Ένα πολυνομοσχέδιο με εμβληματικές ρυθμίσεις για την παιδεία
Ολοκληρώνεται αύριο το μεσημέρι η ανοιχτή ηλεκτρονική διαβούλευση για το πολυνομοσχέδιο του υπουργείου Πολιτισμού, Παιδείας και Θρησκευμάτων. Το νομοσχέδιο αυτό αναμενόταν από τον εκπαιδευτικό κόσμο από την ανάληψη κιόλας της κυβέρνησης από τον ΣΥΡΙΖΑ εδώ και 5 μήνες, μια και περιλαμβάνει ορισμένες «εμβληματικές» ρυθμίσεις, με προεξάρχουσα την κατάργηση των περιβόητων Συμβουλίων Ιδρύματος του νόμου Διαμαντοπούλου και την επαναφορά της δημοκρατικής, συμμετοχικής λειτουργίας στη διοίκηση των ιδρυμάτων (διδάσκοντες, εργαζόμενοι, φοιτητές), ενώ και το «σχολικό» κομμάτι του πολυνομοσχεδίου (πρωτοβάθμια, δευτεροβάθμια εκπαίδευση) δεν έχει μικρότερο συμβολικό φορτίο: επαναθεμελίωση της αντισταθμιστικής εκπαίδευσης, κατάργηση της τιμωρητικής αξιολόγησης των εκπαιδευτικών, αποποινικοποίηση των καταλήψεων των σχολείων, άνοιγμα των πινάκων διορισμού των αναπληρωτών εκπαιδευτικών για την περίοδο 2010- 2014, επαναφορά της αρμοδιότητας για τις εργασιακές σχέσεις των ιδιωτικών εκπαιδευτικών από το υπ. Εργασίας στο υπ. Παιδείας, ενίσχυση του δημόσιου ελέγχου των ιδιωτικών σχολείων και θεμελίωση –για πρώτη φορά– ενός εργασιακού πλαισίου αξιοπρέπειας για τους εργαζόμενους των φροντιστηρίων.
Της Αγγέλικας Σαπουνά
Μέχρι να πάρει την «άγουσα» για την Επιτροπή Μορφωτικών της Βουλής αναμένεται να προστεθούν και ρυθμίσεις για δύο ακόμη σημαντικά ζητήματα: Την Ειδική Εκπαίδευση για το μαθητικό πληθυσμό με αναπηρίες και ειδικές ανάγκες και τους διορισμούς μονίμων εκπαιδευτικών. Έτσι, ολοκληρώνεται το πακέτο των άμεσων νομοθετικών μέτρων της κυβέρνησης για την παιδεία, που εγκαινιάστηκε με τον προ διμήνου ψηφισθέντα νόμο 4327 (επανασύσταση καταργημένων ειδικοτήτων της επαγγελματικής εκπαίδευσης, δημοκρατικές λειτουργίες ανάδειξης στελεχών εκπαίδευσης, διεύρυνση επιλογών για τις πανελλαδικές εξετάσεις, προαγωγή μαθητών λυκείων με μ.ο. εννιάμιση αντί για δέκα, διάκριση πειραματικών – προτύπων κ.ά.), χωρίς αυτό να σημαίνει ότι εδώ κλείνουν όλες οι νομοθετικές τρύπες – είναι βέβαιον ότι έχει πολλή δουλειά ακόμη, όχι μόνον, πλέον, διορθωτική αλλά και καινοτομική, όπως ταιριάζει σε μια αριστερά συνεπή με τον εαυτό της.
Αντιδράσεις και αντιστάσεις
Γεγονός είναι ότι το πολυνομοσχέδιο πέρασε από «χίλια κύματα» μέχρι να φτάσει στην μορφή που είναι σήμερα. Η ανάγκη για άμεσες αλλαγές και η πολιτική εντιμότητα του ΣΥΡΙΖΑ, που επέλεξε να μην προχωρήσει σε εκ βάθρων ανατροπές (νόμοι-πλαίσια με ολοκληρωμένη αντίληψη που αντικαθιστούν όλους τους προηγούμενους) χωρίς τον αναγκαίο, ευρύ και καλά οργανωμένο κοινωνικό διάλογο, δεν άφηναν άλλη επιλογή από την κοπιώδη και χρονοβόρα εργασία της λεπτομερειακής αναδιάρθρωσης ενός απίστευτα πολύπλοκου νομικού «πάτσγουορκ» – αυτή είναι η πραγματική «κουρελού», κληροδότημα των προηγουμένων κυβερνήσεων, όχι μόνον της τελευταίας πενταετίας αλλά και παλαιοτέρων. Κι ενώ, από την πλευρά της πολύ μεγάλης πλειονότητας της εκπαιδευτικής κοινότητας, οι αλλαγές χαιρετίστηκαν, ήδη απ’ το στάδιο της πρώτης επεξεργασίας, με ενθουσιασμό και ανυπομονησία, εντυπωσιακές είναι και οι αντιστάσεις, κατά κύριο λόγο από την πλευρά συμφερόντων που συνδέονται πελατειακά ή ιδεολογικά με τον τέως δικομματισμό. Χαρακτηριστική, απ’ αυτή την άποψη, η στάση των μεγαλοϊδιοκτητών ιδιωτικών σχολείων και φροντιστηρίων και διαφόρων διαμεσολαβητών τους, που διεμήνυσαν ακόμη και για προσφυγή στους… θεσμούς (!), προκειμένου να μην περάσουν τα μέτρα που εξανθρωπίζουν τον εργασιακό μεσαίωνα εκπαιδευτικών που οι εργοδότες τους μπορούν να απολύουν όποτε θέλουν και δουλεύουν –στα φροντιστήρια– πολλές φορές με 2,95 ευρώ την ώρα!
Παράλληλα, η ανάγκη απεύθυνσης στο διευρυμένο και πολυποίκιλο, ταξικά και ιδεολογικά, κοινωνικό ακροατήριο των ΣΥΡΙΖΑ – ΑΝΕΛ, έθεσε και ζητήματα που για τη συντριπτική πλειονότητα των αριστερών και για το εκπαιδευτικό κίνημα είναι λυμένα, όχι, όμως, και για την πλειοψηφία της κοινωνίας, καλώς ή κακώς – κακώς κατά τη γνώμη μου αλλά σ’ αυτήν την κοινωνία ζούμε. Η «αξιολόγηση» που στη συνείδηση πολλών μπερδεύεται με την αξιοκρατία και το δημόσιο έλεγχο, η φοιτητική συμμετοχή στη διοίκηση των ΑΕΙ και το πολύπαθο «άσυλο», είναι τέτοια ζητήματα για τα οποία πολλή, καλόπιστη αλλά και βασανιστική, κουβέντα έγινε – και αφήνω στην άκρη τις καλτ εκδηλώσεις του τύπου «Όχι Μπαλτάς στην παιδεία» και άλλα πεζοδρομιακά διηγήματα νεόκοπων μνημονιακών κινηματικών.
Τα δύσκολα είναι μπροστά
Το μέλλον διαρκεί πολύ: Η «ακροτελεύτια» παρακαταθήκη του Λουί Αλτουσέρ είναι σήμερα, ειδικά, εντελώς επίκαιρη. Αν, ωστόσο, τα πράγματα εξελιχθούν όπως πρέπει κι όπως θέλουμε, όσες και όσοι τουλάχιστον νιώσαμε δικαίωση με το «Όχι, ευχαριστώ» που άρθρωσε προχθές η κυβέρνησή μας στις αποικιακές απαιτήσεις των δανειστών, γνωρίζουμε από την εκπαιδευτική πραγματικότητα κι από την 5μηνη εμπειρία αυτής της κυβέρνησης, πως τα μεγάλα διακυβεύματα είναι μπροστά. Για τη δημόσια παιδεία, ειδικά, η έλλειψη πόρων είναι μια σπαζοκεφαλιά για πολύ δυνατούς αλλά και γενναίους λύτες: Χιλιάδες κενές θέσεις σε σχολεία και ιδρύματα, δυσκίνητα θεσμικά πλαίσια και κληροδοτήματα αδικιών που ζητούν επανόρθωση όσον αφορά προσλήψεις και ανακατατάξεις προσωπικού, παράλληλα με στρατιές ανέργων, αντανακλαστικά συντεχνιασμού και κοινωνικού αυτοματισμού (ναι, υπάρχει κι αυτό, κλάδοι και ειδικότητες εναντίον άλλων κλάδων και ειδικοτήτων κ.ο.κ.). Προοπτικά δε, αλλά όχι και στο πολύ μακρινό μέλλον, επείγει ο εκσυγχρονισμός των προγραμμάτων και των μεθόδων καθώς και ενός ολοκληρωμένου πλαισίου συμμετοχικής διοίκησης της εκπαίδευσης, με την πνοή της δημοκρατίας και το άρωμα της αριστεράς. Η πολιτική βούληση για αταλάντευτη εμμονή στο πνεύμα, αν όχι στο γράμμα, των προγραμματικών δεσμεύσεων αυτής της κυβέρνησης, η εμπιστοσύνη και η εμβάθυνση της συνεργασίας και η σωστή επιλογή των ανθρώπων στις κατάλληλες θέσεις, «με αρετή και τόλμη», είναι καίριες επιλογές για τη συνέχεια. Και αξίζει τον κόπο.
•
