Η μεγάλη συντηρητική ανησυχία

Ενώ η δύσκολη τρίτη αξιολόγηση ξεκινά

Το κλίμα που με πολύ κόπο διαμορφώθηκε από την κυβέρνηση, όπως εκφράστηκε από τον πρωθυπουργό στη Θεσσαλονίκη, και το οποίο στήριξε ως ένα βαθμό την εμπέδωση στην κοινωνία ότι μπορεί να γίνει ένα νέο ξεκίνημα με ολοκλήρωση και έξοδο από το μνημόνιο και μείωση της επιτροπείας, στην κυριολεξία δεινοπάθησε την εβδομάδα που μας πέρασε. Πέρασε από σαράντα κύματα είτε λόγω της επιθετικότητας της αντιπολίτευσης και του Τύπου της, με αφορμή ιδίως την Ελντοράντο, είτε λόγω του ατυχήματος της Σαλαμίνας και των κενών στην παρέμβαση της κυβέρνησης.

«Χρυσή» ευκαιρία

Η αξιωματική αντιπολίτευση τόσο στην επίσκεψη Μακρόν όσο και στην απήχηση των παρεμβάσεων του Αλέξη Τσίπρα, που αναζήτησαν μια αξιοπιστία σε επιχειρήματα, εκτιμήσεις και απτά σχέδια και όχι στην φραστική επίθεση προς την ΝΔ και την ένταση, διείδε ένα μεγάλο κίνδυνο να μείνει μετέωρη η δική της αξιοπιστία. Και παρά το ότι βρίσκονταν στη διαδικασία αναζήτησης νέας στρατηγικής που δεν θα στηριζόταν μόνο και μόνο στην καταστροφολογία και τις ύβρεις, υποχρεώθηκε να ξαναχρησιμοποιήσει το μηδενισμό και ακόμη χειρότερα τις προκλήσεις. Να προκαλέσει πλήγμα στην εικόνα της κυβέρνησης, στην αξιοπιστία της τόσο προς τα μέσα όσο και προς τα έξω. Οι επενδύσεις ήταν το πιο πρόσφορο μέσο, διότι σ’ αυτό το θέμα, εξάλλου, έδωσε και δίνει μεγάλο βάρος και η κυβέρνηση.
Η υπόθεση της Ελντοράντο ήταν δώρο συμφωνημένο, όπως εικάζεται, και παρά το ότι ως επιχείρηση είναι μειωμένου κύρους γενικώς, και τώρα ζητά «διευκολύνσεις» που έχουν τεράστιο οικολογικό κόστος, περιλαμβάνουν τεράστιους κινδύνους για την υγεία των πολιτών, δεν δίστασε να χρησιμοποιήσει τον εκβιασμό της ως πολιτικό έδαφος κατά της κυβέρνησης. Ενώ γνωρίζει ότι οι Επιθεωρητές Περιβάλλοντος έχουν ζητήσει συγκεκριμένες αλλαγές στο σχέδιο της και τις αρνείται. Κάτι που είναι εξάλλου και το επίδικο της διαιτησίας. Την ίδια ώρα κάνει κριτική για το Ελληνικό, επειδή και εκεί θεσμικά όργανα κρίνουν την συμβατότητα ή όχι της επένδυσης με βάση την ελληνική νομοθεσία.

Οι φόβοι της συντηρητικής παράταξης

Στην ευρύτερη συντηρητική παράταξη υπάρχει μια μεγάλη ανησυχία για τις πολιτικές εξελίξεις αυτή την περίοδο. Το βλέπει κανείς όχι μόνο ή τόσο στις επίσημες τοποθετήσεις των πολιτικών στελεχών της όσο σε χαρακτηριστικούς αρθρογράφους στυλοβάτες της. Για παράδειγμα ο Γ. Πρετεντέρης θα διαπιστώσει ότι: «η πρώτη φουρνιά φθινοπωρινών δημοσκοπήσεων (δημοσιευμένων και μη) οδηγεί σε ένα συμπέρασμα: το καλοκαίρι δεν μετέβαλε την παγιωμένη δημοσκοπική εικόνα του τελευταίου 18μηνου. Ενώ ο ΣΥΡΙΖΑ μπορεί να υποχωρεί εντυπωσιακά, αλλά δεν φαίνεται να απειλείται στη δεύτερη θέση». Μ’ άλλα λόγια καταλαβαίνει ότι το παιχνίδι είναι εντελώς ανοιχτό, διότι αυτή η «παγιωμένη εικόνα» του ΣΥΡΙΖΑ για 18 μήνες είναι έκδηλα υπέρ του, αφού κάνει τόσο «καταστροφική πολιτική» ή «ξεπουλάει τις ιδέες» του όπως συχνά υποστηρίζει και παρ’ όλα αυτά δεν καταρρέει.
Ακόμα χειρότερο στην ευρύτερη συντηρητική παράταξη ανησυχούν για την κατάληψη της δεύτερης θέσης, διότι δεν βλέπουν αυτοδυναμία της ΝΔ, την ίδια ώρα που η προσπάθεια των κεντρώων-σοσιαλδημοκρατικών δυνάμεων να συντεθούν σε μια ενιαία υπολογίσιμη πολιτική δύναμη, φαίνεται ότι ναυαγεί, με την έννοια ότι εν μέσω διαφωνιών δεν δείχνει δυναμική. Αυτή η ανάλυση, που γεννά φόβους στις συστημικές δυνάμεις, τις ωθεί σε αντιπολίτευση με κάθε μέσο και τρόπο, χωρίς αρχές και ψεύτικες τονωτικές ενέσεις ηθικού.

Τρίτη αξιολόγηση και για την αντιπολίτευση

Η επιστράτευση των δυσκολιών της τρίτης αξιολόγησης και της εξόδου από το μνημόνιο είναι ο άλλος τομέας που παρεμβαίνει η αντιπολίτευση. Εδώ το έδαφος είναι πραγματικό και ευνοϊκό, αλλά με τι γραμμή θα κάνει αντιπολίτευση; Έχει το παράδειγμα της στάσης της στη δεύτερη αξιολόγηση που τη έκαψε. Θα το επαναλάβει; Δύσκολο, διότι τώρα το διακύβευμα είναι πολύ σπουδαιότερο. Όσο και αν επιθυμεί να ναυαγήσει η έξοδος, να καταρρεύσει η διαπραγμάτευση αυτό δεν μπορεί να το πει ευθαρσώς. Από την άλλη, όμως, το να είναι μία κυβέρνηση με κορμό την Αριστερά που θα βγάλει την χώρα από το μνημόνιο —με τα βάρη που θα τη συνοδεύουν, αλλά και με μια προοπτική ν’ ανοίγεται, είναι απολύτως αφόρητο. Ακόμη και αν στις εκλογές βγει πρώτη η ΝΔ στην Ελλάδα, θα έχουμε περάσει σε άλλη διάρθρωση πολιτικού συστήματος, κάτι που οι δυνάμεις του συστήματος θα παλέψουν λυσσαλέα να μην συμβεί.

Συμφωνία στο στόχο

Η διαπραγμάτευση για την τρίτη αξιολόγηση έχει ουσιαστικά αρχίσει. Πριν και από την συνεδρίαση του Eurogroup την προηγούμενη Παρασκευή είχαμε ήδη τοποθετήσεις κοινοτικών αξιωματούχων ή του ΔΝΤ. Όλες οδηγούν στο συμπέρασμα ότι θα είναι μεν μια πολύ σκληρή διαπραγμάτευση, αλλά, προς το παρόν, όλοι φαίνεται να συμφωνούν στο στόχο ότι πρέπει, τελικά, να ολοκληρωθεί ως το τέλος του χρόνου και ότι επίσης πρέπει να ολοκληρωθεί το μνημονιακό πρόγραμμα τον Αύγουστο του 2018.
Το αποδίδει αυτό, αρκετά, ένα απόσπασμα από τις δηλώσεις του Ευκλείδη Τσακαλώτου από το Ταλίν. «Ήταν μια συζήτηση σε πάρα πολύ καλό κλίμα, στην οποία ο πρόεδρος του Eurogroup και πολλοί άλλοι είπαν ότι ο στόχος είναι να βγούμε από το πρόγραμμα τον Αύγουστο του 2018, χωρίς την ανάγκη άλλου προγράμματος, ότι όλοι πρέπει να δουλέψουν μαζί για αυτό το στόχο και ότι είναι σωστό που η ελληνική κυβέρνηση έχει αποφασίσει, να τελειώσει όσο πιο γρήγορα γίνεται με την τρίτη αξιολόγηση». Μάλιστα, ο υπουργός, όταν ρωτήθηκε για το αν θα υπάρξει «προληπτική πιστωτική γραμμή», τόνισε ότι «είναι αρκετά σαφές ότι η ελληνική κυβέρνηση και τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα και αυτά του ΔΝΤ δεν σκέφτονται γραμμή προληπτικής πίστωσης, δεν υπάρχει λόγος. Στην πραγματικότητα, η απόφαση του Eurogroup του Ιουνίου λέει ξεκάθαρα ότι πρέπει να συγκεντρωθούνε χρήματα για ληξιπρόθεσμα και χρήματα για ένα δήθεν (μαξιλάρι προστασίας), ώστε οι Έλληνες να έχουν μια καθαρή έξοδο (από το πρόγραμμα)».

Πολύς δρόμος, μεγάλη προσοχή

Όμως, ας είμαστε —πολύ!— προσεκτικοί για το θα συμβεί ως το τέλος στους τρεις κύκλους συζητήσεων που θα ακολουθήσουν. Ο Ε. Τσακαλώτος, πάλι, τους όρισε ως εξής: «θα υπάρξουν τρεις συζητήσεις (εννοεί τρία θέματα συζήτησης) μετά την ολοκλήρωση της τρίτης αξιολόγησης. Η μία θα αφορά τη φύση της εξόδου. Μία θα αφορά το ζήτημα του χρέους και το να διασφαλιστεί ότι θα διευκρινίσουμε τι πρέπει να γίνει για το χρέος. Η τρίτη θα είναι για τα εναπομείναντα θέματα που σχετίζονται με το πρόγραμμα».
Καθώς αυτή την εβδομάδα, ανώτατος αξιωματούχος του υπουργείου Οικονομικών έκανε δηλώσεις, που, στη βάση των δυσκολιών στην πορεία των εσόδων, σημείωνε ότι μπορεί να παρθούν, αν χρειαστούν, πρόσθετα μέτρα το 2018, διότι ο στόχος του πρωτογενούς πλεονάσματος είναι δεσμευτικός, έχει ενδιαφέρον να παραθέσουμε σχετική τοποθέτηση του Ε. Τσακαλώτου στο θέμα αυτό: «Η ανησυχία έχει δημιουργηθεί λόγω της υποαπόδοσης στο φόρο εισοδήματος, αλλά ταυτόχρονα έχουμε υπερβολική απόδοση σε άλλες περιοχές. Έχουμε μια υπεραπόδοση στον προϋπολογισμό κοινωνικής ασφάλισης, έχουμε υπεραπόδοση στο ΦΠΑ. Οπότε δεν ξέρουμε ακόμα ποιο θα είναι το καθαρό αποτέλεσμα. Είμαι πεπεισμένος ότι δεν θα χρειαστούμε κανένα νέο μέτρο για το 2018, διότι πιστεύω ότι η υπεραπόδοση και η υποαπόδοση θα αλληλοεξουδετερωθούν»

Παύλος Κλαυδιανός

Η διαρροή στη Σαλαμίνα ή το λειψό οικολογικό στίγμα της κυβέρνησης

Το βα­ρύ για το πε­ρι­βάλ­λον του Σα­ρω­νι­κού συμ­βάν της Σα­λα­μί­νας, το ο­ποίο σί­γου­ρα έ­χει τις συ­γκε­κρι­μέ­νες πτυ­χές τους που πρέ­πει και να διε­ρευ­νη­θούν σε βά­θος, εί­ναι μια πρώ­της τά­ξεως α­φορ­μή για να ε­λεγχ­θεί γε­νι­κό­τε­ρα το πό­σο ε­πη­ρεά­ζει το πε­ρι­βάλ­λον την ε­φαρ­μο­σμέ­νη πο­λι­τι­κή της κυ­βέρ­νη­σης Α­ΝΕ­Λ-Οι­κο­λό­γω­ν-ΣΥ­ΡΙ­ΖΑ. Η συ­στη­μα­τι­κή πα­ρα­τή­ρη­ση συ­γκε­κρι­μέ­νων, ευ­ρέ­ος φά­σμα­τος, α­πο­φά­σεων, ό­πως και του ε­πί­ση­μου λό­γου των κομ­μα­τι­κών ή κυ­βερ­νη­τι­κών α­ξιω­μα­τού­χων πεί­θουν ό­λο και πε­ρισ­σό­τε­ρο ό­τι το οι­κο­λο­γι­κό στίγ­μα της κυ­βέρ­νη­σης εί­ναι λει­ψό.
Το πε­ρι­στα­τι­κό της Σα­λα­μί­νας έ­χει α­κό­μη ερ­μη­νευ­τι­κά κε­νά, με κο­ρυ­φαίο τον λό­γο της βύ­θι­σης. Μέ­σα στο λι­μά­νι, χω­ρίς πρό­σκρου­ση, τί­πο­τε, πώς έ­γι­νε; Το ό­τι ή­ταν α­να­σφά­λι­στο και α­σφα­λι­σμέ­νο μό­νο με­ρι­κώς έ­να­ντι τρί­των εί­ναι μια ευ­θύ­νη που ε­πί­σης πρέ­πει να διευ­κρι­νι­σθεί. Διό­τι ε­κτός των άλ­λων δεν μπο­ρεί να εκ­πλη­ρώ­σει ού­τε την —αν και α­τε­λέ­σφο­ρη οι­κο­λο­γι­κά— αρ­χή «ο ρυ­παί­νων πλη­ρώ­νει». Το κρά­τος, στο τέ­λος, θα πλη­ρώ­σει την α­πο­κα­τά­στα­ση. Πρέ­πει, α­κό­μη, να α­πα­ντη­θεί το ό­τι, ε­νώ, ό­ντως, το υ­πουρ­γείο Ναυ­τι­λίας έ­σπευ­σε α­μέ­σως, και γρή­γο­ρα εί­χε α­να­τε­θεί σε ι­διω­τι­κή ε­ται­ρεία η ε­πι­χεί­ρη­ση α­πορ­ρύ­παν­σης, πώς δεν ε­ντο­πί­στη­κε γρή­γο­ρα το υ­πο­θα­λάσ­σιο τα­ξί­δι της κη­λί­δας; Να διε­ρευ­νη­θεί, ε­πί­σης, το πό­σο γρή­γο­ρα λει­τούρ­γη­σε και ο άλ­λος κυ­βερ­νη­τι­κός βρα­χίο­νας, το υ­πουρ­γείο Πε­ρι­βάλ­λο­ντος, που ε­πί­σης θα έ­πρε­πε α­μέ­σως με μια αυ­το­ψία των Επι­θεω­ρη­τών Πε­ρι­βάλ­λο­ντος να σταθ­μί­σει τις ζη­μιές και να ο­ρί­σει το εύ­ρος της α­να­γκαίας ε­πι­χεί­ρη­σης, των μέ­τρων για την α­πο­κα­τά­στα­ση της βλά­βης, ως βα­σι­κή θε­σμι­κή υ­πο­χρέω­σή του.
Το προ­φα­νές εί­ναι να α­να­ρω­τη­θεί κα­νείς πό­σο προ­ε­τοι­μα­σμέ­νοι εί­μα­στε, ε­φό­σον υ­στε­ρή­σα­με σε έ­να πε­ριο­ρι­σμέ­νης βα­ρύ­τη­τας δυ­στύ­χη­μα, για να προ­χω­ρή­σου­με στην ε­ξό­ρυ­ξη των πι­θα­νών πε­τρε­λαίων στα πε­λά­γη μας, δη­λα­δή στην καρ­διά της του­ρι­στι­κής Ελλά­δας. Πα­ρά το γε­γο­νός ό­τι στη Ναυ­τι­λία με διε­θνείς θε­σμούς πα­ρα­κά­μπτε­ται ο ά­με­σος ρό­λος του Δη­μο­σίου σε πα­ρό­μοια πε­ρι­στα­τι­κά, ο­φεί­λου­με να θέ­σου­με το ε­ρώ­τη­μα κα­τά πό­σο χα­ράσ­σε­ται το οι­κο­λο­γι­κό μας α­πο­τύ­πω­μα —ό­πως λέ­με το α­ρι­στε­ρό μας α­πο­τύ­πω­μα— γε­νι­κά στην ε­φαρ­μο­ζό­με­νη πο­λι­τι­κής της κυ­βέρ­νη­σης
Και ε­δώ έ­χου­με να πού­με πολ­λά. Εί­τε πρό­κει­ται για τα ζη­τή­μα­τα α­γρο­δια­τρο­φής με το δι­σταγ­μό, πα­ρα­δείγ­μα­τος χά­ρη, να κα­τα­ψη­φί­σουν οι εκ­πρό­σω­ποί μας τρο­μα­κτι­κά ζι­ζα­νιο­κτό­να εί­τε πρό­κει­ται για τη στά­ση της κυ­βέρ­νη­σης στο ζή­τη­μα της CETA εί­τε πρό­κει­ται για τις «νο­μι­μο­ποιή­σεις» αυ­θαι­ρέ­των εί­τε για τις προ­θέ­σεις α­δό­κι­μων πα­ρεμ­βά­σεων στο ρυθ­μι­στι­κό της Αθή­νας εί­τε πρό­κει­ται για την ευ­κο­λία που δί­νου­με ά­δειες για Mall ή ξε­νο­δο­χεια­κά συ­γκρο­τή­μα­τα που πά­λε­ψαν ε­να­ντίον τους τα κι­νή­μα­τα, μέ­σα σ’ αυ­τά και ο κό­σμος του ΣΥ­ΡΙ­ΖΑ, εί­τε πρό­κει­ται για το λει­ψό πε­ρι­βαλ­λο­ντι­κά τρό­πο που προ­βλέ­πει για την ε­νοι­κία­ση α­κτών, εί­τε πρό­κει­ται για α­ντι­πε­ρι­βαλ­λο­ντι­κές ρυθ­μί­σεις για την α­λιεία με τρά­τα, εί­τε πρό­κει­ται για τις α­δειο­δο­τή­σεις α­νε­μο­γεν­νη­τριών που συ­γκρο­τούν θη­ριώ­δη «ερ­γο­στά­σια» και ό­χι ή­πιες υ­πο­δο­μές Α­ΠΕ κ.τ.λ., κ.τ.λ., κ.τ.λ.
Ο ΣΥ­ΡΙ­ΖΑ συμ­με­τέ­χει σε μια κυ­βέρ­νη­ση που κυ­βερ­νά υ­πό πολ­λα­πλά α­ντί­ξο­ες συν­θή­κες και ποι­κί­λους πε­ριο­ρι­σμούς. Το πε­ρι­βάλ­λον σί­γου­ρα εί­ναι έ­να δια­κε­κρι­μέ­νο θύ­μα των μνη­μο­νίων, ό­πως και η ερ­γα­σία, το κοι­νω­νι­κό κρά­τος, τα δι­καιώ­μα­τα. Συ­χνά, ό­μως, αυ­τό χά­νε­ται ως κύ­ρια έ­γνοια, ι­δίως ό­ταν προ­τάσ­σο­νται στό­χοι, ό­πως η α­νά­πτυ­ξη, η μείω­ση της α­νερ­γίας. Η ι­σορ­ρο­πία εί­ναι λε­πτή, δύ­σκο­λη, αλ­λά πρέ­πει να ε­πι­διώ­κε­ται με ε­πι­μο­νή.

Π. Κ.