Μετά από πολλούς μήνες δύσκολων διαπραγματεύσεων για μια σειρά θεμάτων, το ΔΝΤ ενέκρινε τελικά την Κυριακή την εκταμίευση 53 εκατομμυρίων ευρώ του δανείου για την Αλβανία. Η γειτονική χώρα είχε υπογράψει τριετή συμφωνία, τον Δεκέμβριο του 2013, έχοντας ως στόχο την εδραίωση της δημοσιονομικής θέσης της και τον περιορισμό του δημόσιου χρέους, με αντάλλαγμα δάνειο 330 εκατομμυρίων ευρώ από το ΔΝΤ.
Το δάνειο είχε προγραμματιστεί να καταβληθεί σε εννέα δόσεις. Η πρώτη δόθηκε τον Φεβρουάριο του 2014 και ακολούθησε η δεύτερη τον Ιούνιο του ίδιου χρόνου, με το ΔΝΤ να επαινεί τις οικονομικές μεταρρυθμίσεις που προωθούσε η κεντροαριστερή κυβέρνηση του Έντι Ράμα. Στη συνέχεια, οι σχέσεις των δύο πλευρών μπήκαν σε μια περίοδο εντάσεων και τον Σεπτέμβριο του 2014, η δεύτερη αξιολόγηση της συμφωνίας αναβλήθηκε, με αποτέλεσμα κάτω από τις πιέσεις που ασκήθηκαν η αλβανική κυβέρνηση να υποχρεωθεί σε αλλαγές στο σχέδιο του προϋπολογισμού αυξάνοντας τις περικοπές των κοινωνικών δαπανών. Παράλληλα, και ενόψει της συμφωνίας που επιτεύχθηκε τον Δεκέμβριο, επιβλήθηκε μεγάλη αύξηση της φορολογίας στα καύσιμα, τον καπνό και τα εισοδήματα, με στόχο την αύξηση των εσόδων του 2015 κατά περίπου 112 εκατομμύρια ευρώ, ενώ η ρυθμιστική αρχή ενέργειας ανακοίνωσε αύξηση στις τιμές τις ηλεκτρικής ενέργειας κατά 15%.
Σύμφωνα με τις αρχικές προβλέψεις του ΔΝΤ, η οικονομία της Αλβανίας αναμενόταν να αυξηθεί κατά 2% του ΑΕΠ μέσα στο 2014, ωστόσο παρά την αύξηση των εξαγωγών και τη μικρή ανάκαμψη της εγχώριας ζήτησης, ο στόχος δεν επιτεύχθηκε. Σήμερα, η παραγωγή παραμένει κατώτερη των προσδοκιών και οι τράπεζες είναι απρόθυμες να δανείσουν, ενώ παρά την αμφιλεγόμενη μεταρρύθμιση του συνταξιοδοτικού συστήματος, που έγινε με συνεργασία της αλβανικής κυβέρνησης και της Παγκόσμιας Τράπεζας, πολλοί οικονομικοί αναλυτές θεωρούν ότι το συνταξιοδοτικό σύστημα μακροπρόθεσμα θα αντιμετωπίσει προβλήματα βιωσιμότητας. Αυτό οφείλεται κυρίως στο γεγονός ότι μετά την πτώση του υπαρκτού, μόνο 500.000 εργαζόμενοι πληρώνουν τακτικά τις εισφορές τους. Οι υπόλοιποι, είτε πηγαινοέρχονται στο εξωτερικό, είτε ζουν σε μια μόνιμη εργασιακή περιπλάνηση, είτε είναι αυτοαπασχολούμενοι στον τομέα της γεωργίας.
Παράλληλα, η κρίση της κοινωνικής ασφάλισης έχει επιδεινωθεί και από τη γήρανση του πληθυσμού, με αποτέλεσμα το έλλειμμα του συνταξιοδοτικού συστήματος να αντιπροσωπεύει περίπου το 2,5% του ΑΕΠ. Ο νέος νόμος, που τέθηκε σε ισχύ από την αρχή του 2015, αυξάνει σημαντικά το ποσό των εισφορών, μειώνει τα επιδόματα στους συνταξιούχους και αυξάνει την ηλικία συνταξιοδότησης κατά δύο μήνες το χρόνο για τις επόμενες δεκαετίες, μέχρι να φτάσει τα 67 χρόνια και για τα δύο φύλα. Ως αντιστάθμισμα για τις αντιδράσεις προκλήθηκαν, η αλβανική κυβέρνηση ανακοίνωσε ότι όσοι δεν έχουν δώσει καμία συνταξιοδοτική εισφορά, είναι πάνω των 70 χρόνων και έχουν ζήσει στην Αλβανία για τα τελευταία πέντε χρόνια, μπορούν να πάρουν την λεγόμενη κοινωνική σύνταξη, που είναι 6.650 λεκ (50 ευρώ) το μήνα.
Δημήτρης Γκιβίσης
