Νικόλας Σεβαστάκης: χρειαζόμαστε έναν ριζοσπαστισμό της κατάφασης
Ο Βασίλης Ρόγγας μιλάει για την Εποχή με τον Νικόλα Σεβαστάκη, Καθηγητή Πολιτικών Επιστημών στο ΑΠΘ και συγγραφέα, για τον τρόπο με τον οποίο αλλάζει ο κόσμος μας: Η άνοδος της τραμπικής άκρας δεξιάς παγκοσμίως, οι αναδιαρθρώσεις της διεθνούς τάξης που έρχονται, η Τεχνητή Νοημοσύνη ως νέα ρύθμιση της υποκειμενικότητας και, τελικά, σκέψεις για το πώς θα μπορούσαμε να διεμβολίσουμε χειραφετητικά, στην εποχή που επανέρχονται οι ιδεολογίες της περίφραξης και της αναδίπλωσης.
ακούστε το podcast στο youtube στο:
Θα τελειώσει ο Ντόλαντ Τραμπ το ΝΑΤΟ και τον ΟΗΕ; Ο Πρόεδρος των ΗΠΑ δεν είναι ορθολογιστής, εφόσον θέλει να περιφρουρήσει την ηγεμονία της χώρας του με τον καλύτερο τρόπο που μπορεί; Μπορεί η Τεχνητή Νοημοσύνη να ανασχέσει την κρίση του καπιταλισμού και πως συνδεέεται με αυτόν τον νέο ιμπεριαλισμό που βλέπουμε; Τι σχέση έχουν οι τεχνο-ολιγάρχες με την άνοδο της τραμπικής άκρας δεξιάς; Πώς να σκεφτούμε ενάντια στην κυριαρχία τους;
ακούστε το podcast στο spotify:
Ο Νικόλας Σεβαστάκης γεννήθηκε στο Καρλόβασι Σάμου το 1964. Σπούδασε πολιτικές επιστήμες στην Πάντειο και πολιτική θεωρία στο Ινστιτούτο Πολιτικών Επιστημών του Πανεπιστημίου Lyon II της Γαλλίας. Από το 1999 διδάσκει πολιτική φιλοσοφία. Έχει δημοσιεύσει ποίηση, δοκίμια και δυο συλλογές διηγημάτων. Κατά καιρούς ασχολήθηκε με τη μετάφραση ενώ συνεργάστηκε με εφημερίδες και περιοδικά γράφοντας επιφυλλίδες και κριτικές βιβλίου. Από το 2006 ζει στη Θεσσαλονίκη και είναι καθηγητής στο Τμήμα Πολιτικών Επιστημών του ΑΠΘ με γνωστικό αντικείμενο τη «Σύγχρονη Πολιτική και Κοινωνική Φιλοσοφία». Το πιο πρόσφατο βιβλίο του κυκλοφόρησε το 2024 με τίτλο “Πολιτική χειραφέτηση και κοινωνική κριτική” από τις Εκδόσεις Πόλις
Θα τελειώσει ο Ντόλαντ Τραμπ το ΝΑΤΟ και τον ΟΗΕ;
Το ΝΑΤΟ ακόμα και πριν το 2022 ήταν σε παραλυση.
Αυτό που λέμε Δύση ή Ατλαντισμό ανασυγκρότησε το φρόνημά της μετά το Ουκρανικό. Με τον Τραμπ ζούμε την αποδόμησή του.
Ο Τραμπ δεν έχει κανονιστικά πρωτόκολλα. Ο συναλλακτισμός, το πάρε – δώσε στις διεθνέις σχέσεις γίνεται η μοναδική, η κύρια μορφή διαπραγμάτευσης του διεθνούς συστήματος.
Η Δύση μπαίνει σε εισαγωγικά πλεόν. Το παγκόσμιο σύστημα ισχύος μπαίνει σε αναδιάρθωση.
Πάμε σε μια λογική ωμής ισχύος, παρόλο που πάντα η διεθνής τάξη πάντα χρησιμοποιούσε εργαλειακά τους κανόνες. Αυτό γίνεται για πρώτη φορά τόσο απερίφραστα φανερό.
Οι τεχνολογικοί μετασχηματισμοί του καπιταλισμού σχετίζονται με όλα αυτά. Βλέπουμε και εκεί, μια παράλληλη διαδικασία με την πολιτική, ένα νέο υπόδειγμα κυριαρχίας που τα θέλει όλα: δεν μπορούν να αποδεχτούν κανόνες, ρυθμίσεις, λογοδοσία.
Ο Τραμπ δεν είναι ένας ορθολογιστής; Εφόσον θέλει να περιφρουρήσει την ηγεμονία των ΗΠΑ με τον καλύτερο τρόπο που μπορεί, μιας και η αμερικανική ηγεμονία τρίζει;
Η προσέγγιση του αμερικάνου Πρόεδρου ως ανοηκού δεν εξηγεί κάτι. Δεν είναι ο Τραμπ, είναι η τραμπική στιγμή. Είναι ένα σύστημα μπορστά στην αγωνία του τέλους του. Ένα σύστημα γίνεται ακραίο όταν αντιμετωπίζει θεμελιώδη ζητήματα αυτοσυντήρησης & αυτοεπιβεβαίωσης.
Η Κίνα θέλει να φαίνεται soft power ωστόσο στρατιωτικοποιείται ραγδαία. Με αυτήν την έννοια οι διαδικασίες ιμπεριαλισμού αλληλομολύνουν. Η Αρκτική ή άλλες ελεύθερες γαίες μπορεί να γεννήσουν συγκρούσεις μεγάλης κλίμακας και αυτές δεν θα μπορούν να ρυθμιστούν με βαση τις τωρινές διατάξεις δυνάμεων.
Μπορεί η Τεχνητή Νοημοσύνη να ανασχέσει την κρίση του καπιταλισμού και πως συνδεέεται με αυτόν τον νέο ιμπεριαλισμό που βλέπουμε;
Δεν έχουμε να κάνουμε ένα νέο εργαλείο, σαν τον προσωπικό μας υπολογιστή. Έχουμε να κάνουμε με μορφές κοινωνικών σχέσεων, με μια νέα ρύθμσιη της υποκειμενικότητας στην ουσία των ανθρώπων, της ενσώματης ζωής τους, της σχέσης τους με τον κόσμο και την αποκωδικοποίησή τους.
Είναι πολύ μεγάλο το βάθος των μεταασχηματισμών που έρχεται με την ΤΝ, πολύ μεγαλύτερο π.χ. από εκείνο που συνέβη στην εκκίνηση της τηλεοπτικής εποχής.
Όλο αυτό το πεδίο δεν μπορεί να το διευθύνει ο ιδιωτικός καπιταλισμός. Χρειαζόμαστε όλο και περισσότερο μια έννοια του σχεδιασμού, των δημόσιων εργαλείων και ελέγχων. Δεν μπορεί να ιεραρχήσει ένα τέτοιο ευαίσθητο πεδίο, ένα πεδίο που αφορά τα πάντα, η αναρχία της αγοράς.
Το ασχεδιάστο, χαοτικό, τυχοδιωκτικό και κερδοσκοπικό παιχνίδι μέσα από το οποίο εισάγεται μια πολύ μεγάλη αλλαγή των κοινωνικών σχέσεων και του πολιτισμού γίνεται με τους χειρότερους δυνατούς όρους.
Πρέπει να δούμε συλλογικά, συνολικά την πολιτική οικονομία και την πολιτική λογική ελέγχου και κυριαρχίας που έχει το πεδίο της ΤΝ. Αν αφεθεί όπως είναι, ως ολιγαρχία, θα οδηγήσει σίγουρα σε μαζική ανεργία και σε πολλά άλλα που δεν μπορεί να αντιμετωπίσει ο τραμπισμός, αλλα ούτε κι ο φιλελευθερισμός που γνωρίσαμε.
Συνδέονται οι τεχνο- ολιγάρχες με την άνοδο της τραμπικής άκρας δεξιάς;
Η νέα άκρα δεξιά έχει κάτι διπλό, φαινομενικά αντιφατικό: την γοητεία του αυταρχισμού και τον ελευθερισμό.
Το βασικό σύνθημα τους μπορεί ταυτόχρονα είναι ελευθερία και τάξη. Δηλαδή και ο ICE να βρίσκεται στις αμερικάνικες πόλεις και ταυχρονα να έχουμε μηδαμινές ρυθμίσεις στις πλατφόρμες.
Αυτά της δίνουν δύναμη σε διαφορετικά κοινά. Το άνοιγμα στην καινοτομία των ολιγαρχών ως εναντίωση στις ρυθμίσεις δημιουργεί συμμαχίες με τις επιχειρηματικές ελίτ των πόλεων ενώ η τάξη μπορεί να γοητεύει λαϊκά στρώματα. Έχουμε, δηλαδή, μια κοινωνική και ταξική αναδιάρθωση της άκρας δεξιάς.
Τι δεν έγινε σωστά και τι μπορεί να γίνει σωστά για να ανναχαιτιστεί η άκρα δεξιά;
Ο διασκορπισμένος ατομικισμός, της κατήφιας και της δυσφορίας, ευνοεί την άκρα δεξιά. Δεν ζητάει από τους ανθρώπους να έχουν συλλογικά εργαλεία μάχης και αξίες.
Δεν είναι μικρό πράγμα ένας τεχνολογικός προοδευτισμός, μια left- liberal ανα χώρα, αλλά δεν έχει πολλές δυνατότητες, περιορίζεται σε συγκεκριμέννους θύλακες. Πρέπει να επιμείνεις στη συνάντηση των διαφορετικών απέναντι σε λογικές απόλυτης κυριαρχίας. Να δούμε ξανά το θέμα της κυριαρχίας, μας καθιστά ευάλωτους. Δεν μπορεί να σταθεί ακόμα και φιλελεύθερο συμβόλαιο όταν είναι τόσο ασύμμετρες οι σχέσεις κυριαρχίας, υπάρχει ρήγμα. Χρειάζεται μια απαίτηση μετασχηματισμού, όχι σοσιαλδημοκρατικές ευχές. Μάλλον αυτές δεν μπορεί να μας πάει μακρυά.
Χρειαζόμαστε, απέναντι στον ριζοσπαστικά μηδενιστική πολιτική χειρονομία του Τραμπ, έναν άλλο ριζοσπαστισμό, της κατάφασης, της οικοδόμησης. Δεν μπορούμε να δούμε τι δεν είναι καλό, πρέπει να δούμε περιεχομενικά την δική μας αντίληψη για το κοινό καλό.
Πρέπει να φανταζόμαστε μια ευρύχωρη φιλοξενία πολλών σχεδίων. Για παράδειγμα η πολιτική οικολογία πρέπει να είναι στο κύριο πιάτο της Αριστεράς.
Η ωμότητα της άκρας δεξιάς είναι εύκολη, είναι πιο ορατή, πιο εύληπτη. Ο δεξιόστροφος ριζοσπαστισμός παίζει περισσότερο με αυτά.
Πρέπει να έχεις τολμηρά μέτωπα για να γίνεις κι εσύ ορατός, παρά να φαντάζεις μια διόρθωση, μια παραλλαγή του συμβατικού κανόνα επι το ουμανιστικότερο.
Ζούμε την εποχή της κρίσης των συνόρων, έτσι, οι συνοριακές ιδεολογίες επανέρχονται, οι ιδεολογίες της περίφραξης και της αναδίπλωσης. Να σκεφτούμε τον τρόπο με τον οποίο μπορούμε να διεμβολίσουμε αυτά τα σύνορα.
