Μια εβδομάδα πριν τις δημοτικές εκλογές στην Πορτογαλία, ο υποψήφιος Ζοάο Τεσέιρα Λόπες, σε αποκλειστική συνέντευξή του στην «Εποχή», μιλάει για τις προτεραιότητές του, για την ανάγκη κοινωνικής πολιτικής και για τα κυριότερα προβλήματα της δεύτερης μεγαλύτερης πορτογαλικής πόλης.
Τη συνέντευξη πήρε
ο Δημήτρης Γκιβίσης
Αρχικά να μιλήσουμε για την υποψηφιότητά σου.
Είμαι κοινωνιολόγος και συντονιστής του τμήματος Κοινωνιολογίας του Πανεπιστημίου του Πόρτο. Ο τομέας της έρευνάς μου ήταν πάντα το Πόρτο. Ήμουν ένας από τους υπεύθυνους για το «Πόρτο, Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης» το 2001, όπου ανέλαβα τον τομέα της «συμμετοχής του πληθυσμού». Επίσης, εκπροσώπησα δύο φορές την πόλη ως βουλευτής στο εθνικό κοινοβούλιο. Γνωρίζω πολύ καλά τα προβλήματα των ανθρώπων και μπορώ να συνδυάσω τον προβληματισμό με την παρέμβαση. Όταν ο Ζοάο Σεμέδο (σημ: ιστορικό στέλεχος του Μπλόκο της Αριστεράς) που ήταν ο επικεφαλής της λίστας αρρώστησε, οι σύντροφοί μου πρότειναν να προχωρήσω, και δέχθηκα με ένα μείγμα πόνου και ενθουσιασμού.
Επιβλαβής τουρισμός
Ποια είναι τα κυριότερα προβλήματα που αντιμετωπίζει σήμερα το Πόρτο;
Τα τελευταία χρόνια το Πόρτο έχει υποφέρει από τη λιτότητα. Η έλλειψη παρέμβασης του δήμου και η εμμονή με την αγορά ακινήτων έχουν επιδεινώσει πολλά από τα προβλήματα των κατοίκων της πόλης, αν και στην πορεία της χώρας γίνονται πολιτικές αλλαγές. Η αποκατάσταση του αστικού χώρου, όπως ήταν επείγουσα, αφέθηκε από το Επιμελητήριο στο έλεος της κερδοσκοπίας και των ιδιωτικών επιχειρήσεων. Το αποτέλεσμα είναι η άνοδος των εισοδημάτων για τους λίγους, ο αποκλεισμός των πολλών από την πρόσβαση στη στέγαση και ο περιορισμός του δημόσιου χώρου. Σήμερα είναι εύκολο να επισκεφθείτε το Πόρτο, αλλά είναι δύσκολο να ζήσετε εδώ. Περισσότεροι από 8.000 κάτοικοι έφυγαν από την πόλη μεταξύ 2013 και 2016, με αποτέλεσμα να χαθεί όχι μόνο σημαντικό τμήμα του πληθυσμού, αλλά και της νεολαίας. Στο Πόρτο ένας στους τέσσερις ανθρώπους είναι άνω των 65 ετών. Πολλοί ζουν σε απόλυτη μοναξιά και απομόνωση, και η κατάστασή τους επιδεινώνεται από τη φτώχεια και τους περιορισμούς της αστικής κινητικότητας. Στην κοινωνική πολιτική ο δήμος έχει παραιτηθεί και όλα αφήνονται στον ιδιωτικό τομέα και στις φιλανθρωπικές δράσεις. Αυτό είναι το αποτέλεσμα της μείωσης του δημοτικού προϋπολογισμού που προορίζεται για την κοινωνική πρόνοια στο πενιχρό 3%. Το πρόγραμμα για την αντιμετώπιση της έλλειψης στέγης εξακολουθεί να εφαρμόζεται με πολλά προβλήματα, και η δημόσια υγεία δεν έχει τις απαραίτητες απαντήσεις.
Να μιλήσουμε ειδικότερα και για τη μεγάλη αύξηση των τιμών της γης και των ενοικίων λόγω του τουρισμού, ένα πρόβλημα που βλέπουμε κυρίως στο ιστορικό κέντρο της πόλης. Τι προτείνεις;
Εάν δεν γίνει τίποτα, σε λίγα χρόνια τα καταλύματα θα αντιπροσωπεύουν περισσότερο από το 50% των διαθέσιμων κατοικιών στο κέντρο του Πόρτο, ένα φαινόμενο που έχει ήδη επιπτώσεις σε ολόκληρη την πόλη. Το Επιμελητήριο δεν έχει κάνει τίποτα για να ελέγξει την τουριστική πίεση, η οποία αφήνεται στις ανάγκες της αγοράς και φέρνει περισσότερα προβλήματα παρά οφέλη για την πόλη. Εμείς προτείνουμε την εφαρμογή ενός τουριστικού φόρου, τα έσοδα του οποίου θα ανέρθουν σε 10.000.000 ευρώ ετησίως και τα οποία θα τα διαθέσουμε στην πολιτική στέγασης και στο μετριασμό των επιπτώσεων του τουρισμού στις δημοτικές υπηρεσίες. Θα κάνουμε άμεσα διάκριση μεταξύ των τοπικών κατοικιών, των κατοικημένων κατοικιών που μοιράζονται μέρος του χρόνου ή του συνόλου τους, και του αστικού τουρισμού που είναι αποκλειστικά αφιερωμένος στον τουρισμό. Η τοπική κατοικία θα σέβεται τους ισχύοντες κανόνες και ο αστικός τουρισμός θα υπόκειται σε ειδικές άδειες εκμετάλλευσης με εδαφικές ποσοστώσεις, όπως και το παραδοσιακό ξενοδοχείο. Επίσης, θα δημιουργήσουμε δημοτικό γραφείο υποστήριξης και ελέγχου της τοπικής διαμονής, που θα ενεργεί γρήγορα στις καταγγελίες και σε περίπτωση παραβάσεων θα μπορεί να επιβάλλει πρόστιμα ή ακόμη και να αποσύρει την άδεια σε περίπτωση υποτροπής. Τέλος, θα επιβληθεί μορατόριουμ ενός έτους στη χορήγηση άδειας λειτουργίας νέων ξενοδοχειακών μονάδων στο κέντρο της πόλης, ώστε να καταστεί δυνατή η μελέτη των επιπτώσεων που προκαλούνται στον πολεοδομικό σχεδιασμό και, με ανοικτό και συμμετοχικό τρόπο, να σκιαγραφηθεί μια στρατηγική για την ανάπτυξη του τουρισμού που ταιριάζει καλύτερα στην πόλη.
Τι περιθώρια έχουν σήμερα οι δήμοι στην Πορτογαλία για να κάνουν κοινωνική πολιτική;
Λίγα. Υπάρχει μια μακρά παράδοση που αφήνει την κοινωνική δράση στα χέρια ιδιωτικών θεσμών κοινωνικής αλληλεγγύης, πολλοί από τους οποίους συνδέονται με την καθολική εκκλησία.
Μια πόλη με βαθιές ανισότητες
Ποιες είναι οι δικές σου προτεραιότητες στο θέμα αυτό;
Το δημοτικό συμβούλιο δαπανά μόνο το 3% του προϋπολογισμού για κοινωνική στήριξη, που επιβαρύνεται και με τη διατήρηση της κοινωνικής στέγης, το οποίο είναι προφανώς ελάχιστο για μια πόλη με βαθιές ανισότητες, και όπου ένα μεγάλο σύνολο ξεχασμένων περιοχών, αόρατων και υποβαθμισμένων, βιώνει τη φτώχεια και τον κοινωνικό αποκλεισμό. Στον τομέα αυτό, τρεις ομάδες, λόγω της ευπάθειάς τους, αξίζουν ιδιαίτερης προσοχής: τα παιδιά, οι ηλικιωμένοι, και οι άνθρωποι που ζουν σε συνθήκες έλλειψης στέγης. Η πρώτη προτεραιότητά μας στο θέμα αυτό είναι ο διπλασιασμός του προϋπολογισμού για κοινωνικές δράσεις, η διασφάλιση ενός διαρθρωτικού σχεδίου που θα δίνει κοινωνικές απαντήσεις στα προβλήματα και η προετοιμασία ενός σχεδίου για την εξάλειψη της φτώχειας με βραχυπρόθεσμες, μεσοπρόθεσμες και μακροπρόθεσμες προτάσεις. Να υπενθυμίσω ότι, σύμφωνα με στοιχεία του 2015, το Πόρτο έχει 220 ηλικιωμένους για κάθε 100 νέους. Είναι απαραίτητο, λοιπόν, να δοθούν απαντήσεις που να είναι λειτουργικές στο σύνολο, αλλά και χωροταξικά.
Ποια είναι η γνώμη σου για τον υποψήφιο του Σοσιαλιστικού Κόμματος Μανουέλ Πιζάρο;
Ο Πιζάρο λέει ότι το 87,4% του προγράμματος του εκπληρώθηκε από το σημερινό δεξιό δήμαρχο Ρουί Μορέιρα! (σημ: το 2013 εκλέχτηκε με τη στήριξη του Λαϊκού Κόμματος) Στην πραγματικότητα, κάνει αυτή την αναγνώριση γιατί επιδιώκει την επιστροφή του Μορέιρα στη δεξιά, στην εθνική πολιτική σκηνή.
Εσύ πως αποτιμάς τη θητεία του Ρουί Μορέιρα;
Η θητεία του χαρακτηρίστηκε από την έκρηξη της κερδοσκοπίας στα ακίνητα, την αύξηση της φτώχειας και των κοινωνικών ανισοτήτων και την έλλειψη διαφάνειας στην λήψη αποφάσεων.
