Δυόμιση μήνες μετά τις εθνικές εκλογές στην Αυστρία και οι διαπραγματεύσεις μεταξύ των Χριστιανοδημοκρατών και των Πρασίνων συνεχίζονται, με τους πρώτους να βιάζονται να παρουσιάσουν αποτελέσματα και τους δεύτερους να προσπαθούν να καλύψουν τα νώτα τους, φοβούμενοι ως μικρότεροι εταίροι το «καπέλωμα» από το κόμμα του πρώην καγκελάριου Σεμπάστιαν Κουρτς. Οι πιέσεις είναι πολλές και από εντελώς διαφορετικές κατευθύνσεις, ενώ οι ακροδεξιοί Ελεύθεροι καραδοκούν για να επιστρέψουν στην κυβέρνηση, απαλλαγμένοι από τον πρωταγωνιστή του σκανδάλου Ίμπιζα, που οδήγησε σε πτώση της κυβέρνησης τον περασμένο Μάιο.
Του Δημήτρη Σμυρναίου, Βιέννη
Η σημειολογία των χρωμάτων πάντα έπαιζε ρόλο στην πολιτική. Όταν ο Σεμπάστιαν Κουρτς αποφάσιζε να αλλάξει τα πάντα στο συντηρητικό Λαϊκό Κόμμα της Αυστρίας, ένα από τα πρώτα του μελήματα ήταν να αντικαταστήσει το παραδοσιακό μαύρο με το πολύ πιο «μοντέρνο» και φιλικό στο μάτι τυρκουάζ. Ετσι, λοιπόν, οι «μαύροι» Χριστιανοδημοκράτες έγιναν τυρκουάζ και ο όρος παγιώθηκε στην πολιτική ζωή της χώρας. Το κόκκινο παρέμεινε για τους βασανισμένους σοσιαλδημοκράτες, το μπλε για τους ακροδεξιούς Ελεύθερους και οι Πράσινοι παρέμειναν πράσινοι…
Η αλλαγή, λοιπόν, προφίλ και εικόνας στα πρότυπα μεγάλων σχετικών εκστρατειών, που σχεδιάζουν οι διαφημιστικές εταιρίες φάνηκε να επιτυγχάνει, παρά τις γκρίνιες κάποιων παλιότερων μέσα στο κόμμα. Ο «επίδοξος Μέτερνιχ του 21ου αιώνα» κέρδισε τις εκλογές, έγινε καγκελάριος και θα ήταν ακόμα και σήμερα αν οι μπλε σύμμαχοί του δεν έπεφταν θύμα της απεριόριστης λαιμαργίας ενός πολιτικού, που αυτό που τον χαρακτηρίζει περισσότερο δεν είναι τόσο οι ακροδεξιές του απόψεις, όσο ο αμοραλισμός και η διαφθορά. Ο Χάιντς Κρίστιαν Στράχε έγινε η αιτία να πέσει η κυβέρνηση Δεξιάς-Ακροδεξιάς μετά το περίφημο «σκάνδαλο της Ίμπιζα», της αποκάλυψης δηλαδή των σχεδίων του να λεηλατήσει το δημόσιο μοιράζοντας έργα σε ημέτερους και δωροδοκώντας γενναιόδωρα δημοσιογράφους, τους οποίους χαρακτήριζε ως «πόρνες» που κάνουν τα πάντα για το χρήμα. Ακολούθησαν και άλλες αποκαλύψεις για χρηματικά σκάνδαλα για έναν πολιτικό που στο μεταξύ φαίνεται έτοιμος να εγκαταλείψει το κόμμα και να δημιουργήσει ένα δικό του.
Στις εκλογές του περασμένου Σεπτεμβρίου θα περίμενε κανείς να καταρρεύσει το κόμμα των Ελευθέρων. Ομως, αυτό ναι μεν έχασε σχεδόν 10 μονάδες, αλλά παρέμεινε στην τρίτη θέση με ποσοστό πάνω από 16% και με τον ίδιο τον Στράχε να είναι λίγο εκτός και λίγο εντός κόμματος. Μια κατάσταση που συνεχίζεται ακόμα. Το γιατί ένα τόσο μεγάλο ποσοστό Αυστριακών εμπιστεύτηκαν ένα κόμμα, που κάποτε διατυμπάνιζε ότι θέλει να «καθαρίσει» τη χώρα, αλλά στο μεταξύ έχει βρεθεί μπλεγμένο σε αναρίθμητα σκάνδαλα είναι ένα θέμα που ξεπερνά τις δυνατότητες ερμηνείας της πολιτικής επιστήμης. Ισως γιατί επικεφαλής του κόμματος μπήκαν τώρα καθαροί ακροδεξιοί, με σημαία τους την ανάγκη προστατευθεί η χώρα από τη «μεταναστευτική εισβολή».
Με το ζόρι παντρειά;
Θριαμβευτής των ��κλογών ήταν πάντως, χωρίς καμιά αμφιβολία, και πάλι ο Σεμπάστιαν Κουρτς. Ο 34χρονος πολιτικός δεν έκρυψε ποτέ τη συμπάθειά του για την επανάληψη της συνεργασίας με τους μπλε, οι οποίοι και ιδεολογικά, αλλά και… χρωματικά βρίσκονται πολύ εγγύτερα στην τυρκουάζ παράταξή του. Αλλά, η πίεση συγκεκριμένων ΜΜΕ και επιχειρηματικών κύκλων ήταν μεγάλη, κάνοντας κάποιους να μιλήσουν για ένα προξενιό με το ζόρι. Το τυρκουάζ είναι κοντά και στο πράσινο, η αυστριακή κοινωνία και ειδικά η νεολαία ιεραρχεί σε πολύ υψηλή θέση τα ζητήματα της κλιματικής αλλαγής, άρα καλό θα ήταν οι Χριστιανοδημοκράτες να επιχειρήσουν να συνεργαστούν με τους Πράσινους. Οι τελευταίοι, μετά την πανωλεθρία του 2017 όταν «κατάφεραν» να μείνουν εκτός Βουλής, σε μια χώρα που θεωρείτο πάντα «προπύργιό» τους επέστρεψαν τον περασμένο Σεπτέμβριο με ποσοστά κοντά στο 14% και 26 έδρες στην ομοσπονδιακή Βουλή. Μαζί με τις 71 έδρες του Λαϊκού Κόμματος θα είχαν μια άνετη πλειοψηφία για να στηρίξουν μια άνευ προηγουμένου κυβέρνηση συνασπισμού. Μια ιδέα που συζητιέται, άλλωστε, και στη γειτονική Γερμανία, αν και οι ιδιαιτερότητες της Αυστρίας είναι πολλές και οι συγκρίσεις πρέπει να γίνονται με τη δέουσα προσοχή. Το γεγονός, πάντως, ότι οι αυστριακοί Πράσινοι είναι παραδοσιακά πιο συντηρητικοί εκείνων της Γερμανίας, έκανε το όλο εγχείρημα να φαντάζει για πολλούς ρεαλιστικό και έτυχε ακριβώς για αυτό το λόγο και της επιδοκιμασίας πολλών συστημικών μέσων ενημέρωσης και όχι μόνο. Είναι χαρακτηριστικό ότι, την περασμένη Πέμπτη, η συντηρητική «Φράνκφουρτερ Αλγκεμάινε» έκανε λόγο για νέους δρόμους που δείχνουν έτοιμοι να διαβούν οι Αυστριακοί, που καλό θα ήταν να τους έχουν υπόψη τους και οι γερμανοί συνάδελφοί τους.
Οι διαπραγματεύσεις ξεκίνησαν, λοιπόν, τον Οκτώβριο και η φιλοδοξία του Σεμπάστιαν Κουρτς ήταν να τις έχει ολοκληρώσει πριν τα Χριστούγεννα, ουσιαστικά δηλαδή την εβδομάδα που μας πέρασε. Γι’ αυτό και η λογική του ήταν να συμφωνηθεί το γενικότερο πλαίσιο για μια σειρά από ζητήματα και οι λεπτομέρειες να συζητιούνται στην πορεία με μια σχετική ευελιξία και αναλόγως των εξελίξεων. Αλλά κάτι τέτοιο φοβίζει τους Πράσινους, που ζητούν συγκεκριμένες εγγυήσεις για μια σειρά από ζητήματα, κυρίως αυτά που αφορούν τη χρηματοδότηση προγραμμάτων αντιμετώπισης της κλιματικής αλλαγής, αλλά και των κοινωνικών ανισοτήτων σε μια χώρα που ευημερεί μεν, αλλά ο αριθμός των φτωχών αυξάνεται. Ο τυρκουάζ-πράσινος συνασπισμός έχει κολλήσει σε μια σειρά από τέτοιες λεπτομέρειες, αφού τα μόνα ζητήματα, όπου οι δικομματικές διαπραγματεύσεις έχουν φέρει αποτελέσματα είναι αυτά του αθλητισμού και του πολιτισμού και ίσως και η μετονομασία κάποιων υπουργείων.
Τα περισσότερα ταμπλόιντ της χώρας επιμένουν ότι αυτή η νέα διχρωμία είναι η μόνη λύση για τη χώρα. Το πώς θα γίνει αυτό παραμένει μεγάλο ερωτηματικό. Σε μια πρόσφατη έρευνα η πλειοψηφία των ψηφοφόρων της Χριστιανοδημοκρατίας έθετε ως προτεραιότητα την αντιμετώπιση του μεταναστευτικού (37%) την ασφάλεια (29%) και το κλίμα ερχόταν στην τρίτη θέση. Οι ψηφοφόροι των Πρασίνων, αντίθετα, έβαζαν πρώτο το κλίμα (72%), δεύτερη την Παιδεία με 23% και το μεταναστευτικό ερχόταν μόλις στην όγδοη θέση με ποσοστό 9%. Το αν είναι εφικτό να συγκεραστούν τόσο βαθιές διαφορές αντιλήψεων παραμένει ένα μεγάλο ερωτηματικό. Τα στοιχήματα για το αν τελικά θα δούμε μια περίεργη χρωματική μίξη τυρκουάζ και πρασίνου δίνουν και παίρνουν.
Υπηρεσιακή… πρωτοχρονιά
Οι Πράσινοι έχουν κάθε λόγο να φοβούνται ότι μια συνεργασία τους με τους συντηρητικούς θα τους κοστίσει μεσοπρόθεσμα, ενώ είναι πιθανό να αναζωογονήσει τους ακροδεξιούς Ελεύθερους, που θα γίνουν πάλι μια «δυναμική αντιπολίτευση», αλλά και τους Σοσιαλδημοκράτες, που οι δημοσκοπήσεις τους δίνουν τώρα ποσοστά κάτω από το 20%. Από την άλλη, μέσα στο κόμμα της οικολογίας είναι πολλοί αυτοί που επιμένουν ότι ήρθε η ώρα για την ανάληψη κυβερνητικών ευθυνών και σε εθνικό επίπεδο, αφού έτσι ερμηνεύουν την ετυμηγορία του εκλογικού σώματος. Υπέρ της συμμετοχής τους στην κυβέρνηση συνηγορεί και η παρουσία του Πράσινου Αλεξάντερ φαν ντερ Μπέλλεν στην προεδρία της Δημοκρατίας. Η απόφαση θα είναι δύσκολη και θα πρέπει, με βάση την παράδοση των Πρασίνων, να εγκριθεί από την πλειοψηφία των κομματικών μελών.
Όλα αυτά ενισχύουν την εκτίμηση ότι η Αυστρία θα κάνει πρωτοχρονιά με την υπηρεσιακή κυβέρνηση, η οποία κάνει μια χαρά τη (νεοφιλελεύθερη) δουλειά της. Την περασμένη Τρίτη, για παράδειγμα, η αστυνομία έδωσε τέλος μετά από μόλις έξι ώρες στην κατάληψη από φοιτητές της αίθουσας εκδηλώσεων του Πολυτεχνείου της Βιέννης. Φυσικά αναίμακτα και χωρίς να χρειαστεί να… ξεγυμνώσει κανέναν. Αυτά δεν γίνονταν στην Αυστρία του Κουρτς, ούτε καν στην γειτονική Ουγγαρία του Ορμπαν.
