφού δεν θα μπορεί πλέον να συντηρεί το μηχανισμό που του διασφάλιζε η κυβερνητική παρουσία.
Οι διαπραγματεύσεις στο Βερολίνο προβλέπεται, λοιπόν, ότι δεν θα είναι εύκολες. Η Βουλή αναμένεται να συγκροτηθεί σε σώμα την ερχόμενη Τρίτη, αλλά ουσιαστικά θα είναι ανάπηρη, αφού δεν θα μπορεί να πάρει αποφάσεις, όσο δεν υπάρχουν δηλωμένες πλειοψηφίες. Στο διάστημα αυτό η καγκελάριος θα παραμείνει υπηρεσιακή, αλλά κάποιοι υπουργοί των Σοσιαλδημοκρατών θα είναι υποχρεωμένοι να παραιτηθούν, όπως η μέχρι τώρα υπουργός Εργασίας Αντρέα Νάλες, η οποία και αναλαμβάνει επικεφαλής της κοινοβουλευτικής ομάδας.
Η αντίδραση των …αντιδραστικών
Η κεντρική Ευρώπη ζει μια «αναγέννηση» αντιδραστικών δυνάμεων, που με διάφορους πολύχρωμους μανδύες ζητούν επιστροφή σε πιο εθνικές πολιτικές, λιγότερη αλληλεγγύη και περισσότερη περιχαράκωση, χωρίς όμως να ασχολούνται με την ουσία και την αντιμετώπιση εμφανών κοινωνικών προβλημάτων. Αυτή η τάση αναμένεται να επικρατήσει και στην Τσεχία αυτό το Σαββατοκύριακο, με την ανάδειξη σε πρώτη δύναμη ενός λαϊκιστή δισεκατομμυριούχου του Αντρέι Μπάμπις, ο οποίος μιλά ενάντια στο «σύστημα» -από το οποίο πλούτισε στα τέλη της περασμένης χιλιετίας στο πλαίσιο της άγριας ιδιωτικοποίησης-, ενάντια στην ΕΕ -από την οποία έχει λάβει επιδοτήσεις- και ενάντια στους μετανάστες -τους οποίους θεωρητικά χρειάζεται μια χώρα με χαμηλούς δείκτες ανεργίας αλλά και γεννήσεων. Την ίδια ώρα οι επίσημοι αξιωματούχοι στις Βρυξέλλες κοιμούνται τον ύπνο του δικαίου, εκφωνούν βαρυσήμαντους λόγους και εκτιμούν ότι η περίοδος της κρίσης πέρασε και όλα θα πάνε καλύτερα. Ισως τα γυάλινα κτίρια στα οποία κατοικούν να έχουν επένδυση από παραμορφωτικούς φακούς.
