«Συνάντησα κι ευτυχισμένους τσιγγάνους»
Υπάρχει κοντά μας ένα θηρίο που καραδοκεί να μας κατασπαράξει. Και δεν είναι κάτι ξένο, μπορεί να το ζωντανεύουμε εμείς οι ίδιοι με τον εγωισμό μας και τον φόβο μας να δούμε τη ζωή κατάματα.
Εμπνεόμενος από τη θαυμάσια νουβέλα του Χένρι Τζέιμς «Το θηρίο στη ζούγκλα», που κυκλοφόρησε το 1902, ο Μπερτράν Μπονελό κάνει τη δική του ανάγνωση στο κείμενο του κορυφαίου αμερικανού συγγραφέα. Μέσα από τις δαιδαλώδεις διαδρομές της σκέψης του Τζέιμς καταθέτει το κινηματογραφικό του Θηρίο, ταινία που άφησε εξαιρετικές εντυπώσεις στο Φεστιβάλ της Βενετίας. Ο Μπονελό αλλάζει αρχικά το γένος των χαρακτήρων κι έτσι ο Τζον Μάρτσερ είναι η Γκαμπριέλ και η Μέι Μπάρταμ είναι ο Λουί. Όμως δεν είναι αυτή η μόνη του παρέμβαση, καθώς ο σκηνοθέτης εισάγει στην προβληματική του και τα δεδομένα της σύγχρονης και λίγο μελλοντικής εποχής, όπως για παράδειγμα την τεχνητή νοημοσύνη.
Η Γκαμπριέλ κι ο Λουί συναντιούνται διαρκώς σε διαφορετικές εποχές και τόπους ζώντας μια ερωτική ιστορία πέρα από τόπο και χρόνο, έναν αειθαλή έρωτα. Εκείνη νιώθει μια συνεχή απειλή να την σιμώνει, ένα προαίσθημα φόβου που δυσκολεύεται να αντιμετωπίσει. Εκείνος προσπαθεί να την βοηθήσει ζητώντας της να αφεθεί και να απελευθερωθεί από τους φόβους της. Κι αυτό το μοτίβο συνεχίζεται, η ταινία προχωρά, οι εποχές αλλάζουν, το ίδιο και οι τόποι, αλλά σταθερή παραμένει η ίδια συνθήκη ανασφάλειας, μοναξιάς κι ανεκπλήρωτου έρωτα.
Από το 1910 στη Γαλλία της μπελ επόκ, στο 2014 και στο Λος Άντζελες, μέχρι το Παρίσι του μέλλοντος η Γκαμπριέλ συναντά τον Λουί και οι δυο τους δεν μπορούν να βιώσουν τον αληθινό έρωτα καθώς υπάρχει κάτι που τους σταματά.
Ένα γοητευτικό, προκλητικό φιλμ που μαγνητίζει τον θεατή. Ακόμη κι όταν ο σκηνοθέτης παρασύρεται αυτάρεσκα από το δημιούργημά του σε σκηνοθετικές ακροβασίες και πλατειασμούς, δεν αφήνει τα χαλινάρια. Στην αμέσως επόμενη σκηνή πιάνει ξανά το θεατή από το χέρι και τον οδηγεί μέσα σε αυτό το υπνωτιστικό αισθηματικό δράμα όπου συναντάμε την επιστημονική φαντασία, την παραδοξότητα, το θρίλερ, την ταινία εποχής σε ένα επιτυχημένο κινηματογραφικό μείγμα.
Για να πω την αλήθεια η ταινία του Μπονελό με ξένισε. Στην αρχή μάλλον μου φάνηκε βαρετή. Όσο περνούσε η ώρα όμως, το ενδιαφέρον μου κεντριζόταν, έμπαινα σε μια διαδικασία παρακολούθησης των διαφόρων σεκάνς με την αίσθηση ότι μου γινόταν όλα πιο κατανοητά. Κι αυτό, φυσικά, οφείλεται στον σκηνοθέτη ο οποίος δημιουργεί υπέροχες εικόνες και αξιοποιεί στο έπακρο το μοντάζ για να στερεώσει καλύτερα την αφήγησή του. Και βέβαια έχει τη μοναδική Λεά Σεϊντού σε μια κορυφαία ερμηνεία και τον, ιδανικό στον ρόλο του, Τζορτζ Μακέι.
«Το θηρίο» (La bete) είναι μια ταινία που σίγουρα θα προκαλέσει συζητήσεις. Να μην ξεχνάμε βέβαια ότι αντλεί την έμπνευσή της από μια νουβέλα του Χένρι Τζέιμς με ό,τι μπορεί αυτό να σημαίνει. Πάντως ο ίδιος ο Μπονελό δήλωσε ότι αυτή είναι η ταινία του για την οποία είναι πιο περήφανος από κάθε άλλη.
Η πανελλήνια πρεμιέρα έγινε από την Πέμπτη στο Ολύμπιον στη Θεσσαλονίκη.
Στη Γιουγκοσλαβία του Τίτο
Το 1967 μοιάζει πολύ μακρινό. Και κατά μία έννοια είναι, αφού ο κόσμος τότε ήταν πολύ διαφορετικός και το σήμερα δύσκολα θυμίζει εκείνη την εποχή. Υπήρχε τότε μια χώρα, που την έλεγαν Γιουγκοσλαβία κι αποτελούσε παράδειγμα συμβίωσης πολλών λαών με διαφορετικές γλώσσες, θρησκείες, ήθη και έθιμα. Ένας ιδιαίτερος λαός ομάδα, όπως συμβαίνει και σε άλλες χώρες, ήταν οι τσιγγάνοι, που σήμερα τους λέμε Ρομά. Ένας λαός κατατρεγμένος, περιθωριοποιημένος που σε πολλές χώρες της Ευρώπης εξακολουθεί να ζει κάτω από άθλιες συνθήκες.
Εκείνα τα χρόνια λοιπόν, η Γιουγκοσλαβία ήταν πολύ διαφορετική από τις υπόλοιπες χώρες του τότε υπαρκτού σοσιαλισμού. Πιο φιλελεύθερη, πιο κοσμοπολίτικη, με ανοιχτά τα σύνορά της και με έναν σοσιαλισμό που φλέρταρε με το αυτοδιαχειριστικό μοντέλο, ήταν ταυτόχρονα μια χώρα που, εξαιτίας των θετικών ιδιαιτεροτήτων της, ευνοούσε τη σχετικά πιο ελεύθερη ανάπτυξη της τέχνης και του πολιτισμού. Έτσι δυναμικά αναπτύχθηκε και ο κινηματογράφος, ήδη από τη δεκαετία του 1960 και αναπτύχθηκαν ρεύματα όπως ο Νέος Κινηματογράφος (Novi Film) και το Μαύρο Κύμα που διαδέχτηκαν τα πρώτα ηρωικά μεταπολεμικά χρόνια όπου κυριάρχησαν πολεμικές, αντιφασιστικές και προπαγανδιστικές πολιτικές ταινίες.
Το 1967, λοιπόν, ο Αλεξάντερ Πέτροβιτς γύρισε την ταινία «Συνάντησα και ευτυχισμένους τσιγγάνος» (Skuplijaki Perjia), μία από τις πρώτες ταινίες που ασχολείται αποκλειστικά με τη ζωή των τσιγγάνων! Ένα θέμα ταμπού που τόλμησε να προσεγγίσει ο Πέτροβιτς, ένας από τους πιο σημαντικούς εκπροσώπους του Μαύρου Κύματος.
Η ταινία αποτελεί μια ρεαλιστική απεικόνιση -μέσω της μυθοπλασίας- της ζωής μιας κοινότητας Ρομά στη Βοϊβοντίνα. Ο Μπόρα, παντρεμένος με μια μεγαλύτερή του γυναίκα, βγάζει τα προς το ζην εμπορευόμενος πούπουλα χήνας. Παράλληλα όμως έχει μια ιδιαίτερε αγάπη στο ποτό και τη χαρτοπαιξία. Ερωτευμένος με τη νεαρή Τίσα, το σκάει μαζί της όταν η τελευταία απαρνιέται το παιδαρέλι με το οποίο αποφάσισε να την παντρέψει ο πατέρας της. Αποκλεισμένη πλέον από την κοινότητά της, η Τίσα αποφασίζει να πάει στο Βελιγράδι να αναζητήσει την τύχη της. Εκεί πέφτει θύμα βιασμού ενώ ο Μπόρα την αναζητά στην πρωτεύουσα.
Το σκηνικό των γυρισμάτων είναι ένας λασπωμένος καταυλισμός Ρομά όπου η κάμερα του Πέτροβιτς μπαίνει για να καταγράψει τη μιζέρια και τη φτώχια των ανθρώπων αλλά και την παθιασμένη ιδιοσυγκρασία τους που τρέφεται από τη μουσική, το πιοτό και τον έρωτα. Κρατάει ισορροπίες ο σκηνοθέτης, οι αντιήρωές του δεν διαθέτουν τίποτε το υπερβατικό είναι απλοί, φτωχοί άνθρωποι που ονειρεύονται και ζουν περισσότερο από ένστικτο. Ένα υποδειγματικό μάθημα ρεαλιστικού κινηματογράφου όπου τίποτε δεν ωραιοποιείται. Αντίθετα σκιαγραφεί με λεπτότητα και ήθος την παθιασμένη τραγικότητα του λαού των Ρομά.
Μεγάλη εισπρακτική επιτυχία στη Γιουγκοσλαβία που επηρέασε τον Εμίρ Κουστουρίτσα στον «Καιρό των τσιγγάνων» (1988) ο οποίος αποτίνει φόρο τιμής στον Πέτροβιτς.
