Αποχαιρετήσαμε πρόσφατα την Αφροδίτη Κουκουτσάκη, μια πρωτοπόρα προσωπικότητα της χώρας μας για την επιστήμη της Εγκληματολογίας, με υψηλή πολιτική συνείδηση, που την κρατούσε πάντα σε κριτική επαγρύπνηση απέναντι στα ζητήματα κοινωνικού ελέγχου και προστασίας των δικαιωμάτων.
Υπερασπιζόταν με πάθος αλλά και τεκμηρίωση τις πρωτάκουστες για την ελληνική επιστημονική κοινότητα -όταν ξεκινούσε το ’80 την επιστημονική της διαδρομή- θέσεις της κριτικής εγκληματολογίας, δημιουργώντας ρωγμές στα μέχρι τότε γνωστικά κεκτημένα, αναδεικνύοντας κρυφές όψεις στα αντικείμενα μελέτης και αναδιατυπώνοντας σε νέες κατευθύνσεις τα ερευνητικά ερωτήματα. Κύριο μέλημά της, όπως η ίδια το προσδιορίζει στον Πρόλογο του βιβλίου της «Χρήση ναρκωτικών – ομοφυλοφιλία: Συμπεριφορές μη συμμόρφωσης μεταξύ ποινικού και ιατρικού ελέγχου» (Κριτική, 2002) ήταν περισσότερο να αποκαλύπτει «την υλική και ιδεολογική εκδοχή των μηχανισμών κατασκευής συμπεριφορών μη συμμόρφωσης» παρά την «αιτιολογική προσέγγιση του ‘τελικού προϊόντος’ αυτών των μηχανισμών».
Αναζητώντας το προσωπικό στίγμα της Αφροδίτης Κουκουτσάκη θα την χαρακτήριζα ως μια στρατευμένη επιστημόνισσα. Όχι, φυσικά, με την έννοια της άκαμπτης δογματικής προσήλωσης σε κάποια επιστημονικά αξιώματα αλλά λόγω του ιδιαίτερου τρόπου με τον οποίο δοκίμαζε τα ερωτήματα που την βασάνιζαν, μέσα στα μονοπάτια της σκέψης και της δράσης που είχε επιλέξει να βαδίσει. Ακολουθούσε συχνά πορείες μοναχικές αλλά πάντα χαιρόταν να μοιράζεται τα ευρήματά της. Γι’ αυτό, άλλωστε, είχε δημιουργήσει το προσωπικό της blog (https: //crimevssocialcontrol.blogspot.com/), όπου αποτύπωνε τα αποστάγματα των εμπειριών απ’ τα διαβάσματά της, τις συνομιλίες της και, κυρίως, την εμπλοκή της με τα κοινωνικά δρώμενα.
Ευτυχώς, μας άφησε ένα σύντομο αλλά περιεκτικό και πρωτοπόρο έργο, που εξασφαλίζει ότι θα εξακολουθεί να μας συντροφεύει για πάντα η διακριτική αλλά στιβαρή παρουσία της.
