Η 24η Ιουλίου 1974 αποτελεί μία από τις σημαντικότερες ημερομηνίες της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας. Ύστερα από επτά χρόνια στρατιωτικής δικτατορίας, διώξεων, λογοκρισίας, βασανιστηρίων και κατάργησης των δημοκρατικών ελευθεριών, η χούντα των συνταγματαρχών κατέρρευσε, ανοίγοντας τον δρόμο για τη Μεταπολίτευση και την αποκατάσταση της Δημοκρατίας.
Η πτώση του καθεστώτος δεν ήταν αιφνίδιο γεγονός. Προηγήθηκαν χρόνια αντιδικτατορικής αντίστασης, με κορυφαίες στιγμές τις φοιτητικές κινητοποιήσεις και την εξέγερση του Πολυτεχνείου τον Νοέμβριο του 1973. Το τελικό πλήγμα, όμως, δόθηκε τον Ιούλιο του 1974, όταν το πραξικόπημα της χούντας εναντίον του Προέδρου της Κυπριακής Δημοκρατίας, Αρχιεπισκόπου Μακαρίου, προκάλεσε την τουρκική εισβολή στην Κύπρο στις 20 Ιουλίου. Η εθνική καταστροφή, η αποτυχία της επιστράτευσης και η πλήρης απονομιμοποίηση του καθεστώτος οδήγησαν στην κατάρρευσή του.
Το βράδυ της 23ης Ιουλίου αποφασίστηκε η παράδοση της εξουσίας σε πολιτική κυβέρνηση. Τα ξημερώματα της 24ης Ιουλίου, ο Κωνσταντίνος Καραμανλής επέστρεψε αεροπορικώς από το Παρίσι, όπου βρισκόταν αυτοεξόριστος από το 1963. Χιλιάδες πολίτες κατέκλυσαν τους δρόμους της Αθήνας και το αεροδρόμιο του Ελληνικού για να τον υποδεχθούν, μέσα σε κλίμα ανακούφισης αλλά και αβεβαιότητας για τις εξελίξεις στην Κύπρο. Λίγες ώρες αργότερα ορκίστηκε πρωθυπουργός και σχημάτισε κυβέρνηση Εθνικής Ενότητας, σηματοδοτώντας την έναρξη της περιόδου που έμεινε γνωστή ως Μεταπολίτευση.
Τις εβδομάδες που ακολούθησαν αποκαταστάθηκαν σταδιακά οι δημοκρατικές ελευθερίες: απελευθερώθηκαν πολιτικοί κρατούμενοι, καταργήθηκαν οι μηχανισμοί καταστολής της δικτατορίας, αποκαταστάθηκε η ελευθερία του Τύπου και νομιμοποιήθηκαν όλα τα πολιτικά κόμματα, μεταξύ αυτών και το Κομμουνιστικό Κόμμα Ελλάδας, έπειτα από 27 χρόνια παρανομίας. Ακολούθησαν οι πρώτες ελεύθερες εκλογές, το δημοψήφισμα που κατάργησε οριστικά τη μοναρχία και η ψήφιση του Συντάγματος του 1975, θεμελιώνοντας τη Γ΄ Ελληνική Δημοκρατία.
Η πτώση της χούντας στις 24 Ιουλίου 1974 δεν σήμανε μόνο την αλλαγή κυβέρνησης. Για χιλιάδες ανθρώπους σήμαινε το τέλος της πολιτικής δίωξης, της εξορίας και της φυλάκισης που είχαν γνωρίσει κατά τη διάρκεια της επταετίας. Οι πολιτικοί κρατούμενοι άρχισαν να αποφυλακίζονται αμέσως μετά την ανάληψη της διακυβέρνησης από την κυβέρνηση Εθνικής Ενότητας του Κωνσταντίνου Καραμανλή. Μέσα στις επόμενες ημέρες και εβδομάδες απελευθερώθηκαν όσοι κρατούνταν για την αντιδικτατορική τους δράση, ενώ σταμάτησαν οι διώξεις βάσει των έκτακτων νόμων της δικτατορίας.
Ωστόσο, η αποκατάσταση της δημοκρατίας δεν σήμαινε και αποκατάσταση όλων των θυμάτων της δικτατορίας. Πολλοί βασανισμένοι, απολυμένοι δημόσιοι υπάλληλοι, εξόριστοι και οι οικογένειές τους συνέχισαν να αντιμετωπίζουν τις συνέπειες της επταετίας για χρόνια. Οι δίκες των πρωταιτίων της χούντας και των βασανιστών πραγματοποιήθηκαν αργότερα, το 1975, σηματοδοτώντας την απόδοση ποινικών ευθυνών στο καθεστώς.
