Το ζήτημα είναι ποιος θα ελέγξει τους ανεξέλεγκτους
Ωραία λοιπόν… Όπως μας ενημέρωσαν, σε όλους τους τόνους, οι σφοδροί υπερασπιστές των θεσμών σ’ αυτόν εδώ τον τόπο, η Τράπεζα της Ελλάδος, μαζί και ο διοικητής της, είναι «ανεξάρτητη αρχή». Και γιατί αυτό σημαίνει, ότι τοποθετείται υπεράνω και εκτός πάσης κριτικής και παντός είδους ελέγχου;
Όσοι προσπαθήσουν, να δώσουν απάντηση στο ερώτημα αυτό, μένοντας στα γεγονότα, που προκάλεσαν το σχετικό θόρυβο, δεν θα μπορέσουν να βρουν άκρη: μια αποκλειστική μεν, πλην ανεπίσημη και εν κρυπτώ παρασχεθείσα ενημέρωση από το γραφείο του κ. Στουρνάρα, σε ένα όχι και τόσο μεγάλης εμβέλειας μέσο, δεν έχει οποιαδήποτε σχέση με οποιαδήποτε ανεξαρτησία της ΤτΕ. Εχει σχέση με μια ανορθόδοξη, τουλάχιστον, διαχείριση της ροής πληροφοριών. Καθόλου αθώα πολιτικά, μάλιστα.
Από την ενημέρωση στην πολιτική παρέμβαση
Μέχρι πριν από μερικά χρόνια, η ΤτΕ μας είχε συνηθίσει στις επίσημες και έγκυρες ενημερώσεις, με τις οποίες, ακόμη και όσοι διαφωνούσαν ριζικά, δεν είχαν πρόβλημα άλλου είδους. Τις εκλάμβαναν όπως ακριβώς ήταν, δηλαδή σαν απεικονίσεις της οικονομικής πραγματικότητας από μια συγκεκριμένη σκοπιά, τη σκοπιά της κρατούσας πολιτικοοικονομικής άποψης. Υποκείμενες φυσικότατα σε δημόσια κριτική και συζήτηση.
Τα πράγματα άρχισαν ραγδαία να αλλάζουν από την ένταξή μας στη Οικονομική και Νομισματική Ενωση και πολύ περισσότερο από την ενοποίηση του ευρωπαικού τραπεζικού συστήματος. Οι ευρωπαικές κεντρικές τράπεζες δεν αρκεί πια να είναι ανεξάρτητες, ανάγονται σε θεσμούς υπεράνω παντός ελέγχου και αποκόβονται από τη σχέση που αναγκαστικά είχαν με τις μεταπτώσεις της εσωτερικής πολιτικής, όπως καταγράφονταν με την έκφραση της λαικής θέλησης στις εκλογές. Ο τονισμός της απαίτησης για ανεξαρτησία δεν σημαίνει πια άρνηση της καθημερινής εμπλοκής της πολιτικής εξουσίας στα πόδια της ΤτΕ, αλλά απαίτηση για κατοχύρωση του ανεξέλεγκτου.
Πρακτικώς ανεξέλεγκτοι…
Αυτό που δεν τολμούν να ομολογήσουν διάφοροι, το λέει ο κ. Μπ. Παπαδημητρίου: «Η ΤτΕ και η ΕΚΤ χαίρουν απόλυτης και πρακτικώς ανεξέλεγκτης ανεξαρτησίας» (Καθημερινή, 13/5). Η απαίτηση αυτού του ανεξέλεγκτου θεμελιώνεται στο θεώρημα της ουδετερότητας των οικονομικών αποφάσεων. Η οποία πάει μαζί με μια άλλη ουδετερότητα, των τεχνοκρατικών κυβερνήσεων. Και στη μια και στην άλλη περίπτωση, αυτό που υποτίθεται ότι επιδιώκεται και επιτυγχάνεται, δεν είναι η εφαρμογή μιας συγκερκριμένης και πολιτικά χρωματισμένης πολιτικής, αλλά η επιλογή και εφαρμογή των άριστων λύσεων, αντικειμενικά. Πρόκειται, προφανώς, για την εφαρμογή του νεοφιλελεύθερου ολοκληρωτικού προτύπου, όπου οι «μονόδρομοι» καλά κρατούν και επιχειρείται να μένουν εκτός πολιτικής διακύβευσης.
Έτσι εξηγείται και το γεγονός ότι δεν παραξενεύει κανέναν από τους εραστές αυτής της ανεξαρτησίας η άνετη μεταπήδηση ενός πολιτικά και οικονομικά έντονα χρωματισμένου υπουργού Οικονομικών στη θέση του ανεξάρτητου, υποτίθεται, διοικητή της ΤτΕ. Το αντίθετο, θεωρείται απαραίτητο, γιατί απαιτείται η διαιώνιση, η αδιατάρακτη και ανεξέλεγκτη διαιώνιση της μίας και μοναδικής νεοφιλελεύθερης πολιτικής. Ενώ κρίνεται ως μη ορθή πολιτικά η απάντηση του Γ.Μπαλάφα, που, όταν ρωτήθηκε σχετικά, απάντησε: «Εγώ στη θέση του κ. Στουρνάρα θα είχα παραιτηθεί».
Η εξάρτηση του ανεξάρτητου
Ας υποθέσουμε, λοιπόν, ότι έχει κατοχυρώσει ο κ. Στουρνάρας την ανεξαρτησία του από την πολιτική εξουσία της χώρας του. Εχει, όμως, κι αυτός την εξάρτησή του. Η θέση του εξαρτάται απολύτως από την ΕΚΤ, από την έγκρισή της και τον έλεγχό της. Στην πραγματικότητα, δηλαδή, αυτό που δεν μας λένε οι υποστηρικτές του, είναι ότι ανεξάρτητος και ανεξέλεγκτος είναι από κάθε δημοκρατικό θεσμό, από την κυβέρνηση που έχει τη δεδηλωμένη και από τη βουλή που την εκλέγει ο κυρίαρχος λαός. Δαθέτει ανεξαρτησία από ό,τι εκφράζει τη λαική βούληση και εξάρτηση από ό,τι την αποκλείει κατ’ αρχήν και εκ προοιμίου.
Κι ενώ θα έπρεπε να ντρέπονται, μετά απ’ όλα αυτά, όλοι εκείνοι, που σπεύδουν να τον υποστηρίξουν, έχουν το θράσος να αισθάνονται και αδικημένοι ή να παριστάνουν τους αμερόληπτους και αντικειμενικούς παρατηρητές, ισχυριζόμενοι πως –τι να κάνουμε; – έτσι έχουν τα πράγματα, έτσι είναι η ζωή και πώς να την αλλάξεις, που λέει και το λαικό άσμα. Αλλά κι εδώ ακόμα δεν είναι ειλικρινείς: τη θέλουν, την επιθυμούν, την προκρίνουν αυτή την κατάσταση. Στις μύχιες σκέψεις τους θα μπορούσες ν’ ακούσεις να λένε: «Βάστα, Ντράγκι!»
Ολοι οι θεσμοί ανεξάρτητη αρχή…
Δεν πρέπει να μας παραξενεύει που τα πολιτικά τέκνα τους, κάτι καλόπαιδα της ΔΑΠ, ακούστηκαν να φωνάζουν στις φοιτητικές εκλογές «Γερούν, γερά!» Δεν θα πω εγώ τι μου θυμίζουν, αλλά κάθε καλόπιστος αναγν��στης πιστεύω ότι θα διαβλέψει την έντεχνα καλλιεργημένη πίστη τους ότι κάπου εκεί έξω, κάπου αλλού εκτός από εμάς, κάποιοι ξέρουν το σωστό και πρέπει να δεχτούμε να μας το μεταδώσουν. Με το στανιό εν ανάγκη, αν δεν είναι δυνατόν με το καλό. Σ’ αυτόν τον τύπο συνείδησης που διαμορφώνουν, δεν μένει χώρος για επιλογή, για εναλλακτικές προτάσεις, για αποδοχή ή για απόρριψη με βάση τη συζήτηση και την ψήφο. Το ιδανικό για τη νεοφιλελευθερη ιδεολογία θα ήταν όλοι οι θεσμοί να είχαν τη μορφή της ανεξάρτητης αρχής, που κάποιος την ορίζει, κατά προτίμηση έξω από εμάς, και αρχίζει να λειτουργεί, χωρίς ποτέ να χρειάζεται να μας ρωτήσει κανείς για οτιδήποτε, χωρίς ποτέ να μπορούμε να την κρίνουμε, έστω για να κριθούμε.
Χ.Γεωργούλας
