Μουσικές στους δρόμους του, θείου αλλά και του ανθρώπινου, πάθους
Επιμέλεια: Λιάνα Μαλανδρενιώτη
lianam@otenet.gr
«Ανθρώπινο ρέκβιεμ» του Μπραμς
Mια συγκλονιστική διαδραστική μουσική παράσταση ένας ύμνος στη ζωή και την αλληλεγγύη, βασισμένη στο γερμανικό ρέκβιεμ του Μπραμς, με το κοινό επί σκηνής. Ο ίδιος ο Μπραμς σε ένα γράμμα του (1867) προς τον μαέστρο Καρλ Ράινταλερ, που διηύθυνε την πρεμιέρα του Γερμανικού ρέκβιεμ, έγραψε: «Ως προς τον τίτλο, τώρα, ομολογώ ότι ευχαρίστως θα αφαιρούσα το επίθετο “γερμανικό” και θα έβαζα απλώς “ανθρώπινο”».
Οι κορυφαίοι ερμηνευτές Μάρλις Πέτερσεν, αγαπημένη σοπράνο του ελληνικού κοινού και ο «διεθνής» έλληνας βαρύτονος Δημήτρης Τηλιακός συμπράττουν με ένα από τα καλύτερα χορωδιακά σύνολα παγκοσμίως, τη φημισμένη Χορωδία της Ραδιοφωνίας του Βερολίνου, που συνεργάζεται μόνιμα με την περίφημη Φιλαρμονική της ίδιας πόλης, υπό τη μουσική διεύθυνση του Χάις Λέναρς για να παρουσιάσουν αυτή την πρωτοποριακή διαδραστική εκδοχή του γερμανικού ρέκβιεμ, η οποία καταργεί τα όρια ανάμεσα στους καλλιτέχνες και το κοινό.
Η σύλληψη και η σκηνοθεσία ανήκουν στον Γιόχεν Ζάντιγκ, ο οποίος επισημαίνει: «Μετά τις πρώτες παραστάσεις στο Radialsystem του Βερολίνου το 2012, η παραγωγή ταξίδεψε στο Αμβούργο, στο Ρότερνταμ, στο Άμστερνταμ, στο Παρίσι, στη Γρανάδα, στο Χονγκ Κονγκ και στις Βρυξέλλες. Είμαι πολύ χαρούμενος που φέρνουμε το έργο αυτό στην Αθήνα, τη Μεγάλη Εβδομάδα. Το Human Requiem είναι μια συλλογική εμπειρία κάθαρσης −αναφέρομαι ως σκηνοθέτης στην ελληνική τραγωδία στη γνησιότερη μορφή της, όπου ο χορός διαδραματίζει πάντοτε κεντρικό ρόλο. Είμαι ενθουσιασμένος που, σε αυτές τις δύο μουσικές παραστάσεις, συναντώνται επί σκηνής δύο εξαίρετοι σολίστ, οι οποίοι άρχισαν ταυτόχρονα την καριέρα τους στη Νυρεμβέργη και συμβολίζουν με άριστο τρόπο την ελληνογερμανική φιλία.
Ζούμε σε πολύ δύσκολους καιρούς. Ο κόσμος μας βρίσκεται σε κρίση και είναι γεμάτος δυσπιστία, βία, πόλεμο και τρόμο. Ο κόσμος μας χρειάζεται ανθρωπιά όσο ποτέ άλλοτε. Πρέπει να συνδέσουμε τα Εγώ μας και να ανακτήσουμε τον έλεγχο του Εμείς. Πρέπει να ξαναμάθουμε να ακούμε ο ένας τον άλλον. Καμιά άλλη μορφή τέχνης δεν μπορεί να μας το διδάξει αυτό καλύτερα από τη μουσική, μια γλώσσα με καθολική απήχηση η οποία ξεπερνά τα εθνικά, κοινωνικά και θρησκευτικά σύνορα που εξακολουθούν να μας χωρίζουν.
Η θνητότητά μας είναι ό,τι πιο δύσκολο έχουμε να μάθουμε, αλλά ταυτόχρονα μας κάνει όλους ίσους μεταξύ μας, σαν αδέρφια. Συμπάσχοντας, παρηγορούμε ο ένας τον άλλον. Γι’ αυτό και οι άνθρωποι, πάνω από χίλια χρόνια, βάδιζαν προς την Ελευσίνα από την Ιερά Οδό: γιόρταζαν την ομορφιά της ζωής γιατί είχαν αποδεχθεί τη θνητότητα ως μέρος της ανθρώπινης ύπαρξης στα θρυλικά Ελευσίνια Μυστήρια. Μετά τις δύο παρουσιάσεις του Human Requiem, θα αρχίσουμε την έρευνά μας για την υλοποίηση ενός μελλοντικού κινηματογραφικού πρότζεκτ στον ιστορικό χώρο της Ελευσίνας, με τη συμμετοχή της Χορωδίας της Ραδιοφωνίας του Βερολίνου». Στο πιάνο οι: Άνγκελα Γκάσσενχουμπερ, Φίλιπ Μάγερς. Εμφανίζονται παιδιά από την πολυπολιτισμική παιδική χορωδία Polyphonica.
Την Μεγάλη Τρίτη 26 και Μεγάλη Τετάρτη 27 Απριλίου, στις 9μ.μ., στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών. Tιμή εισιτηρίων: 20 ευρώ, ειδική τιμή: 10 ευρώ.
«Οι επτά λόγοι του Ιησού στο Σταυρό»
Οι επτά λόγοι του Ιησού στο Σταυρό (εκδοχή για πιάνο) συνδυάζεται με το συγκλονιστικό οπτικό υλικό του βραβευμένου φωτογράφου Γιάννη Μπεχράκη (αφιλοκερδής συμμετοχή), σε μια εκδήλωση που φιλοδοξεί να γίνει αφορμή για σκέψη πάνω στο δράμα των προσφύγων. Πρόκειται για έργο οργανικής μουσικής που αποτελείται από επτά σύντομες σονάτες γραμμένες επάνω στα τελευταία λόγια του Χριστού στο Σταυρό: «Πάτερ, άφες αυτοίς…», «Αμήν λέγω σοι, σήμερον μετ’ εμού έση…», «Γύναι, ίδε ο υιός σου…», «Θεέ μου, Θεέ μου, ινατί με εγκατέλιπες;», «Διψώ», «Τετέλεσται» και «Πάτερ, εις χείρας Σου παρατίθεμαι το πνεύμα μου». Οι σονάτες συνοδεύονται από μια εισαγωγή και καταλήγουν στο τελευταίο μέρος που τιτλοφορείται «Ο σεισμός». Ο διακεκριμένος πιανίστας Νικος Λαάρης είπε: «Ξέρω ότι αυτή η μουσική λειτουργεί σαν καμβάς επάνω στον οποίο ο κάθε ακροατής μπορεί να διαλογιστεί και να ενδοσκοπήσει».
Ο πολυβραβευμένος ρεπόρτερ Γιάννης Μπεχράκης, παράλληλα με την εκτέλεση του μουσικού έργου, θα καταθέσει προσωπικές εμπειρίες αλλά και μαρτυρίες προσφύγων όπως τις έχουν καταγράψει οι Γιατροί Χωρίς Σύνορα. Οι φωτογραφίες που παρουσιάζονται λήφθηκαν κατά τη διάρκεια αποστολών σε Ελλάδα, Κόσοβο, Τυνησία, Σομαλία, Κασμίρ, Ιράκ, Αλβανία, ΠΓΔΜ, Παλαιστίνη, Τσετσενία, Τουρκία, Σερβία, Νότιο Αφρική και Ισραήλ. Τα έσοδα της συναυλίας θα διατεθούν στους Γιατρούς Χωρίς Σύνορα για τη στήριξη των δράσεών τους σε σχέση με το προσφυγικό.
Την Μεγάλη Δευτέρα 25 Απριλίου, στις 8.30μ.μ., στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών. Τιμές εισιτηρίων: 12 και 20 ευρώ, ειδικές τιμές: 5 ευρώ (φοιτητές, νέοι, άνεργοι, ΑΜΕΑ) , 8 ευρώ € (65+, πολύτεκνοι).
«Ρέκβιεμ» του Βέρντι
Βαθιά κατανυκτική, γεμάτη ανυπέρβλητη δραματικότητα αλλά και έντονο λυρισμό, αυτή η κορυφαία σύνθεση της δυτικής θρησκευτικής μουσικής παρουσιάζεται από την ΚΟΑ στο πλαίσιο της καθιερωμένης πασχαλινής συναυλίας της.
Ο Τζουζέπε Βέρντι (1813-1901) −κατ’ εξοχήν οπερατικός συνθέτης που έγραψε περιορισμένο αριθμό θρησκευτικών έργων− συνέθεσε τη Messa da Requiem, έργο μεγαλόπνοο για χορωδία και σολίστ, το 1874 για την πρώτη επέτειο θανάτου του εμβληματικού συγγραφέα του ιταλικού Ρομαντισμού Αλεσάντρο Μαντσόνι.
Στο Ρέκβιεμ, κατάθεση ψυχής ενός συνθέτη αφοσιωμένου στο λυρικό θέατρο, προέχει η δραματικότητα και όχι τόσο το θρησκευτικό συναίσθημα. Μπορούμε να πούμε ότι είναι μια «θεατρική λειτουργία». Η σύλληψη του όλου έργου μοιάζει να ακολουθεί μια ιδιαίτερη δραματουργική πλοκή: στο πρώτο μέρος κυριαρχούν η οδύνη και ο τρόμος, ενώ στο δεύτερο η ατμόσφαιρα γίνεται εσωτερική, εξομολογητική και ανθρώπινη.
Τα σολιστικά μέρη για γυναικεία φωνή αποδίδουν η σοπράνο Ούρσoυλα Τάργκλερ-Ζελ και η μετζοσοπράνο Μανουέλα Μπρες. Τα μέρη για τενόρο ερμηνεύει ο διεθνούς φήμης έλληνας μονωδός Μάριο Τζεφίρι, ενώ τα μέρη του μπάσου τραγουδά ο διακεκριμένος σολίστ της Εθνικής Λυρικής Σκηνής Πέτρος Μαγουλάς. Τους τραγουδιστές πλαισιώνει ένα εντυπωσιακό πολυφωνικό σύνολο που απαρτίζεται από τη Χορωδία της ΕΡΤ (διδασκαλία-διεύθυνση Βαλέρι Ορέσκιν), τη Χορωδία του Δήμου Αθηναίων (διδασκαλία-διεύθυνση Σταύρος Μπερής) και τη Χορωδία του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου (διδασκαλία-διεύθυνση Μιχάλης Οικονόμου). Τους λυρικούς ερμηνευτές καθώς και το χορωδιακό και ορχηστρικό σύνολο διευθύνει ο προβεβλημένος γερμανός αρχιμουσικός Μάρκους Μπος. Πριν την έναρξη της συναυλίας, έχει προγραμματιστεί δωρεάν εισαγωγική ομιλία για τους κατόχους εισιτηρίων από τον συνθέτη Χαράλαμπο Γωγιό (ώρα έναρξης 7.45μ.μ.). Για την καλύτερη κατανόηση του λατινικού κειμένου του έργου έχει προβλεφθεί η προβολή ελληνικών υπερτίτλων. Μέρος των εσόδων θα διατεθεί για φιλανθρωπικούς σκοπούς.
Την Μεγάλη Τετάρτη 27 Απριλίου, στις 8.30μ.μ., στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών. Τιμές εισιτηρίων: από 40 έως 11 ευρώ, ειδικές τιμές: 6,50 και 8,50 ευρώ.
