Ως παταγώδη κυβερνητική αποτυχία χρεώνεται το νομοσχέδιο του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων με τον τίτλο «Για τα δεσποζόμενα και τα αδέσποτα ζώα συντροφιάς και την προστασία των ζώων από την εκμετάλλευση ή τη χρησιμοποίηση με κερδοσκοπικό σκοπό», το οποίο είχε δημοσιοποιηθεί προς διαβούλευση έως τις 20 Απριλίου, αλλά αποσύρθηκε κατόπιν έντονων αντιδράσεων προς την ηγεσία του υπουργείου από πολλές πλευρές. Μία από αυτές τις πλευρές, με ιδιαίτερη βαρύτητα –ελπίζουμε δεν χρειάζεται να εξηγήσουμε το γιατί–, είναι τα συλλογικά όργανα των κομμάτων, από τα οποία προέρχονται οι επικεφαλής του αρμόδιου υπουργείου, τα αρμόδια τμήματα, θεματικές, δηλαδή, που κατά τη δημοκρατική λειτουργία του κόμματος έχουν επεξεργαστεί και διατυπώσει τις αρχές και τις θέσεις ανά ζήτημα. Τείνει να γίνει συνήθεια πια από την κυβερνητική πλευρά να αγνοούνται παντελώς οι επεξεργασμένες και διατυπωμένες προγραμματικές αρχές των κομμάτων που συναπαρτίζουν την κυβέρνηση. Ένα ακόμα τέτοιο πρόσφατο παράδειγμα, προερχόμενο από το ίδιο υπουργείο μάλιστα, είναι η έγκριση ζιζανιοκτόνου με τη δραστική ουσία γλυφοσάτη, ενάντια στην οποία κατατέθηκε ερώτηση 37 βουλευτών του ΣΥΡΙΖΑ [syriza.gr/article/id/73715/Erwthsh-37-boyleytwn-schetika-me-th-nea-egkrish-pentaetoys-diarkeias-gia-thn-amfilegomenh-glyfosath.html] και δημοσιοποιήθηκε κοινή ανακοίνωση των Τμημάτων Περιβάλλοντος, Οικολογίας, Χωρικού Σχεδιασμού και Αγροτικής Ανάπτυξης του ΣΥΡΙΖΑ [left.gr/news/drastiki-oysia-glyphosate-fytoprostateytiko-proion-roundup-i-allios-pos-i-kerdoforia-ton].
Στην περίπτωση του νομοσχεδίου για τα ζώα συντροφιάς, η αντίθεση αποδείχθηκε διπλή, αφού και οι Οικολόγοι Πράσινοι, από τους οποίους προέρχεται ο αναπληρωτής υπουργός Γιάννης Τσιρώνης, αλλά και ο ΣΥΡΙΖΑ, από τον οποίο προέρχεται ο υπουργός ΥΠΑΑΤ, Βαγγέλης Αποστόλου, αντέδρασαν αιχμηρά για το περιεχόμενο αυτού του νομοσχεδίου.
Τα προβλήματα για αυτό το νομοσχέδιο είχαν αρχίσει από νωρίς, αφού ακόμα και η ανάγκη εκτεταμένης τροποποίησης του νόμου 4039/12, που βρίσκεται σε εφαρμογή από το 2012, δεν στοιχειοθετήθηκε επαρκώς, αλλά, ακόμα πιο σημαντικό, η προπαρασκευαστική διαβούλευση που προηγήθηκε της σύνταξης του νομοσχεδίου είχε καταγγελθεί ως ελλιπής. Συγκεκριμένα, από τον περασμένο Ιούλιο μαίνεται διαμάχη με τον αναπληρωτή υπουργό και τα φιλοζωικά σωματεία, τα οποία κατήγγειλαν ότι αποκλείστηκαν από την επιτροπή εργασίας για την τροποποίηση του νομοσχεδίου. Στη συνέχεια, οι τρεις φιλοζωικές ομοσπονδίες της χώρας ζήτησαν να συμμετάσχουν με δικό της εκπρόσωπο η καθεμία και, μετά από αντεγκλήσεις με τον κ. Τσιρώνη, το αποτέλεσμα ήταν να συστήσει ο αναπληρωτής υπουργός δεύτερη επιτροπή, μόνο για τους φιλοζωικούς φορείς.
Αδυναμία διαχείρισης του ζητήματος από τους δήμους
Να θυμίσουμε, για όσους τυχόν κλεισμένοι σε τέσσερις τοίχους το ξεχνούν, ότι οι φιλόζωοι, είτε είναι μέλη κάποιου φιλοζωικού σωματείου –από τα πάμπολλα ανά την Ελλάδα– είτε όχι, είναι αυτοί που καλούνται να διαχειριστούν στην πράξη ένα σοβαρό ζήτημα, αυτό των αδέσποτων ζώων (εκτιμούνται σε 3 εκατομμύρια περίπου πανελλαδικά, γάτες και σκύλοι), που η τοπική αυτοδιοίκηση, η οποία από το νόμο είναι αρμόδια, δεν έχει καταφέρει –στη συντριπτική πλειοψηφία των Δήμων– να διαχειριστεί ούτε καν στοιχειωδώς. Να θυμίσουμε, επίσης, ότι πρόκειται για μια «διαχείριση» που έχει μεγάλο κόστος οικονομικό –και τεράστιο συναισθηματικό για τους εμπλεκόμενους φιλόζωους– και που τελικά εξυπηρετεί τους άπραγους Δήμους, αφού στην πλειοψηφία τους, από τη μία, κάνουν τα στραβά μάτια και, από την άλλη, απαξιώνουν και υποτιμούν συστηματικά όσους –με ό,τι γνώση και δυνατότητα διαθέτουν– επιχειρούν να βγάλουν τα κάστανα από τη φωτιά. Να θυμίσουμε, επίσης, τις εικόνες ντροπής που ταξιδεύουν σε όλο τον κόσμο και –δικαίως– μας δυσφημούν με τα «βαρελόσκυλα» και τους δρόμους σπαρμένους με σκοτωμένα και κατακρεουργημένα αδέσποτα ζώα. Όπως και την εσπευσμένη «διαχείριση» του ζητήματος που επιχειρήθηκε εν όψει των Ολυμπιακών Αγώνων. Λοιπόν, είτε αρέσει είτε όχι στον κάθε αρμόδιο, με εκπροσώπους αυτών των ανθρώπων παρόντες πρέπει να γίνει η όποια διαβούλευση επί του ζητήματος, είτε σε επίπεδο πολιτείας είτε σε επίπεδο Δήμου. Αν μια πολιτεία ευαγγελίζεται λύση του ζητήματος και υπεράσπιση των δικαιωμάτων των ζώων, μέχρι να φτάσει στο… σοσιαλισμό, όπου δεν θα χρειάζονται φιλοζωικά σωματεία, στο μεταβατικό στάδιο απαιτείται να ακούει τους φιλόζωους, να αξιοποιεί την εμπειρία τους και να σέβεται το έργο τους.
Ενστάσεις από φιλοζωικά σωματεία
Ας δούμε κάποιες από τις ενστάσεις που διατυπώθηκαν για το αποσυρθέν πλέον νομοσχέδιο, σύμφωνα και με την ανακοίνωση της Πανελλαδικής Φιλοζωικής Περιβαλλοντικής Ομοσπονδίας [www.pfpo.gr]. Συγκεκριμένα, το αποσυρθέν νομοσχέδιο:
* Ορίζει ως ιδιοκτήτη ζώου αυτόν που έχει δεχθεί να ασχοληθεί με ένα ζώο συντροφιάς, δηλαδή τον πολίτη που φροντίζει, σιτίζει, προστατεύει με κάθε τρόπο ένα αδέσποτο ζώο καθιστώντας τον ιδιοκτήτη με ό,τι αυτό νομικά συνεπάγεται για τον εθελοντή πολίτη, οδηγώντας τον έτσι να σταματήσει να ασχολείται με τα αδέσποτα.
* Ορίζει ότι οι ιδιοκτήτες που κατέχουν περισσότερα από δύο ζώα συντροφιάς (σκύλος, γάτα) οφείλουν να στειρώνουν υποχρεωτικά τα επιπλέον των δύο, με εξαίρεση τους επαγγελματίες εκτροφείς ή πωλητές ζώων συντροφιάς. […] Επιβάλλεται ειδικό τέλος αστείρωτου ζώου συντροφιάς που ανέρχεται σε εκατό (100) ευρώ ανά έτος για κάθε αστείρωτο ζώο. Συνεπώς, υπογραμμίζει η ΠΦΠΟ, «αφήνει απέξω τη συντριπτική πλειοψηφία των ιδιοκτητών στην Ελλάδα που έχουν από ένα μέχρι δύο ζώα. Αντίθετα, κτυπά τον εθελοντισμό, αφού στην κατηγορία αυτών που έχουν πάνω από δύο ζώα ανήκουν οι χιλιάδες εθελοντές πολίτες που έχουν στα σπίτια τους αδέσποτα ζώα».
* Απαγορεύει την παροχή κτηνιατρικής φροντίδας σε άρρωστα, τραυματισμένα αδέσποτα και δεσποζόμενα ζώα αδιακρίτως, αν δεν φέρουν τσιπ, τιμωρώντας έτσι το πάσχον ζώο και όχι τον ανεύθυνο ιδιοκτήτη ή το Δήμο. Εξαιρεί τα επείγοντα περιστατικά (Ποιος, όμως, είναι ο ορισμός του επείγοντος;).
* Ορίζει 1.000 ευρώ πρόστιμο σε όποιον βάλει αγγελία για υιοθεσία ενός ζώου ορίζοντας ως αρμόδιο τον… Δήμο.
* Ουσιαστικά καθιστά αδύνατη την υιοθεσία κουταβιών και γατιών μέχρι 5-6 μηνών, αφού μόνο σε αυτή την ηλικία μπορεί να στειρωθεί ένα ζώο, προϋπόθεση απαρέγκλιτη για να γίνει η υιοθεσία ενός ζώου.
* Τιμωρεί τους πολίτες που καταγγέλλουν περιπτώσεις κακοποίησης ζώων, στην περίπτωση που το δικαστήριο αποφασίσει την αθώωση του κατηγορούμενου. Επομένως δρα απολύτως αποτρεπτικά προς τους πολίτες να καταγγέλλουν αξιόποινες πράξεις.
Άδικη επίθεση, ανέφικτες προτάσεις
Ο Θέμης Δημητρακόπουλος, μέλος του Τμήματος Οικολογίας – Περιβάλλοντος ΣΥΡΙΖΑ και συντονιστής της Ομάδας για τα Δικαιώματα των Ζώων -ο οποίος τοποθετήθηκε και με άρθρο του στην «Αυγή» (28.03.2018) επί του θέματος- δηλώνει σχετικά στην «Εποχή»: «Το βασικό, και ξεκάθαρα πολιτικό, πρόβλημα του ήδη αποσυρθέντος νομοσχεδίου είναι η φιλοσοφία του, η κεντρική του ιδέα, η απώτερη επιδίωξη που το διαπερνά πέρα για πέρα και συνίσταται στην περιθωριοποίηση έως και «ποινικοποίηση» (και αχρείαστη όσο και άδικη οικονομική επιβάρυνση) του εθελοντισμού των φιλόζωων, των φιλοζωικών σωματείων και των ομοσπονδιών, χάρη στην ανιδιοτελή προσφορά των οποίων σώζονται καθημερινά χιλιάδες ζώα από την άδικη μοίρα της εγκατάλειψης και της, συνήθως σύντομης, σκληρής διαβίωσης στους δρόμους.
Αντ’ αυτού, προτείνεται η επιστροφή σε έναν παλαιοαριστερής, παρωχημένης αντίληψης και νοοτροπίας κρατισμό, εντελώς αντίθετο με κάθε έννοια ενός σύγχρονου κοινωνικού και ανθρωπιστικού βλέμματος, με την επιχειρούμενη παραχώρηση και ανάληψη όλων των εξουσιών και ευθυνών για τα αδέσποτα/δεσποζόμενα από τους Δήμους. Αυτούς τους Δήμους που, στη μεγάλη πλειονότητά τους, στερούνται στοιχειωδών υποδομών, εξειδικευμένου προσωπικού και της αναγκαίας γνώσης –ακόμη και της όποιας ειλικρινούς διάθεσης– να ασχοληθούν σοβαρά με τα αδέσποτα, τα δεσποζόμενα, τους ζωόφιλους και τα προβλήματά τους.
Είναι προφανές πως, με τους φιλόζωους, τα φιλοζωικά σωματεία και τις ομοσπονδίες εκτός παιχνιδιού –όπως θα ήθελε το ατυχέστατο και ευτυχώς αποσυρθέν νομοσχέδιο– η μοίρα και το μέλλον των αδέσποτων, και όχι μόνο, στη χώρα μας φαντάζει κάτι χειρότερο από ζοφερή. Και αυτό δεν είναι θέμα ζωοφιλίας, αλλά πολιτικής επιλογής: ανάμεσα στο παρωχημένο και ιδεοληπτικό, από τη μια, και το πραγματικά προοδευτικό και κοινωνικά αποτελεσματικό, από την άλλη.»
Ίσως, λοιπόν, μπορεί να χαρακτηριστεί κυβερνητική «επιτυχία» το γεγονός ότι εισακούστηκαν –έστω και εκ των υστέρων– οι πολίτες, που στην πλειοψηφία τους αντέδρασαν στο κατατεθέν προς διαβούλευση νομοσχέδιο, και ότι αποσύρθηκε. Γίνεται, όμως, σαφές ότι η σύνταξη και η προώθηση αυτού του νομοσχεδίου, με τα χαρακτηριστικά που περιγράφηκαν παραπάνω, αποτελεί αχρείαστη αποτυχία, γιατί δεν οφείλεται ούτε στις επιταγές της τρόικας ούτε πρόκειται για στρέβλωση ή εμπόδιο που μπορεί να αποδοθεί στο γραφειοκρατικό και εχθρικό σύστημα που εμφιλοχωρεί στο δημόσιο. Οφείλεται στις αδυναμίες της δικής μας αριστεράς, που χρειάζεται επειγόντως να τις θεραπεύσει.
Ζωή Γεωργούλα
