Η Βάλια Δημοπούλου* είναι υποψήφια δημοτική σύμβουλος Αθήνας με την Ανοιχτή Πόλη
Η ζωή του απλού κατοίκου της Αθήνας ελάχιστα έχει επηρεαστεί από την τουριστική και την πολιτιστική άνθιση που εκδηλώνεται τα τελευταία χρόνια στην πόλη του. Η ανισότητα δεν χαρακτηρίζει μόνο την οικονομική κατάσταση των πολιτών, αλλά και τη συμμετοχή τους στα προϊόντα του πολιτισμού.
Ένα καλό σχετικό παράδειγμα είναι η συνοικία της Ακαδημίας Πλάτωνος. Μια λαϊκή γειτονιά με διάσημο αρχαιοπρεπές όνομα και έναν συμπαθητικό, αλλά αναξιοποίητο αρχαιολογικό χώρο, τον οποίον επισκέπτονται ελάχιστοι ενημερωμένοι τουρίστες και σχεδόν κανείς Αθηναίος. Λίγο πριν ξεσπάσει η πρόσφατη οικονομική κρίση, στα χρόνια της ανεμελιάς και της ευμάρειας, ένα ιδιαίτερα υψηλό Ευρωπαϊκό Πρόγραμμα (10.000.000 ευρώ), με το όνομα ακριβώς Ακαδημία Πλάτωνος, «εκταμιεύτηκε» για να προβάλει την κληρονομιά της πλατωνικής Ακαδημίας, αλλά και για βελτιώσει το παρόν της ομώνυμης συνοικίας. Όπως σε όλα τα αντίστοιχα προγράμματα, διάφορες «δράσεις» υλοποιήθηκαν, οι κάτοικοι, όμως, της συνοικίας ίσως να αντιλήφθηκαν μόνο μια βελτίωση του αρχαιολογικού χώρου. Έκτοτε το όνομα της Ακαδημίας Πλάτωνος απασχόλησε την επικαιρότητα, όταν αναγγέλθηκε η κατασκευή ενός τεράστιου Mall στην υποβαθμισμένη περιοχή.
Αν, ωστόσο, κοιτάξει κανείς τον χάρτη της Αθήνας, θα δει ότι η Ακαδημία Πλάτωνος δεν απέχει πολύ από τον Κεραμεικό, από το δυτικό δηλαδή άκρο των ενοποιημένων αρχαιολογικών χώρων και κατ’ επέκταση από το κέντρο της πόλης. Επιπλέον η αρχαιολογική σημασία της περιοχής, και ενδεχομένως η τρέχουσα πρακτική της εγκατάλειψης από τις δημοτικές αρχές διαχρονικά, την απάλλαξαν από την πυκνή δόμηση και τις πολυκατοικίες της αντιπαροχής, που άλλαξαν τη μορφή των άλλων συνοικιών της Αθήνας. Η περιοχή θυμίζει το Γκάζι και το Μεταξουργείο πριν την πρόσφατη αλλαγή τους.
Η Ακαδημία Πλάτωνος ανήκει στο δήμο Αθηναίων. Θα μπορούσε, λοιπόν, να αποτελέσει έναν μείζονα στόχο για να δοκιμαστούν οι δυνατότητες του δήμου να παρέμβει δημιουργικά σε ένα βιωμένο χώρο με βαρύ όνομα. Προφανώς, η όποια παρέμβαση θα πρέπει να αξιοποιήσει το γεγονός ότι στο χώρο αυτό ίδρυσε ο Πλάτων την πρώτη και μακροβιότερη Σχολή Φιλοσοφίας. Αλλά είναι ακόμη πιο σημαντικό η παρέμβαση να καθοριστεί από το γεγονός ότι στο χώρο αυτό ζουν και εργάζονται κάτοικοι που επιθυμούν να βελτιώσουν τις συνθήκες της διαβίωσής τους.
Ο δήμος Αθηναίων, σε αντίθεση με άλλους μεγάλους δήμους, δεν έχει αναπτύξει το θεσμό του Λαϊκού ή Ανοικτού Πανεπιστημίου. Ο λόγος μάλλον είναι η πληθώρα των επιστημονικών και πολιτιστικών δράσεων που συντελούνται στα όριά του από τα πολλά πανεπιστήμια και πολιτιστικά ιδρύματα που υπάρχουν στην Αθήνα. Ο ρόλος, ωστόσο, ενός Λαϊκού Πανεπιστημίου δεν είναι να υποκαταστήσει τους καθιερωμένους φορείς μάθησης, αλλά να λειτουργήσει ως μεσάζων για τη διάχυση της παραγόμενης γνώσης σε ευρύτερα στρώματα πολιτών, που δεν θα τολμούσαν ποτέ να περάσουν το κατώφλι ενός πανεπιστημιακού αμφιθεάτρου ή του Μεγάρου Μουσικής. Ο δήμος, λοιπόν, θα μπορούσε, σε συνεργασία με τα πανεπιστήμια, τη Σχολή Καλών Τεχνών και την Εφορία Αρχαιοτήτων της Αθήνας, να ξεκινήσει ένα φιλόδοξο πρόγραμμα μετατροπής της Ακαδημίας Πλάτωνος σε ένα νέο κέντρο πολιτιστικών δραστηριοτήτων. Και αυτή είναι μόνο μια ιδέα από τις πολλές που θα μπορούσαν να προταθούν για να αλλάξει βαθμιαία η φυσιογνωμία της συνοικίας. Αυτό θα ήταν ένα πρώτο βήμα στον ευρύτερο σχεδιασμό που θα ήθελε να συνδέσει τον παρόντα χρόνο με τον ιστορικό και να αξιοποιήσει την τουριστική δραστηριότητα και τη διεθνή προβολή της Αθήνας, με τρόπο που να επιστρέφει υπεραξία στους δημότες της.
*Η Βάλια Δημοπούλου είναι φιλόλογος με ειδίκευση στην αρχαία φιλοσοφία και φωτογράφος, έχει διατελέσει σύμβουλος στην 1η Κοινότητα.
