Του Μικελάντζελο Κόκο
Αν εξαιρέσουμε τον ενθουσιασμένο, σχεδόν συγκινημένο ισραηλινό πρωθυπουργό Μπέντζαμιν Νετανιάχου, οι άλλοι ηγέτες απ’ όλο τον κόσμο που συγκεντρώθηκαν την περασμένη Τρίτη στη Νέα Υόρκη με την ευκαιρία της ετήσιας συνέλευσης των Ηνωμένων Εθνών άκουσαν τον Ντόναλντ Τραμπ σιωπηλοί, διακόπτοντάς τον σπάνια με σύντομα και αραιά χειροκροτήματα, σαν να βασίλευε στη Γενική Συνέλευση η κατήφεια και η σύγχυση.
Μέσα σ’ αυτή την ατμόσφαιρα ο πρόεδρος της America first («Πρώτα η Αμερική»), που έχει αρχίσει τη θητεία του πριν οκτώ μήνες, αράδιασε τα ντοσιέ που χαρακτηρίζουν τη δική του εξωτερική (μη) πολιτική, ορισμένα αποτελέσματα της οποίας φαίνονται ήδη τις τελευταίες εβδομάδες, με την κλιμάκωση στην κορεατική χερσόνησο και τις αυξανόμενες εντάσεις με το Ιράν.
Η Αμερική θα ασχοληθεί με τον εαυτό της
Ο Τραμπ – που οδηγήθηκε στον Λευκό Οίκο από το μακρύ κύμα της οικονομικής κρίσης του 2008 με μια «απομονωτική» εντολή – περηφανεύτηκε πρώτα απ’ όλα για τις «επιτυχίες» της ρεπουμπλικανικής κυβέρνησης στην πατρίδα του: «ανεργία στο χαμηλότερο επίπεδο των τελευταίων 16 χρόνων» και Wall Street «στις μέγιστες ιστορικές τιμές».
Μια οικονομία που ρυμουλκείται επίσης – όπως απαιτεί η παράδοση – από αυτό που ο προκάτοχός του Αϊζενχάουερ αποκάλεσε «βιομηχανικό στρατιωτικό συγκρότημα», το οποίο, με την ικανότητά του να δημιουργεί εργασία και κέρδη επηρεάζει βαθιά την πολιτική των ΗΠΑ. Δεν είναι τυχαίο που ο Τραμπ, ως ρεαλιστής, το τιμά στην αρχή της ομιλίας του, με τον πιο ξεκάθαρο τρόπο: «μόλις ανακοινώθηκε ότι θα δαπανήσουμε περίπου 700 δισεκατομμύρια δολάρια για το στρατό μας και την άμυνά μας». Και για όποιον δεν μπήκε στο νόημα: «Έτσι, ο στρατός μας θα είναι ισχυρότερος από ποτέ».
Σύμφωνα με τον Ντόναλντ Τραμπ, η Αμερική τώρα πρέπει να ασχοληθεί με τον εαυτό της, γιατί «για πάρα πολύ καιρό οι αμερικανοί άκουγαν ότι οι τεράστιες πολυμερείς εμπορικές συμφωνίες, τα διεθνή δικαστήρια που δεν ελέγχονται από κανένα και οι ισχυρές παγκόσμιες γραφειοκρατίες αποτελούν το καλύτερο εργαλείο για την προώθηση της επιτυχίας τους. Όμως, αφού παρήλθαν αυτές οι υποσχέσεις, μαζί μ’ αυτές εξαφανίστηκαν εκατομμύρια θέσεις εργασίας και χιλιάδες εργοστάσια».
Αλλαγή παραδείγματος
Συνεπής με το «απομονωτικό» όνειρό του, ο Τραμπ απεικονίζει έναν τρομακτικό κόσμο, με «τρομοκράτες και εξτρεμιστές που απόκτησαν δύναμη και διαχύθηκαν σε κάθε περιφέρεια του πλανήτη», ενώ «αχρεία καθεστώτα (…) όχι μόνο υποστηρίζουν την τρομοκρατία, αλλά απειλούν άλλα έθνη και τους ίδιους τους πληθυσμούς τους με τα πιο καταστροφικά όπλα που γνώρισε ποτέ η ανθρωπότητα».
Η παρακμή του πολιτικού, ηθικού και οικονομικού κύρους των Ηνωμένων Πολιτειών στον κόσμο, που ράγισε από την άνοδο της Κίνας και των άλλων περιφερειακών δυνάμεων, από το πολιτικό Ισλάμ και από την οικονομική κρίση, αντανακλάται και στις αυξανόμενες δυσκολίες των ΗΠΑ να επιτύχουν τη στήριξη της διεθνούς κοινότητας για τις πολιτικές τους.
Ο Τραμπ το αντιλαμβάνεται και ισχυρίζεται, ενώπιον των Ηνωμένων Εθνών, ότι «η επιτυχία των Ηνωμένων Εθνών εξαρτάται από την ανεξάρτητη ισχύ των μελών τους».
Πρόκειται για μια αλλαγή παραδείγματος (στην εποχή των νέων εθνικισμών η Ουάσινγκτον δεν θα εξάγει πλέον δημοκρατία), την οποία ο Ντόναλντ Τραμπ επαναλαμβάνει με τις λέξεις που ήδη χρησιμοποίησε τις προηγούμενες εβδομάδες ο υπουργός του των Εξωτερικών, ο Ρεξ Τίλερσον της ΕxxonMobil: «Εμείς δεν περιμένουμε να συμμερίζονται διαφορετικές χώρες τις ίδιες κουλτούρες, τις ίδιες παραδόσεις και τα ίδια συστήματα διακυβέρνησης, αλλά περιμένουμε όλα τα έθνη να σέβονται αυτά τα υπέρτατα καθήκοντα: τα συμφέροντα των αντίστοιχων λαών και τα δικαιώματα κάθε άλλου κυρίαρχου έθνους».
Προετοιμασία στρατιωτικής εκστρατείας
Το κεντρικό κομμάτι του σόου του Τραμπ είναι αφιερωμένο στη Βόρεια Κορέα «που είναι υπεύθυνη για τη λιμοκτονία εκατομμυρίων βορειοκορεατών, για τη φυλάκιση, τον βασανισμό, τη θανάτωση και την καταπίεση αμέτρητων ανθρώπων».
Ο Τραμπ είναι αποφασισμένος και σίγουρος, κυρίαρχος της σκηνής της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ, σαν εκείνης του «The Celebrity Apprentice», όταν στιγματίζει τον Κιμ-Γιονγκ Ουν ως «πυραυλάνθρωπο σε αποστολή αυτοκτονίας για τον εαυτό του και για το καθεστώς του», που το αποκαλεί «συμμορία εγκληματιών». Μόνο που μπροστά του δεν έχει μια ομάδα τηλεοπτικών κομπάρσων, αλλά ηγέτες όλο και πιο αμήχανους απέναντι στη νέα πορεία των ΗΠΑ.
Η ομιλία του Τραμπ είναι ένα κρεσέντο, που μοιάζει με προετοιμασία μιας στρατιωτικής εκστρατείας εναντίον του Κιμ, σαν εκείνη που εκμηδένισε τον Σαντάμ, γαρνιρισμένη με την τελική φοβερή απειλή: «Αν υποχρεωθούμε να υπερασπίσουμε τον εαυτό μας ή τους συμμάχους μας, δεν έχουμε άλλη επιλογή από την ολική καταστροφή της Βόρειας Κορέας».
Μεγάλωμα χάσματος ΗΠΑ-ΕΕ
Ο Τραμπ επιφυλάσσει παρόμοιες προειδοποιήσεις για το Ιράν, με το οποίο ο προκάτοχός του Μπάρακ Ομπάμα υπέγραψε μια πολυμερή συμφωνία που θα είναι δύσκολο για τον Τραμπ να την ξηλώσει εντελώς.
Η επιτάχυνση εναντίον της Πιονγιάνγκ και της Τεχεράνης έχει ως αποτέλεσμα το μεγάλωμα του χάσματος μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ευρωπαϊκής Ένωσης. Έπειτα από το κατεβατό του Τραμπ στον ΟΗΕ, η καγκελάριος Άνγκελα Μέρκελ επανέλαβε την σαφή αντίθεσή της τόσο με έναν πόλεμο στην κορεατική χερσόνησο, όσο και με την ακύρωση ή τροποποίηση της πυρηνικής συμφωνίας με το Ιράν, η οποία «λειτουργεί», σύμφωνα με δήλωση της εκπροσώπου εξωτερικής πολιτικής της ΕΕ, Φεντερίκα Μογκερίνι .
Όμως το Ισραήλ – ο κυριότερος σύμμαχος των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή – βλέπει τη συμφωνία που υπογράφτηκε το 2015 από το Ιράν, τις Ηνωμένες Πολιτείες, την Κίνα, τη Ρωσία, τη Γαλλία και τη Μεγάλη Βρετανία σαν ένα καρφί στο μάτι του, γιατί δίνει νομιμοποίηση σε έναν εχθρό, την Ισλαμική Δημοκρατία, η οποία, λόγω της ιρακινής σύρραξης πρώτα, και της συριακής στη συνέχεια, ενισχύει την επιρροή της στην περιοχή.
Εκτός των άλλων, η πολύ μεγάλη ένταση με τη Βόρεια Κορέα – ίσως να είναι αυτό το σχέδιο των «στρατηγών» του Προέδρου των ΗΠΑ – θα επέτρεπε στον Τραμπ να φθάσει στην επόμενη συνάντηση (που προβλέπεται για τον προσεχή Νοέμβριο) με τον Σι Ζινπίνγκ στο Πεκίνο, προτείνοντας στον κινέζο ομόλογό του την εξής ανταλλαγή: εξισορρόπηση της διμερούς εμπορικής σχέσης (που η ρεπουμπλικανική κυβέρνηση θεωρεί ότι ευνοεί τη Λαϊκή Δημοκρατία της Κίνας) σε αντάλλαγμα της χαλάρωσης της έντασης στην κορεατική χερσόνησο.
Έμμεση αναφορά στην Κίνα
Η ηγεσία του Πεκίνου φοβάται την Αμερική του Τραμπ. Και δεν έχει άδικο: βέβαια μπορεί κανείς να κάνει μπίζνες μαζί της, αλλά η απουσία εξωτερικής πολιτικής στρατηγικής για τη χώρα που οδήγησε τον δυτικό κόσμο τα τελευταία 70 χρόνια, μαζί με μια καταστροφική στρατιωτική ισχύ που προκαλείται από παράγοντες όπως ο Κιμ, είναι ικανή να φέρει τον όλεθρο.
Στην ομιλία του στον ΟΗΕ, ο Τραμπ αναφέρθηκε μόνο έμμεσα στην Κίνα, μολονότι η πρόσφατη απόφαση της Ουάσινγκτον να στείλει χιλιάδες πρόσθετα στρατεύματα στο Αφγανιστάν, που συνορεύει με την Κίνα, το σταμάτημα μιας σειράς κινεζικών σημαντικών αγορών αμερικανικών επιχειρήσεων, η ένταση με τη Βόρεια Κορέα, εμπλέκουν σε μεγάλο βαθμό την Κίνα.
Ο πέτρινος συνδαιτυμόνας αυτού του απειλητικού θεάματος στα Ηνωμένα Έθνη θα κατορθώσει να αποδειχθεί ένας διεθνής παράγοντας όχι μόνο «υπεύθυνος» – όπως επαναλαμβάνει η προπαγάνδα του Κομμουνιστικού Κόμματος – αλλά και ικανός, με την πολιτική και διπλωματική ισχύ της πρωτοβουλίας του, να κάνει λιγότερο τρομακτικούς τους εφιάλτες που δημιουργεί ο Τραμπ;
Μετάφραση: Τόνια Τσίτσοβιτς
