Συνέντευξη του Αντόνιο Κόστα, Πρωθυπουργού Πορτογαλίας

Μια ελ­πί­δα για την α­ρι­στε­ρά στην Ευ­ρώ­πη

Τη συ­νέ­ντευ­ξη πή­ρε ο Αντό­νιο Νά­σο*

Πώς θα α­πο­κα­λού­σα­τε την κυ­βέρ­νη­σή σας, α­ρι­στε­ρή ρι­ζο­σπα­στι­κή, σο­σια­λι­στι­κή, με­ταρ­ρυθ­μι­στι­κή;
Εί­ναι μια κυ­βέρ­νη­ση του σο­σια­λι­στι­κού κόμ­μα­τος, με έ­να φι­λο­ευ­ρω­παϊκό κυ­βερ­νη­τι­κό πρό­γραμ­μα, που εί­ναι και α­πο­τέ­λε­σμα των δια­βου­λεύ­σεων με τους α­ρι­στε­ρούς συμ­μά­χους μας. Εί­μα­στε με­ταρ­ρυθ­μι­στές α­πό τη φύ­ση μας και έ­χου­με έ­να πρό­γραμ­μα με­ταρ­ρυθ­μί­σεων, που ε­πι­κε­ντρώ­νε­ται στο να ε­ξα­λεί­ψει τα δο­μι­κά ε­μπό­δια της πορ­το­γα­λι­κής οι­κο­νο­μίας. Η ι­δέα ό­τι τα δο­μι­κά προ­βλή­μα­τα εί­ναι ί­δια για ό­λη την Ευ­ρώ­πη εί­ναι λαν­θα­σμέ­νη. Σε κά­ποιες χώ­ρες χρειά­ζο­νται συ­γκε­κρι­μέ­νες με­ταρ­ρυθ­μί­σεις, σε άλ­λες χώ­ρες χρειά­ζο­νται άλ­λες με­ταρ­ρυθ­μί­σεις. Εί­μαι ι­διαί­τε­ρα πε­ρή­φα­νος, για­τί α­πο­δεί­ξα­με ό­τι ή­ταν δυ­να­τό να γυ­ρί­σου­με σε­λί­δα στο θέ­μα της λι­τό­τη­τας, αυ­ξά­νο­ντας τις ε­πεν­δύ­σεις, αυ­ξά­νο­ντας τη με­γέ­θυν­ση, κυ­ρίως αυ­ξά­νο­ντας την α­πα­σχό­λη­ση, και ε­πι­τυγ­χά­νο­ντας ταυ­τό­χρο­να το χα­μη­λό­τε­ρο έλ­λειμ­μα ο­λό­κλη­ρου του δη­μο­κρα­τι­κού μας βίου. Αυ­τό ή­ταν το ση­μα­ντι­κό­τε­ρο. Έβα­λε τέ­λος στην ι­δέα ό­τι υ­πάρ­χει μό­νο μια πο­λι­τι­κή και ό­τι δεν εί­ναι δυ­να­τό στους πο­λί­τες να ε­πι­λέ­ξουν ε­ναλ­λα­κτι­κές πο­λι­τι­κές στο πλαί­σιο της ευ­ρω­ζώ­νης. Αυ­τό που α­πέ­δει­ξα εί­ναι ό­τι εί­ναι δυ­να­τό να σε­βό­μα­στε τους κοι­νούς κα­νό­νες, να α­κο­λου­θού­με δια­φο­ρε­τι­κές πο­λι­τι­κές και να έ­χου­με κα­λύ­τε­ρα α­πο­τε­λέ­σμα­τα α­πό τους άλ­λους.

Για­τί ε­πι­λέ­ξα­τε να πά­τε, κα­τά κά­ποιον τρό­πο, κό­ντρα στο ρεύ­μα, σε σχέ­ση με ό­σα συμ­βαί­νουν στην Ευ­ρώ­πη, και να συμ­μα­χή­σε­τε με τα α­ρι­στε­ρά κόμ­μα­τα, ό­πως το Μπλό­κο και το Κομ­μου­νι­στι­κό Κόμ­μα, α­ντί να πά­τε προς το κέ­ντρο;
Για μέ­να εί­ναι σα­φές, ό­πως α­πο­δει­κνύουν τα α­πο­τε­λέ­σμα­τα στην Ευ­ρώ­πη, ό­τι αν θέ­λου­με να κα­τα­πο­λε­μή­σου­με το λαϊκι­σμό, εί­ναι α­να­γκαίο να νιώ­σουν οι πο­λί­τες ό­τι έ­χουν τη δυ­να­τό­τη­τα να α­κο­λου­θή­σουν ε­ναλ­λα­κτι­κές πο­λι­τι­κές μέ­σα στο ευ­ρω­παϊκό πλαί­σιο. Δεν υ­πάρ­χει δη­μο­κρα­τία χω­ρίς ε­ναλ­λα­κτι­κές. Και στο πορ­το­γα­λι­κό πο­λι­τι­κό σύ­στη­μα εί­ναι δύο τα κόμ­μα­τα που μπο­ρούν να εκ­προ­σω­πή­σουν τις ε­ναλ­λα­κτι­κές πο­λι­τι­κές. Στα α­ρι­στε­ρά το σο­σια­λι­στι­κό κόμ­μα, στα δε­ξιά το σο­σιαλ­δη­μο­κρα­τι­κό κόμ­μα. Ένας συ­να­σπι­σμός τους θα έ­κα­νε φτω­χό­τε­ρη τη δη­μο­κρα­τία. Ο λαϊκι­σμός γεν­νιέ­ται ό­ταν τα κόμ­μα­τα δεν εί­ναι σε θέ­ση να εκ­προ­σω­πή­σουν το πραγ­μα­τι­κό αί­σθη­μα των πο­λι­τών.

Κοι­νοί κα­νό­νες, αλ­λά και ε­ναλ­λα­κτι­κές

Η συ­ντα­γή σας μοιά­ζει αρ­κε­τά α­πλή. Αρκεί να υ­πάρ­χει μια α­ρι­στε­ρή κυ­βέρ­νη­ση που κά­νει το α­ντί­θε­το α­π’ αυ­τό που μας ζη­τά­ει η Ευ­ρώ­πη, ε­δώ και με­ρι­κά χρό­νια. Έτσι δεν εί­ναι;
Δεν μπο­ρού­με να δια­τη­ρή­σου­με μια Ευ­ρώ­πη με 28 μέ­λη χω­ρίς κοι­νούς κα­νό­νες. Εί­ναι σαν μια οι­κο­γέ­νεια: αν ο κα­θέ­νας κά­νει ό, τι θέ­λει, δεν μπο­ρού­με να ζή­σου­με μα­ζί. Αν θέ­λου­με να ζή­σου­με σε έ­να κοι­νό σπί­τι, πρέ­πει να έ­χου­με κοι­νούς κα­νό­νες. Πα­ρό­λα αυ­τά, μέ­σα σ’ αυ­τό το πλαί­σιο κοι­νών κα­νό­νων, πρέ­πει να υ­πάρ­χει η δυ­να­τό­τη­τα να ε­φαρ­μο­στούν πο­λι­τι­κές κα­τάλ­λη­λες για την κά­θε χώ­ρα. Εκτός των άλ­λων, πρέ­πει να υ­πάρ­χει και έ­να πε­ρι­θώ­ριο για ε­ναλ­λα­κτι­κές πο­λι­τι­κές και να μην εί­μα­στε ό­λοι α­να­γκα­σμέ­νοι να α­κο­λου­θού­με την ί­δια πο­λι­τι­κή. Αυ­τό που σκο­τώ­νει την ι­δέα της δη­μο­κρα­τίας στην Ευ­ρώ­πη εί­ναι η ι­δέα ό­τι εί­ναι ε­φι­κτός μό­νο έ­νας δρό­μος και ό­τι δεν υ­πάρ­χουν ε­ναλ­λα­κτι­κές σε αυ­τήν την πο­ρεία. Όταν δεν υ­πάρ­χουν ε­ναλ­λα­κτι­κές, δεν υ­πάρ­χει δη­μο­κρα­τία. Και η έλ­λει­ψη δη­μο­κρα­τίας σκο­τώ­νει την Ευ­ρώ­πη και μειώ­νει την ε­μπι­στο­σύ­νη των Ευ­ρω­παίων για το ευ­ρω­παϊκό σχέ­διο.

Εσείς, σ’ αυ­τά τα δύο χρό­νια, δε­χτή­κα­τε πο­τέ πιέ­σεις α­πό την Ευ­ρώ­πη και α­πό την τρόι­κα, για να α­πο­δε­χτεί­τε έ­να πρό­γραμ­μα λι­τό­τη­τας;
Αρχι­κά, υ­πήρ­ξαν προ­κα­τα­λή­ψεις α­πέ­να­ντι στην πο­λι­τι­κή μας λύ­ση, και δυ­σκο­λία να α­πο­δε­χτούν ό­τι βα­σι­κή προϋπό­θε­ση για να πε­τύ­χου­με κα­λύ­τε­ρα οι­κο­νο­μι­κά α­πο­τε­λέ­σμα­τα, και κα­λύ­τε­ρα α­πο­τε­λέ­σμα­τα στον προϋπο­λο­γι­σμό, ή­ταν το να γυ­ρί­σου­με σε­λί­δα στο θέ­μα της λι­τό­τη­τας, Κα­τά τη διάρ­κεια του 2016 και στην αρ­χή του 2017, ό­λοι οι α­ριθ­μοί α­πέ­δει­ξαν ό­τι οι προ­βλέ­ψεις τους ή­ταν λαν­θα­σμέ­νες, ε­νώ οι δι­κές μας ή­ταν σω­στές, και ό­τι τα α­πο­τε­λέ­σμα­τα ή­ταν κα­λά. Αυ­τή η πραγ­μα­τι­κό­τη­τα διέ­λυ­σε την ι­δε­ο­λο­γι­κή προ­κα­τά­λη­ψη και σή­με­ρα δεν υ­πάρ­χει κα­νείς στην Ευ­ρώ­πη που να μην α­να­γνω­ρί­ζει ό­τι ε­μείς εί­χα­με δί­κιο και ό­τι ή­ταν ε­φι­κτό να γυ­ρί­σου­με σε­λί­δα στο θέ­μα της λι­τό­τη­τας, να στοι­χη­μα­τί­σου­με και να δη­μιουρ­γή­σου­με νέες συν­θή­κες για την ι­διω­τι­κή ε­πέν­δυ­ση και να πε­τύ­χου­με κα­λύ­τε­ρα α­πο­τε­λέ­σμα­τα στον προϋπο­λο­γι­σμό σε σχέ­ση με τις πο­λι­τι­κές λι­τό­τη­τας. Εί­ναι η πρώ­τη φο­ρά που η Πορ­το­γα­λία έ­χει έλ­λειμ­μα κά­τω του 3% και κα­τέ­βη­κε κά­τω α­πό το 2,5%, που ο­ρί­στη­κε α­πό την Ευ­ρω­παϊκή Επι­τρο­πή, και πα­ρα­μέ­νει γύ­ρω στο 2%, με έ­να σουάπ ο­φει­λών έ­να­ντι ρευ­στών μειω­μέ­νο για πρώ­τη φο­ρά, με έ­να στα­θε­ρό α­κα­θά­ρι­στο χρέ­ος και με έ­να πρω­το­γε­νές α­πο­τέ­λε­σμα προϋπο­λο­γι­σμού το ο­ποίο, αν δεν εί­ναι το με­γα­λύ­τε­ρο, εί­ναι το δεύ­τε­ρο υ­ψη­λό­τε­ρο στην ευ­ρω­ζώ­νη.

Με­τά­φρα­ση – α­πο­μα­γνη­το­φώ­νη­ση: Τό­νια Τσί­τσο­βι­τς

* Βί­ντεο στην ε­φη­με­ρί­δα Repubblica (24-5-17)