Σε όλη σου τη ζωή υπήρξες μαχόμενος, αγωνιστής της πράξης μέσα από τη συλλογικότητα, από το μετερίζι της Αριστεράς. Έβαλες το δικό σου αποτύπωμα στο νεολαιίστικο κίνημα για την «Άνοιξη της Αριστεράς» πριν από τη δικτατορία. Πορεύτηκες από εκεί και ύστερα αδιάλειπτα σε όλη σου τη ζωή: ως «Στάθης» στην παρανομία της δικτατορίας, ως «Φλομπέρ», ως φίλος και ως σύντροφος μέχρι και τα χρόνια μέσα στη Βουλή, την κυβέρνηση και ως σήμερα. Επέλεξες σε αυτή τη μακρά διαδρομή την ίδια παράδοση και τη μαχόμενη κοίτη της πολύχρονης, της βασανιστικής και ηρωικής πορείας της κομμουνιστικής και μετέπειτα της Ανανεωτικής Κομμουνιστικής Αριστεράς, της κινηματικής, της ριζοσπαστικής και οικολογικής Αριστεράς, την αριστερή πολιτική και ευθύνη για τη διακυβέρνηση της χώρας μέσα σε πολύ δύσκολες συνθήκες.
Πορεύτηκες με το όραμα του σοσιαλισμού με δημοκρατία και ελευθερία, με ανθρώπινο πρόσωπο. Της σοσιαλιστικής προοπτικής που δεν χάνεται στον ορίζοντα, μπροστά στις ήττες και τα αδιέξοδα, αλλά αναγεννάται ως όραμα και ως πράξη μέσα από τις αντιστάσεις, τη μάχη των ιδεών, τους αγώνες, τις μικρές επιτυχίες που ανοίγουν και νέους δρόμους.
Υπήρξες σε όλη σου τη ζωή η επιτομή της αισιοδοξίας με μεγάλη καρδιά και πολιτική ενσυναίσθηση…
Πολλές φορές, ακούστηκαν για σένα χαρακτηρισμοί που δεν απείχαν από την αλήθεια. «Εμμονικός και αγύριστο κεφάλι» – ως αποτίμηση όμως ενός παθιασμένου και αποφασισμένου χαρακτήρα για την Αριστερά και την κοινωνική αλλαγή. Μια πολιτική παρουσία που προσιδιάζει σε τυπικό οργανικό διανοούμενο για την παράταξή μας.
Διακρίθηκες –ίσως και γι’ αυτό σε σέβονται οι αντίπαλοι και σ’ αγαπούν οι φίλοι– για τη σεμνότητα, την τιμιότητα, την απουσία «προσωπικής ατζέντας» και στρατηγικής έξω από τη συλλογικότητα.
Πάντοτε παρών και αλληλέγγυος, πέρα από τα στενά κομματικά όρια.
Ήσουν το σημείο αναφοράς, η γέφυρα, η ζωντανή επαφή της δικιάς μας Αριστεράς με ένα μεγάλο μέρος της ελληνικής διανόησης και του πολιτισμού, αλλά και με τους κοινωνικούς και επιστημονικούς φορείς και τις συνδικαλιστικές οργανώσεις. Με μοναδικό τρόπο συνδύασες την πολύχρονη επαγγελματική σου διαδρομή ως πολιτικός μηχανικός με την ενεργό παρουσία στα κοινωνικά κινήματα και τα κομματικά δρώμενα. Με αυτήν την έννοια, υπήρξες για πολλά χρόνια ο πιο πολύτιμος και φερέγγυος σύνδεσμος με τον κόσμο των επιχειρήσεων και της οικονομίας, με αυτό το κομμάτι της πραγματικής ζωής…
Για σένα ήταν αυτονόητη η επιλογή της υπεράσπισης του κομμουνιστικού χαρακτήρα του ΚΚΕ Εσωτερικού, όταν είχε τεθεί ως προϋπόθεση για τη συνεργασία της Αριστεράς η απάλειψη των συμβόλων. Ακολούθησες τότε τον δύσκολο δρόμο, με το ΚΚΕ Εσωτερικού – Ανανεωτική Αριστερά με επικεφαλής τον παντοτινό σύντροφο και φίλο σου Γιάννη Μπανιά, μαζί με την ευρύτερη Αριστερά που εκφράζονταν μέσα από τον «Πολίτη» του Άγγελου Ελεφάντη, με την «Εποχή» που τότε έκανε τα πρώτα της βήματα σε μια μακρά πορεία ήδη τριανταεφτά χρόνια. Πάντοτε από θέσεις Αριστεράς, για όλους τους παραπάνω λόγους, διαμόρφωσες μια προσωπικότητα ανοικτών οριζόντων: για αλληλεγγύη, για συνεργασίες, για πολιτικές και προγραμματικές συγκλίσεις. Ακριβώς γιατί είχες αυτοπεποίθηση και εμμονή στις αξίες, την παράδοση και το όραμα της Αριστεράς. Μαζί πηγαίναμε για συμπαράσταση στα δικαστήρια και σε απεργίες πείνας, στη φάση της τρομολαγνείας και του κυνηγιού μαγισσών.
Στην πρώτη φάση της διακυβέρνησης υπήρξες πολύτιμος αρωγός στο πιο κρίσιμο ζήτημα για την αντιμετώπιση των ευάλωτων, των μεταναστών και προσφύγων που πέρασαν κατά εκατοντάδες χιλιάδες από τη χώρα μας.
Στο πολιτικό επίπεδο είχες καθοριστικό ρόλο για να υπάρξουν οι ευρύτερες δυνατές συνεργασίες με τους χώρους της πέραν του Συνασπισμού Αριστεράς, για τη διαμόρφωση –μέσα από μία δύσκολη και αντιφατική πορεία– του Συνασπισμού Ριζοσπαστικής Αριστεράς.
Υποστήριξες ως άποψη και ως επιλογή, για χρόνια, τον χώρο και τις ιδέες του λεγόμενου αριστερού ευρωκομμουνισμού, συμμετείχες ενεργά στη διαμόρφωση και τον εμπλουτισμό των κομματικών αποφάσεων…
Ήσουν πάντα μειλίχιος, μετρημένος, ευγενής, κοινωνικός, αλλά και πολύ αποτελεσματικός όπου και όταν χρειάστηκε.
Οι χοροί, τα πάρτι, τα πασχαλινά μαζέματα της παρέας της Αίγινας, η καθημερινότητά σου δεν περιορίζονταν ποτέ στα όρια στενών πολιτικών επιλογών συντρόφων και φίλων. Ήταν πάντοτε όλες και όλοι εκεί από όλες τις ψυχές της Αριστεράς.
Όπως μαζί όλοι ήμασταν και όταν εσύ ήσουν ο βασικός οργανωτής των μεγάλων πολιτικών, πολιτιστικών και ευρύτερα πολιτισμικών γεγονότων και της κίνησης ιδεών που συγκροτούσαν τα Φεστιβάλ Αυγής – Θούριου.
Και δεν είναι τυχαίο ούτε παράξενο ότι, ακόμα και τώρα, πολλά χρόνια μετά, μέσα στην καρδιά των διαφορετικών πολιτικών εγχειρημάτων που βιώνουμε σήμερα στη δικιά μας Αριστερά, είναι ζωντανές αυτές οι παραδόσεις…
(από τον αποχαιρετισμό του στην κηδεία)
Φωτογραφία: Μιχάλης Καραγιάννης / Eurokinissi
