Από τον προσεχή Σεπτέμβριο κάποια δημόσια σχολεία (δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης) της ελληνικής επικράτειας (έξι σύμφωνα με το σχέδιο) θα λειτουργούν υπό την ουσιαστική ευθύνη του Ιδρύματος Ωνάση.
Η σύμβαση δωρεάς που δεσμεύει το ελληνικό Δημόσιο με το Ίδρυμα έγινε την προηγούμενη εβδομάδα νόμος του κράτους, όχι μόνο με τις κυβερνητικές ψήφους αλλά και μ’ αυτές του ΠΑΣΟΚ και της Πλεύσης Ελευθερίας, πολιτικοί σχηματισμοί που δεν διέκριναν τίποτα αφύσικο, τίποτα περίεργο σε μία σύμβαση με την οποία πρακτικά ανοίγει η κερκόπορτα για τη μαζική είσοδο μη κρατικών φορέων στη δημόσια εκπαίδευση.
Σύμβαση αποικιακής λογικής
Κακά τα ψέματα, η σύμβαση έχει χαρακτήρα αποικιακό. Για τη λειτουργία των συνολικά είκοσι δύο σχολείων που θα μπουν στο πρόγραμμα (μέχρι το 2026) το Δημόσιο εκχωρεί τα όποια δικαιώματά του στο Ίδρυμα και κρατά μόνο το τυπικό μέρος της ευθύνης για τα επόμενα δώδεκα χρόνια. Και όλα αυτά για τα 160 εκατ. ευρώ, με τα οποία θα ανακαινίσει τις εν λόγω σχολικές μονάδες το ταμείο του Ιδρύματος.
Ιδού μερικά παραδείγματα για τον βαθμό κυριαρχίας που θα έχει ένας μη κρατικός φορέας στα εν λόγω δημόσια σχολεία για τα επόμενα δώδεκα χρόνια:
Στο άρθρο 4 της σύμβασης δωρεάς (υποχρεώσεις ελληνικού Δημοσίου) προβλέπεται ρητά ότι τα έργα που θα αναλάβει να «τρέξει» το Ίδρυμα στις σχολικές μονάδες (μέσω εταιρείας) θα είναι έργα ιδιωτικά που δεν θα εμπίπτουν στις διατάξεις περί προμηθειών και έργων του Δημοσίου. Τι σημαίνει αυτό πρακτικά; Ότι το Ίδρυμα μπορεί σ’ αυτό το κομμάτι να κάνει ό,τι θέλει. Να χρησιμοποιήσει τους εργολάβους της αρεσκείας του, να μη λογοδοτήσει για καμία από τις ενέργειες, να μην ενημερώσει την κοινή γνώμη μέσω της «Διαύγειας» γι’ αυτές. Κράτος εν κράτει, έτσι ώστε να μην βρει προσκόμματα η «επένδυση».
Επιπρόσθετα, το Ίδρυμα, βάσει του άρθρου 9 της Σύμβασης Δωρεάς (Διοικητική Στελέχωση Δημόσιων Ωνάσειων Σχολείων) μπορεί, με δικές του δαπάνες, να ενισχύσει ή να αναλάβει τη φύλαξη και τον καθαρισμό των σχολικών μονάδων με δικό του ή πρόσθετο προσωπικό που επιλέγει ελεύθερα, όπως τονίζεται ρητά, και αμείβεται απ’ απευθείας απ’ αυτό. Τουτέστιν, οι όροι εργασίας του συγκεκριμένου προσωπικού θα διαμορφώνονται με κριτήρια ιδιωτικού τομέα, αν και δεν θα γίνονται για δημόσιες σχολικές μονάδες. Το Ίδρυμα θα μπορεί να προσλαμβάνει «ελεύθερα», άρα και να απολύει ελεύθερα, αφού έτσι κι αλλιώς πληρώνει. Και αν αυτό δεν είναι έμμεση ιδιωτικοποίηση των σχολικών μονάδων, τότε τι είναι;
Άτυποι μάνατζερ
Όλα όσα σχετίζονται με τη λειτουργία των Δημόσιων Ωνάσειων Σχολείων θα διεκπεραιώνονται από τη Διοικούσα Επιτροπή (ΔΕ ΔΗΜΩΣ). Διαβάστε προσεκτικά: Η ΔΕ αξιολογεί τα σχολεία και εισηγείται στον υπουργό Παιδείας σχετικά με το χαρακτηρισμό ή τον αποχαρακτηρισμό ενός σχολείου ως Δημόσιου Ωνάσειου Σχολείου. Επιλέγει, σύμφωνα με το άρθρο 2 της σχετικής σύμβασης, το διευθυντή και τους εκπαιδευτικούς του Δικτύου και εισηγείται στον υπουργό Παιδείας την τροποποίηση του διδακτικού ωραρίου και του διδακτικού προσωπικού που υπηρετεί στα Δημόσια Ωνάσεια Σχολεία. Τέλος, μεριμνά, όπως ρητά ορίζεται από τη Σύμβαση, για την προσέλκυση δωρεών, χορηγιών και κάθε είδους παροχών. Η ΔΕ, δηλαδή, είναι ένας άτυπος μάνατζερ που λύνει και δένει στο δημόσιο σχολείο.
Θα πει κανείς: «ναι, αλλά τα πέντε από τα συνολικά εννέα μέλη της ΔΕ ορίζονται από το κράτος». Η απάντηση σ’ αυτό είναι ότι ο διάβολος (εν προκειμένω της έμμεσης ιδιωτικοποίησης) κρύβεται πάντα στις λεπτομέρειες. Πράγματι το κράτος έχει τυπικά την πλειοψηφία, καθώς μόνο τέσσερα από τα μέλη ορίζονται από το Ίδρυμα. Για να επιτευχθεί όμως απαρτία και να παρθούν αποφάσεις, χρειάζονται απλά πέντε μέλη ανεξάρτητα από ποιον έχουν οριστεί. Σε οποιαδήποτε συνεδρίαση, αν δώσουν το παρόν τα τέσσερα μέλη που ορίζονται από το Ίδρυμα και ένα από τα μέλη που ορίζονται από το κράτος, υπάρχει απαρτία. Και εφόσον υπάρχει απαρτία, λαμβάνονται αποφάσεις. Έτσι απλά και όμορφα.
Θολά κριτήρια
Ως προς την επιλογή του εκπαιδευτικού προσωπικού (διευθυντής, υποδιευθυντής, καθηγητές) ισχύουν τελείως διαφορετικά πράγματα σε σχέση με τα «συμβατικά» δημόσια σχολεία. Επιλέγονται, υποτίθεται, οι καλύτεροι (οι ήδη υπάρχοντες εκπαιδευτικοί αλλάζουν υποχρεωτικά σχολική μονάδα) και μεταξύ των κριτηρίων πρόσληψης ορίζεται ρητά (για τους πάντες) η προφορική συνέντευξη. Σ’ αυτήν, όπως χαρακτηριστικά αναφέρεται, «αξιολογείται η προσωπικότητα και η γενική συγκρότηση του κάθε υποψηφίου». Η μέχρι στιγμής πείρα έχει δείξει, όμως, ότι σε διαδικασία προσλήψεων στην οποία καθιερώνεται το κριτήριο της προσωπικής συνέντευξης βασιλεύει η αναξιοκρατία. Μ’ αυτόν τον τρόπο ορίζονται πλέον οι διευθυντές του συνόλου των σχολικών μονάδων κάτι που έφερε στον αφρό, όλως περιέργως, εκπαιδευτικούς «αρεστούς» στην νυν κυβέρνηση. Σε σχολεία τα οποία υποτίθεται ότι θα καλλιεργήσουν την αριστεία, οι εκπαιδευτικοί θα προσλαμβάνονται με καθαρά υποκειμενικά κριτήρια.
Και με τους μαθητές τι γίνεται;
Η επιλογή των μαθητών, δε, θα γίνεται, όπως είναι ήδη γνωστό, με εξετάσεις (από την ΣΤ΄ Δημοτικού στην Α΄ Γυμνασίου και από την Γ΄ Γυμνασίου στην Α΄ Λυκείου). Εξετάσεις, πάνω από όλα, σημαίνει φροντιστήριο και δαπάνες. Ιδού η διαφήμιση φροντιστηρίου που έσπευσε να εκμεταλλευτεί τα νέα δεδομένα: «Προετοιμασία για τα Ωνάσεια Σχολεία. Έναρξη Τμημάτων Φεβρουάριος 2025. Πρόγραμμα Ελληνικά 2 ώρες, Μαθηματικά 2 ώρες». Δεν είχε προλάβει να στεγνώσει το μελάνι με το οποίο γράφτηκε η σύμβαση δωρεάς και ο ιδιωτικός τομέας έσπευσε να καλύψει το «κενό». Ό,τι ακριβώς γίνεται, δηλαδή, και για τις εξετάσεις για τα Πρότυπα Σχολεία. Ακραίος ανταγωνισμός που προβλέπει έξοδα από τους γονείς από την τρυφερή ηλικία των έντεκα ετών.
Η συμμετοχή στις εισαγωγικές αυτές εξετάσεις επιτρέπεται ανεξάρτητα από τον τόπο διαμονής του μαθητή, εντός όμως της ίδιας περιφερειακής διεύθυνσης Εκπαίδευσης. Ύστερα από σχετικές διαμαρτυρίες και πρωτοβουλία του ΠΑΣΟΚ, μέσω τροπολογίας, εισήχθη κριτήριο εντοπιότητας για την τελική κατάταξη που θα κυμαίνεται από 40% έως 60%.
Σημειώνεται, όμως, ότι αυτό δεν αποτρέπει την «έξωση» από το σχολείο των παιδιών που φοιτούσαν στη σχολική μονάδα με το προηγούμενο καθεστώς και δεν επιθυμούν (ή δεν μπορούν) να φοιτήσουν στα Ωνάσεια (στα οποία οι εκπαιδευτικές απαιτήσεις θα είναι αυξημένες). Μαθητές και μαθήτριες που νιώθουν ότι στο νέο περιβάλλον δεν μπορούν να τα καταφέρουν θα αλλάζουν σχολείο «με τη φροντίδα της διεύθυνσης δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης όπου ανήκουν», όπως διευκρίνισε η υφυπουργός Παιδείας, Ζέτα Μακρή.
Τέλος, όσα από τα παιδιά μείνουν και ολοκληρώσουν τη φοίτησή τους στα Δημόσια Ωνάσεια Σχολεία, αλλά την άρχισαν στις «συμβατικές» σχολικές μονάδες που προϋπήρχαν πριν το σχολείο χαρακτηριστεί Ωνάσειο, θα παίρνουν απλό απολυτήριο και όχι απολυτήριο Δημόσιου Ωνάσειου Σχολείου! Η ανισότητα στην πράξη, ακόμα και στο θέμα του απολυτηρίου.
Δεν είναι να απορεί κανείς γιατί οι μαθητές των εν λόγω σχολείων αντέδρασαν σ’ αυτό το σχέδιο. Είδηση θα ήταν να μην αντιδράσουν…
