Τις τελευταίες εβδομάδες πρωτοφανείς διαδηλώσεις συγκλονίζουν τα Τίρανα και άλλες πόλεις της Αλβανίας και του εξωτερικού στις οποίες υπάρχει σημαντική παρουσία αλβανών μεταναστών.
Αφορμή ήταν η προσπάθεια περίφραξης και εκκίνησης εργασιών στην προστατευόμενη μέχρι πρότινος περιοχή του υγροβιότοπου Pishë Poro-Vjosa-Narta, το χωριό Zvërnec και το απέναντι νησί Sazan. Το γιγαντιαίων διαστάσεων σχεδιαζόμενο θέρετρο, άμεσα συνδεδεμένο με την οικογένεια Τραμπ, θα διαταράξει ανεπανόρθωτα την εκβολή του ποταμού Vjosa, τελευταίου άγριου ποταμού της Ευρώπης στην οποία ζουν εκατοντάδες είδη άγριας ζωής, αρκετά από αυτά απειλούμενα με εξαφάνιση. Για αυτό και το ροζ Φλαμίνγκο έγινε το σύμβολο των διαδηλώσεων.
Τι ήταν αυτό που πυροδότησε τις διαδηλώσεις λοιπόν. Στην εποχή των social media ένα βίντεο ήταν αρκετό. Πριν δύο εβδομάδες, στην περιοχή του Zvërnec εμφανίζονται βαριά μηχανήματα και περίφραξη. Οι κάτοικοι καλούν διαμαρτυρία και η Levizja Bashk, κόμμα της Αριστεράς με μόλις ένα βουλευτή, ανταποκρίνεται στο κάλεσμα. Κάτοικοι και αλληλέγγυοι κινούνται προς την περίφραξη που φυλάσσεται από αστυνομική δύναμη. Ένας κάτοικος έχει φτάσει στην άκρη της περίφραξης, στη θάλασσα σχεδόν και συνομιλεί με ένα υπάλληλο security λέγοντάς του «εκεί πέρα είναι το σπίτι μου, θα περάσω!», με το που περνάει το συρματόπλεγμα εμφανίζονται μπράβοι που τον χτυπάνε, τον ρίχνουν στο έδαφος και τον σέρνουν ενώ είναι αναίσθητος. Αυτό το βίντεο ήταν η θρυαλλίδα για όσα ακολούθησαν. Σε ένα βίντεο συμπυκνώθηκε ολόκληρη η κοινωνική πραγματικότητα της Αλβανίας τα τελευταία χρόνια. Ο νόμιμος ιδιοκτήτης της γης ξυλοκοπείται από μπράβους της ολιγαρχίας, ενώ η αστυνομία κοιτά αμέριμνη. Αυτή η αλυσίδα που ξεκινάει από την Ιβάνκα που «ανακάλυψε ένα νησί» προχωράει στο διάφορα funds και μελετητικά γραφεία που συνδέονται με Εμιράτα, με Ισραήλ, με Κατάρ, συνεχίζει στην αλβανική κυβέρνηση που εκποιεί τη δημόσια περιουσία (το μοναδικό πραγματικό νησί της Αλβανίας), διαπλέκεται με την ντόπια ολιγαρχία που θα αναλάβει να παράσχει υλικοτεχνική υποδομή, εργάτες κ.ο.κ, και φτάνει μέχρι τη μαφία και τους μπράβους που θα αναλάβουν να σιγήσουν οποιαδήποτε διαμαρτυρία ανέδειξε τη σαπίλα του πολιτικού και οικονομικού συστήματος της Αλβανίας.
Οι διαμαρτυρίες που ξεκίνησαν στα Τίρανα πήραν γρήγορα μορφή χιονοστιβάδας. Δεν είναι, όμως, πρώτη φορά που γίνονται διαδηλώσεις στα Τίρανα κατά της κυβέρνησης Ράμα, η οποία παραμένει στην εξουσία από το 2013. Έχουν ξαναϋπάρξει σημαντικές διαδηλώσεις, όπως το 2018 με προεξάρχοντες τους φοιτητές κατά νομοσχεδίου για την τριτοβάθμια εκπαίδευση που προέβλεπε μεταξύ άλλων να διαμοιράζονται κρατικά κονδύλια και στα ιδιωτικά πανεπιστήμια. Αλλά και το 2020 εν μέσω Covid19 και καραντίνας, η δολοφονία ενός νέου από αστυνομικό επειδή έσπασε την απαγόρευση είχε πυροδοτήσει διαδηλώσεις. Υπήρχαν επίσης, ακόμα και φέτος, διαδηλώσεις οργανωμένες από το δεξιό κόμμα της αντιπολίτευσης και μάλιστα με αρκετά βίαια επεισόδια. Αυτές, όμως, δεν μπορούν να συγκριθούν με τις τωρινές. Τι είναι αυτό που τις κάνεις τόσο διαφορετικές;
Βλέποντας το ροζ φλαμίνγκο να μετατρέπεται σε σύμβολο, ο νους μου πήγε στις λεγόμενες έγχρωμες επαναστάσεις που οργανώνονταν σε χώρες περιφερειακά της Ρωσίας μετά το 2000 από τις μυστικές υπηρεσίες των ΗΠΑ. Ευτυχώς δεν έχουμε να κάνουμε με κάτι τέτοιο. Οι διαδηλώσεις διοργανώνονται από τα κάτω μέσω social media. Μάλιστα, εφόσον στο στόχαστρο των διαδηλωτών είναι τόσο ο πρωθυπουργός κ. Ράμα, όσο και ο πρόεδρος του κόμματος της αντιπολίτευσης κ. Μπερίσα, το κεντροδεξιό κόμμα αρχικά ούτε στήριζε ούτε κατέβαινε στις διαδηλώσεις. Τα αιτήματα των διαδηλωτών κατά της ολιγαρχίας και υπέρ της κοινωνικής δικαιοσύνης έχουν ως αποτέλεσμα να μποϋκοτάρονται από τα συστημικά ΜΜΕ ιδιοκτησίας των ολιγαρχών. Οι διαδηλωτές αμφισβητούν συνολικά την πολιτική τάξη και το μοντέλο ανάπτυξης που ωθεί τη νέα γενιά στη μετανάστευση, αποσαθρώνοντας την παραγωγική βάση. Είναι χαρακτηριστικό ότι η Αλβανία έχει αρχίσει να φέρνει μετανάστες από το Μπαγκλαντές και άλλες χώρες λόγω έλλειψης εργατικών χεριών. Η έλλειψη προοπτικής, η ακρίβεια, ένα κατεστραμμένο κοινωνικό κράτος, η έλλειψη κράτους δικαίου, ένα σύστημα εξουσίας που βολεύει μόνο τους δικούς του, οι τεράστιες ανισότητες με μια ολιγαρχία και μια μαφία που έχουν διαβρώσει τον κρατικό μηχανισμό σε όλα τα επίπεδα, αυτά είναι τα καύσιμα των διαδηλώσεων. 35 χρόνια μετά την πτώση του καθεστώτος Χότζα η ζωή στην Αλβανία παραμένει αδιέξοδη για την πλειοψηφία.
Αυτή τη στιγμή η κυβέρνηση παραμένει με την πλάτη στον τοίχο. Οι διαδηλώσεις άρχισαν να εξαπλώνονται και στην πολυπληθή αλβανική διασπορά. Το προηγούμενο σαββατοκύριακο έγιναν διαδηλώσεις σε περίπου είκοσι πόλεις του εξωτερικού. Για αυτό (13&14 Ιουνίου) αναμένεται κάτι αντίστοιχο. Η ανυπαρξία της αξιωματικής αντιπολίτευσης από τις διαδηλώσεις αφαιρεί από το Ράμα τη δυνατότητα μόχλευσης ή συμφωνίας για νομή της εξουσίας. Αλλά και οι διαδηλωτές θα καλεστούν να απαντήσουν τις δικές τους προκλήσεις. Η διατήρηση της αξιοθαύμαστης συνοχής μεταξύ ανθρώπων με πολύ διαφορετικά πιστεύω δεν είναι καθόλου δεδομένη. Το φάσμα καλύπτει ανθρώπους από την εθνικιστική ακροδεξιά μέχρι οργανώσεις της Αριστεράς, της Οικολογίας αλλά και κυρίως μια σχετικά κεντρώα πλειοψηφία, μέχρι τώρα βουβή και πιθανότατα απέχουσα, που αποφάσισε να μιλήσει. Όλοι αυτοί ζητάνε μια Νέα Αλβανία αλλά δεν έχουν κανένα συγκροτημένο μόρφωμα. Ο Ράμα ποντάρει στην κόπωση. Τα ΜΜΕ και ο προπαγανδιστικός μηχανισμός καλλιεργούν τη διχόνοια και σπέρνουν θεωρίες συνομωσίας. Αλλά μέχρι τώρα αυτό το ευρηματικό και πεισματάρικο κίνημα αντέχει. Πιθανώς μαζικές διαδηλώσεις στη διασπορά να δώσουν την τόνωση για να συνεχίσει και να νικήσει. Ήδη η ΕΕ δήλωσε ότι παρακολουθεί και πως η καταπάτηση προστατευόμενων περιοχών αποτελεί τροχοπέδη στην ένταξη. Ο Κούσνερ και η Ιβάνκα μετά τις διαστάσεις που έλαβε το ζήτημα φαίνονται έτοιμοι να το εγκαταλείψουν.
Το σίγουρο είναι πως στην Αλβανία συμβαίνει κάτι πολύ όμορφο και ενδιαφέρον ασχέτως τελικής κατάληξης.
Οι λαοί μας διδάσκουν για άλλη μια φορά.
Φωτογραφία: Δανάη Δαυλοπούλου / Eurokinissi
