Τη συνέντευξη πήρε η Ιωάννα Δρόσου
Το ταξίδι του Τσίπρα στις ΗΠΑ είναι ακόμα στην επικαιρότητα. Με δεδομένη την απόσταση δύο εβδομάδων πια, πώς αποτιμάς αυτή τη συνάντηση;
Κατά τη γνώμη μου, το ταξίδι του πρωθυπουργού και υπουργών στις ΗΠΑ είχε ξεχωριστή σημασία. Θα έλεγα ότι επιτάχυνε εξελίξεις τόσο αναφορικά με τα ζητήματα της οικονομίας, όσο και με τα γεωστρατηγικά – γεωπολιτικά. Τα εξοπλιστικά θεωρώ ότι ήταν μέρος μιας συνολικής διαχείρισης και δεν ήταν το κέντρο της, παρά το γεγονός ότι η αντιπολίτευση επιχειρεί να αντιστρέψει την εικόνα. Τα κέρδη και οι ζημιές, ωστόσο, θα καταγραφούν στη συνέχεια. Πιστεύω πως το κεντρικότερο ζήτημα είναι αν η αμερικάνικη πολιτική θα ενθαρρύνει και θα διευκολύνει την επιδίωξη της κυβέρνησής μας να διατηρηθεί η Ελλάδα μέσα στο ταραγμένο πεδίο της Μεσογείου, των Βαλκανίων και των χωρών της Μέσης Ανατολής ως παράγοντας σταθερότητας, ειρήνης και συνεννόησης στην περιοχή. Αυτό το ρόλο οφείλουμε να διεκδικούμε διαρκώς. Αλλά δεν αρκεί να είναι μόνο η δική μας επιδίωξη. Πρέπει να εξασφαλίζονται και οι όροι. Θεωρώ πως και σε αυτό έγιναν σημαντικά βήματα στην επίσκεψη του πρωθυπουργού, αλλά το αν θα διατηρηθεί αυτή η σχέση εξαρτάται από πολλούς παράγοντες, ένας από τους οποίους είναι οι ΗΠΑ και η πολιτική του Τραμπ.
Πολυδιάστατη πολιτική
Πράγματι είναι πολύ σημαντικό η Ελλάδα να παίξει αυτό το ρόλο στην περιοχή. Υπάρχει, όμως, και ο κίνδυνος, επειδή είναι πολλοί οι παίκτες, να γίνει πιόνι σε κάποιο γεωστρατηγικό παιχνίδι. Για παράδειγμα, οι σχέσεις μεταξύ ΗΠΑ και Τουρκίας είναι εξαιρετικά τεταμένες.
Ναι, υπάρχει αυτός ο κίνδυνος. Βρισκόμαστε σε μια περίοδο ρευστότητας, εντάσεων και αβεβαιότητας. Υπάρχουν πολλοί ορατοί κίνδυνοι στην περιοχή. Επομένως, έχει σημασία, με την πολυδιάστατη πολιτική που ακολουθεί η κυβέρνηση, να επιλέξει τους σωστούς χειρισμούς στην κάθε στιγμή, ώστε να μπορέσει η Ελλάδα να συνεχίσει να παίζει αυτόν το ρόλο. Το κρίσιμο ζήτημα όμως είναι και να της τον αναγνωρίζουν αυτόν το ρόλο τα γειτονικά κράτη, η Ευρώπη, το ΝΑΤΟ και όλες οι δυνάμεις. Αυτός είναι ο δικός μας στόχος. Τον κάναμε γνωστό προγραμματικά, πριν το 2015. Το επαναλάβαμε στις προγραμματικές δηλώσεις στη Βουλή και προσπαθούμε επί δυόμισι χρόνια να το κάνουμε πράξη. Δεν είναι τυχαίο ότι έχουν προηγηθεί συναντήσεις κορυφής με τους ηγέτες της Κίνας, της Ρωσίας, του Ισραήλ, της Αιγύπτου και τόσους άλλους κορυφαίους παράγοντες.
Ο υπολογισμός τους κόστους
Ένα θέμα που μονοπώλησε σχεδόν τη συζήτηση είναι η δαπάνη για την αναβάθμιση των F16, κόστους 2,4 δισ. ευρώ, όπως ανακοίνωσε ο Τραμπ. Δεδομένου ότι οι εξοπλιστικές δαπάνες αντί να περιορίζονται, μεγεθύνονται, την ίδια στιγμή που οι δαπάνες σε κάθε κοινωνικό τομέα συρρικνώνονται, αλλά και κατανοώντας την ανάγκη για αμυντικό εξοπλισμό, πώς σχολιάζεις αυτή την απόφαση;
Πρόσφατα, στις 20 Σεπτεμβρίου, συνεδρίασε με κανόνες εμπιστευτικότητας, όπως προβλέπεται, η Ειδική Διαρκής Επιτροπή Εξοπλιστικών Προγραμμάτων και Συμβάσεων. Στην ημερήσια διάταξη της Συνεδρίασης περιλαμβανόταν το θέμα [α/α 2] της αναγκαιότητας αναβάθμισης των F16. Η συζήτηση έχει ξεκινήσει πριν από αρκετά χρόνια, και συστηματικά η μελέτη της οργανώθηκε στα επιτελεία τουλάχιστον πριν από έναν χρόνο.
Προτού απαντήσω στην ουσία της ερώτησης, θέλω να κάνω μια παρένθεση. Η συμμετοχή της Βουλής στον έλεγχο του προγραμματισμού αλλά και των τελικών αποφάσεων για τους εξοπλισμούς είναι μια κατάκτηση στην οποία καθοριστικό ρόλο έχει παίξει η δική μας Αριστερά διαχρονικά. Από την εποχή του ΚΚΕ Εσωτερικού και του Λεωνίδα Κύρκου, στην εποχή του Συνασπισμού, του Νίκου Κωνσταντόπουλου, του Φώτη Κουβέλη, του Γιάννη Δραγασάκη και στη συνέχεια του ΣΥΡΙΖΑ με τον Αλέκο Αλαβάνο και τον Γιάννη Μπανιά και τώρα με Αλέξη Τσίπρα. Πολύ συστηματικά και πιεστικά, κορυφαία στελέχη μας διεκδίκησαν τη συμμετοχή της Βουλής στον έλεγχο των εξοπλισμών. Και συνεχίζει η δικιά μας Αριστερά και τώρα με τον ΣΥΡΙΖΑ να διεκδικούμε την αναβάθμιση της Επιτροπής, ώστε με τεχνοκρατική, επιστημονική και πολιτική επάρκεια να γίνει ένας πολύ ισχυρός και διαφανής θεσμός ελέγχου. Αυτό δεν λύνει όλα τα προβλήματα, αλλά δημιουργεί μια διαφορετική βάση στον τρόπο που σχεδιάζονται και λαμβάνονται οι αποφάσεις αναφορικά με τους εξοπλισμούς. Μαζί με αυτό, η δικιά μας Αριστερά έχει χρόνια πιέσει το υπουργείο Εθνικής Άμυνας, το Γενικό Επιτελείο Ενόπλων Δυνάμεων και τα ειδικά Επιτελεία Στρατού, Ναυτικού και Αεροπορίας για τη συγκρότηση 15ετούς στρατηγικού σχεδίου για τις εξοπλιστικές ανάγκες, με συνυπολογισμό όλου του κόστους ζωής του κάθε εξοπλιστικού προγράμματος και όχι μόνο του κόστους αγοράς, και με ιεράρχηση και προτεραιοποίηση ανά πενταετία, τριετία και ανά έτος. Αυτά έχουμε καταφέρει να έχουν νομοθετηθεί, αλλά δυστυχώς ακόμα και τώρα δεν έχουν υλοποιηθεί.
Σε αυτήν τη Συνεδρίαση της Επιτροπής, στις 20 Σεπτέμβρη, που προανέφερα, οι επιτελείς της Αεροπορίας παρουσίασαν αυτή την ανάγκη με τρόπο πλήρη. Και κανένα κόμμα δεν αμφισβήτησε την ανάγκη για την αναβάθμιση των F16. Πράγματι, η συζήτηση δεν μπόρεσε να επεκταθεί και στο ζήτημα του κόστους, διότι ακόμα δεν υπήρχαν τα επίσημα στοιχεία. Είναι, λοιπόν, υποκριτική η στάση πολλών κομμάτων που με μισόλογα ή παραπλανητικές διατυπώσεις προσπαθούν να θολώσουν σήμερα τα νερά, μετά την επίσκεψη του πρωθυπουργού στις ΗΠΑ. Η γνώμη μου είναι ότι, όσο και αν η ανάγκη είναι προφανής, αυτό δεν αρκεί. Πρέπει να δούμε πώς προτεραιοποιείται αυτή, πώς συνδυάζεται με άλλες ανάγκες, πού εντάσσεται και πώς αυτό διαμορφώνει τη μέγιστη εξασφάλιση της πραγματικής ενίσχυσης της αμυντικής ικανότητας της χώρας, σε συνδυασμό με την εξασφάλιση της κοινωνικής συνοχής. Όλα αυτά συνδέονται και με τη διαδικασία που περιέγραψα πριν, του 15ετούς πλάνου, αλλά και με άλλα δεδομένα που πρέπει να συνεκτιμώνται. Αυτή η συζήτηση όμως δεν γίνεται εκεί που πρέπει και με την ποιότητα που επιβάλλει.
Πάντως, το κόστος ακούγεται εξαιρετικά υψηλό, όταν είναι εδώ τα κλιμάκια διαπραγματεύσεων για τα προαπαιτούμενα, προκειμένου να κλείσει η τρίτη αξιολόγηση.
Το κόστος έχει φυσικά τη σημασία του, αλλά για να υπολογιστεί πρέπει να εκτιμηθεί κατά πόσο το όφελος για την αμυντική θωράκιση θα είναι πραγματικά ανταποδοτικό και αν αυτή η δαπάνη εμποδίζει ή όχι τη δαπάνη για άλλες ανάγκες πολύ σημαντικές κοινωνικές, ανθρώπινες, περιβαλλοντικές, αναπτυξιακές κ.λπ. Μόνο έτσι μπορούμε να το μετρήσουμε. Πάντως, όπως διαβεβαίωσαν τη Βουλή ο αρμόδιος υπουργός Άμυνας Πάνος Καμμένος και ο αναπληρωτής υπουργός Δημήτρης Βίτσας, λίγο παραπάνω από ένα δισ. ευρώ είναι όσα προτίθεται το υπουργείο να διαθέσει, σε βάθος δεκαετίας, χωρίς το ποσό αυτό να αποτελεί πρόσθετη δαπάνη στον προϋπολογισμό του υπουργείου. Ωστόσο, το τελικό κόστος δεν έχει συμφωνηθεί, παρότι ο πρόεδρος των ΗΠΑ εξήγγειλε τη συμφωνία με αυτό τον άτσαλο τρόπο, καθώς στα τέλη Νοεμβρίου αναμένεται η πρόταση των Αμερικανών για να αρχίσει η διαπραγμάτευση και όταν αυτή καταλήξει να έρθει η πρόταση στη Βουλή. Είναι όμως πάντα εύστοχο και επίκαιρο το απόφθεγμα που πριν από χρόνια άκουσα από το στόμα ανώτατου στρατιωτικού: «Πολλές φορές ένας γιατρός στο Καστελόριζο ενισχύει την εθνική άμυνα πιο πολύ απ’ ότι δύο F16».
Απαντήσεις τακτικού χαρακτήρα
Σε ερώτηση δημοσιογράφου για την πολιτική του Τραμπ, ο Αλέξης Τσίπρας απάντησε «μπορεί ο τρόπος που αντιμετωπίζει ο Τραμπ την πολιτική να μοιάζει ορισμένες φορές διαβολικός, αλλά γίνεται για καλό». Κατανοώ πως η εξωτερική πολιτική πρέπει να ακολουθεί το δρόμο της διπλωματίας, ωστόσο αυτό σημαίνει ότι είναι ιδεολογικά αποχρωματισμένη;
Κοινός τόπος είναι νομίζω ότι θα πρέπει να δεχθούμε ότι όποιες δηλώσεις έκανε ο Αλέξης Τσίπρας στην Αμερική δεν συνδέονται με απαντήσεις που έχουν να κάνουν με ιδεολογικές και πολιτικές παραμέτρους για το χαρακτήρα και το ρόλο των διαφόρων δυνάμεων. Εάν βγάζαμε μια πολιτική απόφαση, μετά από μια μελέτη των εξελίξεων, προφανώς θα μιλούσαμε με άλλη γλώσσα γιατί συνεχίζουμε να έχουμε ως εργαλεία την εναντίωση στον ιμπεριαλισμό, στους ανταγωνισμούς που γεννά ο καπιταλισμός και στους πολέμους. Συνεχίζουμε να επιμένουμε στην υπεράσπιση και διεκδίκηση της ειρήνης. Δεν έχει παύσει ο ΣΥΡΙΖΑ να είναι δύναμη της Αριστεράς. Όποιος από αυτές τις δηλώσεις βγάζει συμπεράσματα ότι ο ΣΥΡΙΖΑ άλλαξε, έχει κάνει μια πολύ πρόχειρη προσέγγιση. Δεν λέω ότι οι απαντήσεις που δόθηκαν σε ερωτήσεις που είχαν προβοκατόρικο χαρακτήρα ήταν οι καλύτερες δυνατές. Λέω όμως ότι δεν ήταν απαντήσεις ιδεολογικού και στρατηγικού χαρακτήρα. Ήταν απαντήσεις τακτικού χαρακτήρα αναφορικά με τη σημασία και την κρισιμότητα αυτού του ταξιδιού. Αν κάποιες από αυτές ήταν κάπως αμήχανες, αυτό έχει την εξήγησή του. Ελλάδα, χώρα ευρωπαϊκή κι όχι ατλαντική, με πολυδιάστατη φιλειρηνική εξωτερική πολιτική, παραμένει, νομίζω το «δόγμα» μας.
•
