Οι Τρεις Μεγάλοι συναντώνται για πρώτη φορά στην Τεχεράνη
Στην πρωτεύουσα της Περσίας ξεκίκησε σαν σήμρα η ιστορική διάσκεψη των αρχηγών των τριών μεγάλων Συμμαχικών Δυνάμεων του πολέμου. Για πρώτη φορά ο Ιωσήφ Στάλιν, ο Φραγκλίνος Ρούζβελτ και ο Ουίνστον Τσώρτσιλ κάθονται στο ίδιο τραπέζι, για να χαράξουν την τελική στρατηγική ενάντια στο Χιτλερικό Ράιχ και να συζητήσουν τις βάσεις της μεταπολεμικής Ευρώπης.
🔶 Τα βασικά σημεία της ατζέντας:
- Άνοιγμα δεύτερου μετώπου στη Δυτική Ευρώπη, με την απόβαση στη Γαλλία να κλειδώνει για τις αρχές του 1944. Για πρώτη φορά οι τρεις ηγέτες συμφωνούν οριστικά στο άνοιγμα δεύτερου μετώπου στην Ευρώπη τον Μάιο–Ιούνιο 1944. Ο Στάλιν πίεζε επί μήνες. Η Τεχεράνη είναι η στιγμη που παίρνει την υπόσχεση που θέλει.
- Συντονισμός στρατιωτικών επιχειρήσεων Ανατολής και Δύσης για την οριστική συντριβή της ναζιστικής Γερμανίας.Ο Στάλιν δεσμεύεται ότι θα εξαπολύσει μεγάλη επίθεση στο Ανατολικό Μέτωπο ταυτόχρονα με την Απόβαση στη Νορμανδία (επιχείρηση Overlord)
- Μεταπολεμική αρχιτεκτονική ασφαλείας, με συζήτηση γύρω από τα σύνορα της Πολωνίας και τον χαρακτήρα της επόμενης διεθνούς τάξης. Mπαίνουν τα πρώτα θεμέλια για τις συμφωνίες που θα ολοκληρωθούν σε Γιάλτα και Πότσνταμ για τις ζώνες επιρροής και την αποδυνάμωση της Γερμανίας.
- Συμμετοχή της Σοβιετικής Ένωσης στον πόλεμο κατά της Ιαπωνίας, μετά τη λήξη του πολέμου στην Ευρώπη, μετά τη συντριβή της Γερμανίας.
⏱ Διάρκεια
Η Διάσκεψη κράτησε 4 ημέρες, από 28 Νοεμβρίου έως 1 Δεκεμβρίου 1943.
📑 Πρακτικά
Υπάρχουν αναλυτικά πρακτικά, μνημόνια συνομιλιών, σημειώσεις διπλωματών και στρατιωτικών επιτελών, καθώς και ιδιωτικά υπομνήματα των τριών αντιπροσωπειών.
Τα πλήρη πρακτικά αποχαρακτηρίστηκαν μεταπολεμικά (ΗΠΑ/Ηνωμένο Βασίλειο τη δεκαετία 1960–70, Σοβιετική Ένωση μετά το 1991).
🔶 Το παρασκήνιο
Η επιλογή της Τεχεράνης — πόλης υπό βρετανική και σοβιετική κατοχή — έγινε κυρίως λόγω των ανησυχιών του Στάλιν για τη μετακίνηση εκτός ΕΣΣΔ. Ο Ρούζβελτ ταξίδεψε υπό δρακόντεια μυστικότητα, ενώ ο Τσώρτσιλ έφτασε με μεγάλη επιτελική ομάδα και πλήθος διπλωματών.
Ο Ρούζβελτ επιδιώκει να έρθει πιο κοντά στον Στάλιν, συχνά παρακάμπτοντας τον Τσώρτσιλ. Ο τελευταίος εμφανίζεται μεν ηγετικός αλλά συχνά απομονωμένος: η Αυτοκρατορία που εκπροσωπεί συρρικνώνεται και οι δύο άλλοι ηγέτες το γνωρίζουν.
🔶 Η σημασία
Η διάσκεψη της Τεχεράνης θεωρείται ήδη ως το αποφασιστικό βήμα για τη δημιουργία της μεγάλης συμμαχικής νίκης. Εδώ παγιώνεται η στρατηγική της συντονισμένης επίθεσης και μπαίνουν τα πρώτα θεμέλια για τη μεταπολεμική τάξη που θα προκύψει μετά την ήττα του Άξονα.
