«ΥΠΟΨΙΕΣ»
Μια χώρα στην κόψη του ξυραφιού
Του Στράτου Κερσανίδη
Οι ισορροπίες γίνονται όλο και πιο λεπτές, ενώ η μεμβράνη που χωρίζει τη λογική από τον παραλογισμό τείνει να εξαφανιστεί. Η γειτονική Τουρκία είναι μια χώρα η οποία κινείται στα όρια ανάμεσα στη δημοκρατία και τον ολοκληρωτισμό, με το δεύτερο να κερδίζει όλο και περισσότερο έδαφος. Η διαδικασία αυτή φαίνεται να ισχυροποιείται με το δημοψήφισμα, το οποίο θα πραγματοποιηθεί τον Απρίλιο και με το οποίο ο Νταγίπ Ρετζέπ Ερντογάν επιχειρεί να θεσμοθετήσει τις προεδρικές εξουσίες, δηλαδή τις δικές του. Μια παραπαίουσα δημοκρατία, μια κοινωνία στο μεταίχμιο, ένα κλίμα σκοτεινό, απειλητικό, με τις μυστικές υπηρεσίες, το παρακράτος και την αστυνομία να βρίσκονται στην υπηρεσία του Ερντογάν και της κυβέρνησής του.
Το 2015 είδαμε στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης την ταινία του Εμίν Αλπέρ, «Φρενίτιδα» (Abluka), η οποία αποτυπώνει αυτό το κλίμα ζόφου που βιώνουν οι γείτονες. Πέρασαν 15 μήνες και η ταινία προβάλλεται πλέον στους κινηματογράφους με τον τίτλο «Υποψίες» (μάλλον για να μην τη συγχέουμε με τη «Φρενίτιδα» του Χίτσκοκ!). Ένας άνδρας, ο Καντίρ, μετά από 20 χρόνια στη φυλακή, αποφυλακίζεται με έναν όρο. Να ενταχθεί στις μυστικές υπηρεσίες με μια συγκεκριμένη αποστολή. Να εργάζεται οδοκαθαριστής, δηλαδή να καθαρίζει τους κάδους αλλά ταυτόχρονα να τους ελέγχει εάν ανάμεσα στα σκουπίδια υπάρχουν υπολείμματα από υλικά που μπορούν να κατασκευαστούν βόμβες! Στο μεταξύ η Κωνσταντινούπολή ζει κάτω από το φόβο τρομοκρατικών ενεργειών, αφού γίνονται συνεχώς βομβιστικές επιθέσεις. Σε μια φτωχογειτονιά όπου δουλεύει, συναντά μια μέρα τον αδελφό του, Αχμέτ, ο οποίος εργάζεται στο δήμο ως εξολοθρευτής αδέσποτων σκύλων. Ο Καντίρ προσπαθεί να πλησιάσει τον αδελφό του με τον οποίο είχε αποξενωθεί, αλλά ο Αχμέτ μοιάζει να τον αποφεύγει. Στο μεταξύ ο Καντίρ έχει πάρει σοβαρά τη δουλειά του και φοβούμενος να μην επιστρέψει στη φυλακή εργάζεται με ζήλο. Σύντομα θα αρχίσει να υποψιάζεται τους πάντες, να βλέπει παντού τρομοκράτες. Στο τέλος θα εμπλέξει με το μυαλό του και τον ίδιο του τον αδελφό, προσπαθώντας να εξηγήσει γιατί ο Αχμέτ τον αποφεύγει.
Βλέπουμε, λοιπόν, πως ο παραλογισμός αντικαθιστά χωρίς να το καταλάβουμε τη λογική και πως η φαντασία μπορεί να αντικαταστήσει την πραγματικότητα. Μέσα σε ένα περιβάλλον που από τη μια έχουμε τις βόμβες να σκάνε και από την άλλη την καταστολή να εντείνεται, ο Αλπέρ περιγράφει το ζοφερό κλίμα στην Τουρκία. Τη δημοκρατία που παραπαίει αλλά και την έλλειψη εμπιστοσύνης, το φόβο που καλλιεργείται. Και δεν είναι μόνον η καχυποψία ανάμεσα στα αδέλφια αλλά και η καχυποψία των ανθρώπων απέναντι στο κράτος και την εξουσία.
Ρυθμός υποβλητικός, η απειλή αιωρείται αλλά δεν εκδηλώνεται, ο φόβος έχει καλύψει τα πάντα. Ο σκηνοθέτης εκδηλώνεται διά της πλαγίας οδού, δηλαδή το μήνυμα της ταινίας υπονοείται. Κάτι που αρχικά μπορεί να θεωρηθεί ως σεναριακή αδυναμία αλλά μόνον κάτι τέτοιο δεν συμβαίνει.
Το τεράστιο ερώτημα που θέτει ο σκηνοθέτης και προσπαθεί να δώσει απάντηση, είναι το τι συμβαίνει στην πατρίδα του, πού οδηγεί όλος αυτός ο κοινωνικός κατακερματισμός.
Τολμηρός μοντέρνος κινηματογράφος που συνδυάζει το ψυχολογικό θρίλερ με την πολιτική ματιά σε μια ταινία χαμηλών τόνων αλλά υψηλών προδιαγραφών. Η ταινία κέρδισε το Μεγάλο Ειδικό Βραβείο της Επιτροπής στο Φεστιβάλ της Βενετίας.
strakersan@gmail.com
kersanidis.wordpress.com
«GLORY»
Ένας τίμιος άνθρωπος
Είναι μεροκαματιάρης, ένας άνθρωπος μοναχικός που συχνά γίνεται αντικείμενο κοροϊδευτικών σχολίων από τους άλλους. Όμως όταν θα έρθει η ώρα, αυτός ο ταπεινός καθημερινός άνθρωπος θα αναδείξει το πραγματικό του μεγαλείο, σε αντίθεση με όλους τους άλλους που τον λοιδορούν.
Ένας τέτοιος άνθρωπος είναι ο Τσάνκο, ένας άνδρας με προβλήματα ομιλίας ο οποίος εργάζεται στο δημόσιο σιδηρόδρομο. Κάθε μέρα κάνει την ίδια μονότονη δουλειά, περπατά κατά μήκος των γραμμών και τις ελέγχει. Μια μέρα, ενώ ελέγχει τις ράγες βρίσκει κάποιες σκισμένες σακούλες οι οποίες περιέχουν εκατομμύρια λέβα. Ο Τσάνκο είναι πολύ φτωχός, αλλά χωρίς να το πολυσκεφτεί αποφασίζει να παραδώσει τα χρήματα στην αστυνομία. Ο υπουργός Μεταφορών, ο οποίος εκείνες τις μέρες κατηγορείται για κακή διαχείριση, αποφασίζει να εκμεταλλευτεί το γεγονός. Έτσι η υπεύθυνη δημοσίων σχέσεων του υπουργείου, μια γυναίκα καριέρας η οποία προσπαθεί να αποκτήσει παιδί, οργανώνει μια τελετή στην οποία ο Τσάνκο βραβεύεται μπροστά στις κάμερες και παίρνει ως δώρο ένα ρολόι χειρός. Έτσι όμως χάνει το παλιό του ρολόι, κειμήλιο από τον πατέρα του, το οποίο έβγαλε για τις ανάγκες της βράβευσης. Ο αγώνας του να το ξαναβρεί θα του δημιουργήσει μεγάλα προβλήματα καθώς θα έρθει αντιμέτωπος με τον αδίστακτο κρατικό μηχανισμό.
Το συγκλονιστικό φιλμ «Glory» (Slava), της Κριστίνα Γκρόζεβα και του Πέταρ Βαλτσάνοφ από τη γειτονική Βουλγαρία, αναδεικνύει τη δύναμη της εξουσίας η οποία μπορεί να χρησιμοποιήσει οποιοδήποτε μέσο προκειμένου να μη θιγεί. Ένα ολόκληρο καθωσπρέπει σύστημα το οποίο χρησιμοποιεί τους ανθρώπους για το συμφέρον του και δεν διστάζει να τους συντρίψει, όταν νιώσει πως απειλείται. Ένα σύστημα καλοντυμένων γιάπηδων το οποίο στηρίζεται από τη διεφθαρμένη αστυνομία.
Οι σκηνοθέτες κινηματογραφούν με αμεσότητα τα γεγονότα, αναδεικνύουν το μεγαλείο ενός απλού ανθρώπου και τη μικρότητα των «μεγάλων». Χωρίς δισταγμό καταγγέλλουν την κρατική διαφθορά σε όλα τα επίπεδα, από την κορυφή μέχρι τη βάση. Καλοδουλεμένο σενάριο, σφιχτή σκηνοθεσία, θαυμάσιες ερμηνείες και ξεκάθαρες προθέσεις.
Στρά. Κερ.
ΟΙ ΝΕΕΣ ΤΑΙΝΙΕΣ
«Η πιο ευτυχισμένη μέρα του Όλι Μάκι» (Hymyileva mies) σκηνοθεσία: Γιούχο Κούοσμανεν. Ο Όλι Μάκι είναι πυγμάχος και ετοιμάζεται να διεκδικήσει τον παγκόσμιο τίτλο στην κατηγορία φτερού. Βρισκόμαστε στα 1962 και ο Όλι προετοιμάζεται για τον αγώνα. Ο προπονητής του κάνει τα πάντα για να τον εμψυχώσει αλλά και για να χάσει το απαραίτητο βάρος. Ενώ τα μάτια όλης της Φιλανδίας είναι στο νέο εθνικό ήρωα, εκείνος ερωτεύεται την Ράιγια η οποία αποκτά προτεραιότητα στη ζωή του. Συμπαθητική ταινία, με πολύ καλή ασπρόμαυρη φωτογραφία η οποία είναι βασισμένη σε πραγματικά γεγονότα. Ο σκηνοθέτης δίνει μια ιδιαίτερη λυρική νότα στην ταινία του αφήνοντας υπογείως να διαρρεύσει μέσα της και να υπερισχύσει το ερωτικό από το αθλητικό στοιχείο. Ποιοι είναι όλοι αυτοί οι οποίοι περιτριγυρίζουν καθημερινά τον Όλι; Ποιοι είναι όλοι αυτοί οι οποίοι τον εμποδίζουν να συναντήσει την αγαπημένη του; Πώς έμπλεξε αυτός ο επαγγελματίας φούρναρης και ερασιτέχνης πυγμάχος με την επαγγελματική πυγμαχία; Τι υποχωρήσεις και συμβιβασμούς πρέπει να κάνει για να ανταποκριθεί στο ρόλο που του έχουν προδιαγράψει οι διάφοροι χρηματοδότες; Πώς μπορεί να σηκώσει το τεράστιο βάρος ενός ολόκληρου έθνους το οποίο προσδοκά από αυτόν; Όλα αυτά τα ερωτήματα περικυκλώνουν τον Όλι ο οποίος νιώθει να πνίγεται. Ο Κούοσμανεν σκηνοθετεί με τρόπο αεράτο και ευχάριστο μια ταινία η οποία κέρδισε το βραβείο στο τμήμα Ένα Κάποιο Βλέμμα, στο Φεστιβάλ των Κανών.
«T2 Trainspotting» του Ντάνι Μπόιλ: Η αρχή έγινε το 1996 και το Trainspotting γνώρισε ανέλπιστη επιτυχία. Τώρα ο Μαρκ Ρέντον επιστρέφει στο μοναδικό μέρος που μπορεί να αποκαλεί σπίτι. Για να συναντήσει πάλι το Σπάιντ, το Σικ Μπόι και τον Μπέγκμπι. Δεν είναι όμως μόνον αυτοί είναι και μια σειρά από άλλα πράγματα και καταστάσεις. Τίποτε όμως δεν θυμίζει την πρώτη ταινία εκτός από τους χαρακτήρες. Έτσι η απόπειρα του Μπόιλ απογοητεύει και αφήνει ένα τεράστιο αναπάντητο «γιατί;».
«Λόγκαν» (Logan) του Τζέιμς Μάνγκολντ: Είναι η 10η ταινία X-Men. Στο κοντινό μέλλον, ο κουρασμένος Λόγκαν φροντίζει τον αδύναμο καθηγητή Ξαβιέ σε ένα κρησφύγετο στα σύνορα του Μεξικού. Οι προσπάθειες όμως του Λόγκαν να μείνει μακριά από τα μάτια του κόσμου και την ίδια του την κληρονομιά θα τερματιστούν, όταν μια νεαρή μεταλλαγμένη καταφτάνει, κυνηγημένη από σκοτεινές δυνάμεις.
«El Greco: Προσωπογραφίες» του Λευτέρη Χαρωνίτη: Μια προσέγγιση μέσα από νέες πληροφορίες της ζωής και του έργου του ζωγράφου μέσα από τις προσωπογραφίες του. Η πολύχρονη έρευνα σε αρχεία, μουσεία, πινακοθήκες, γκαλερί και ιδιωτικές συλλογές σε Ελλάδα, Ιταλία, Ισπανία, Αγγλία και ΗΠΑ δικαιολογεί τον αριθμό των ταινιών για αυτόν τον σπουδαίο καλλιτέχνη, για τον οποίο εμφανίζονται στο προσκήνιο νέα στοιχεία και πτυχές της προσωπικότητάς του.
Σινεφίλ
